Spanningen tussen VS en Europa nemen toe, maar Onno Eichelsheim ziet 'nog altijd bereidheid en solidariteit'

De spanningen tussen de NAVO-bondgenoten nemen toe nu de Verenigde Staten 5000 militairen uit Duitsland terugtrekken. Toch benadrukt Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim in Goedemorgen Nederland dat de militaire samenwerking met de VS onmisbaar blijft en dat er nog altijd sprake is van "grenzeloze solidariteit."

De Amerikaanse terugtrekking volgt op oplopende politieke spanningen tussen Washington en Berlijn. Duitsland blijft met ongeveer 36.400 Amerikaanse militairen een van de belangrijkste NAVO-bases in Europa, maar volgens het Pentagon vertrekken in de komende zes tot twaalf maanden 5000 militairen.

Eichelsheim ziet nog altijd sterke militaire banden met de Verenigde Staten, maar benadrukt tegelijk de noodzaak van Europese verantwoordelijkheid. "Ik heb vaker gezegd: natuurlijk heb je een bondgenootschap, en dat zorgt ervoor dat je met elkaar veilig bent. Je hebt de grenzeloze solidariteit die in de Tweede Wereldoorlog heeft gewerkt en die vandaag de dag nog steeds werkt. Dat neemt niet weg dat wij als Europa een veel grotere verantwoordelijkheid moeten nemen. En ik denk dat dat tijd nodig heeft. Als je het op Europa laat aankomen, zie je dat we niet zonder het bondgenootschap met de Verenigde Staten kunnen. Je hebt ze hard nodig, maar tegelijkertijd moet je ervoor zorgen dat je er zelf veel beter voor staat, want dat doen we nu nog niet."

Volgens Eichelsheim is die samenwerking ook op militair niveau nog altijd sterk. Over zijn gesprekken met Amerikaanse collega’s zegt hij: "Als ik met mijn militaire collega’s spreek, ook Amerikanen, zie ik daar geen verandering in. De bereidheid om op te treden wanneer dat nodig is, is er nog steeds."

Wel erkent hij dat de politieke verhoudingen soms lastig zijn. "Die is zeker grillig. Dan heb je ook de stabiliteit nodig die militairen kunnen brengen. Tegelijkertijd is het geen verrassing. De Amerikanen hebben duidelijk gemaakt dat ze een andere koers willen varen en dat Europa meer verantwoordelijkheid moet nemen. In die zin past dit beeld daarin. Alleen moet je dat wel in samenspraak met de Amerikanen doen, en die grilligheid helpt daar niet bij."

Gestationeerde troepen

Ook over de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Europa is Eichelsheim helder. "In Nederland hebben we sowieso niet veel Amerikaanse troepen gestationeerd. Maar het zou ook niet zo moeten zijn dat je je daardoor laat weerhouden om je uit te spreken. Als je iets vindt of ergens niet mee eens bent, moet je dat kunnen zeggen. Dat hoort ook bij vriendschap. Tegelijkertijd vraagt het erom dat Europa sterker wordt, zodat je niet telkens met dat soort zorgen zit. Laten we ervoor zorgen dat we zelf sterker staan en open blijven naar bondgenoten. Ik ben ook open naar mijn Amerikaanse collega over hun optreden. Daar kunnen we een goed gesprek over voeren, en zo hoort het ook."

Tegelijkertijd speelt in Nederland de discussie over militaire transparantie en veiligheid. Eichelsheim wijst erop dat informatie niet altijd volledig afgeschermd kan worden. "Als het aan Defensie ligt, zou je daar zo min mogelijk informatie over naar buiten brengen en het zo min mogelijk herkenbaar maken. Maar we hebben in Nederland ook te maken met wet- en regelgeving die ervoor zorgt dat bepaalde informatie openbaar is. Daar moet je de komende tijd aan werken, maar dat kost tijd. Als je het mij vraagt, zou je zo min mogelijk naar buiten brengen, maar daarvoor moeten wetten en regels worden aangepast."

Op de vraag of Nederland voorbereid is op de huidige geopolitieke situatie, is zijn antwoord kort maar krachtig: "We zijn er elke dag klaar voor."

Oud-minister van Defensie Ank Bijleveld onderschrijft dat de NAVO nog altijd sterk staat, maar ziet grote uitdagingen voor Europa. "Ik ben het ermee eens dat we er nu nog op kunnen bouwen, juist door die stabiliteit. Maar het is ook noodzakelijk omdat Europa nog niet genoeg heeft geïnvesteerd. Tegelijkertijd kan Trump van alles zeggen en reageren wij daar niet altijd direct op. Merz deed zijn uitspraken bovendien in een informele setting, bij een schoolklas. Dan vind ik de reactie daarop wel groot. Een van de belangrijkste punten blijft dat de NAVO-eenheid ons sterkste wapen is, en daar kun je nu wel vragen bij stellen."