Dermatoloog waarschuwt voor TikTok-trend van skincare bij kleuters: 'De jonge huid heeft helemaal niks nodig'

Steeds meer jonge kinderen duiken op sociale media op als ‘skincare-influencers’. Deskundigen slaan alarm over deze groeiende trend, waarbij peuters en jonge kinderen huidverzorgingsproducten gebruiken en promoten. "Het kan zeker schaden", waarschuwt dermatoloog Annemiek Fongers.

Het fenomeen, ook wel toddler skincare genoemd, rukt snel op en baart experts zorgen. Waar volwassenen al jaren gevoelig zijn voor crèmes en serums, lijkt de industrie zich nu steeds vaker te richten op kinderen. Op platforms als TikTok en Instagram verschijnen video’s waarin jonge kinderen uitgebreide routines uitvoeren, vaak met producten die eigenlijk bedoeld zijn voor volwassenen.

Volgens Fongers komen dit soort video’s niet vanuit de kinderen zelf. "De ouders zetten hen er waarschijnlijk toe aan. Daarbij maken ze waarschijnlijk ook reclame voor bepaalde producten en daar wordt dan weer geld mee gegenereerd."

Neurobioloog Brankele Frank is kritisch op de ontwikkeling. "Dit is toch echt te triest voor woorden. Dit is gewoon pure commercie die waarschijnlijk ook de ouders van die kinderen helpt te bestaan. Want welke peuter gaat nou uit zichzelf bedenken dat hij een filmpje wil maken met een crème."

De trend lijkt bovendien snel terrein te winnen. Fongers zag het ook in haar eigen omgeving ontstaan. "Opeens was het er. Ik kwam er zelf een aantal jaar geleden mee in aanraking toen mijn kinderen het erover hadden. Die zijn er gelukkig vanaf gestapt."

Ze beschrijft hoe haar kinderen werden aangetrokken door de uitstraling van cosmetica. "Opeens wilden ze allemaal naar de Sephora, dat is een zaak waar allerlei van die crèmes worden verkocht. En ik snap het wel, want overal zijn mooie kleurtjes en het ruikt lekker en iedereen ziet er glanzend uit. Dus het wordt heel aantrekkelijk gemaakt om dat soort producten te gebruiken. Afgelopen week waren we weer in de Sephora en ze gingen er gewoon onverrichte zaken weer uit. Dus dat probleem heeft zichzelf opgelost. En ik snap ook heus dat kinderen dat leuk vinden en een keer wat uit willen proberen."

Gevolgen voor mentale ontwikkeling

Fongers maakt zich niet alleen zorgen om de invloed van cosmetica op de jonge huid, maar vooral ook om het mentale aspect. "Dat ze op jonge leeftijd al zo erg bezig zijn met hun uiterlijk en het idee hebben van: ik moet er glad en stralend en glanzend en jong uitzien. En die focus moet helemaal niet op je huid liggen, die focus moet lekker liggen op spelen met kinderen, op sociale interactie, maar niet zozeer het maken van dit soort dingen."

Frank waarschuwt dat die focus grote gevolgen kan hebben voor de mentale ontwikkeling. "Als een peuter al gaat denken: ik moet er jonger uitzien, wat willen we dan? Het heeft op heel veel verschillende manieren impact op je mentale gezondheid. Als je denkt dat je blijkbaar zelf niet goed genoeg bent en dat je daar allemaal producten tegenaan zou moeten gooien om maar waardig te zijn, dat heeft geen goed effect op mensen hun eigen zelfbeeld."

Eczeem en roodheid

Ook voor de huid zelf zijn de risico’s aanzienlijk, zo benadrukt Fongers. "De jonge huid heeft helemaal niks nodig, die is goed van zichzelf. En de kinderhuid is van zichzelf kwetsbaar. Dus als je daar producten op gaat gebruiken die kunnen irriteren zoals bepaalde zuren of retinol, dan haal je het vettige laagje van de huid eraf waardoor je juist irritatie, een eczeem of een roodheid kunt krijgen." Het idee dat het geen kwaad kan, klopt volgens haar niet. "Het kan zeker schaden."

Dat de trend ook in Nederland zichtbaar is, blijkt volgens Fongers uit eigen ervaring. "Ik heb gisteravond nog eventjes op TikTok gekeken en ik kwam van het een in het andere filmpje waarin de meest fancy producten aan je worden aangesmeerd."

Internationaal wordt dezelfde ontwikkeling gezien. The Guardian schrijft over kinderen die massaal beautywinkels bezoeken en producten gebruiken die niet geschikt zijn voor hun leeftijd. Experts spreken zelfs van 'cosmeticorexia': een groeiende obsessie met een perfecte huid op jonge leeftijd. Ook dermatologen zien de gevolgen terug in de praktijk. Zo melden specialisten dat ingrediënten als retinol en zuren huidirritatie, eczeem en een verhoogde gevoeligheid voor zonlicht kunnen veroorzaken bij kinderen.

Commerciële belangen

Volgens Fongers spelen commerciële belangen een grote rol. "De producten die ze aanbieden, dat doen ze niet omdat ze zo goed werken. Tuurlijk zal je huid er een beetje glanzend uitzien als je een beetje op je huid smeert, maar de achterliggende gedachte is niet zozeer: ik ga je goed doen, maar het is meer: ik ga mezelf goed doen doordat ik een graantje meepik van de cosmetica-industrie."

"Je krijgt waarschijnlijk gratis de producten als je het merk noemt, maar het schijnt ook zo te zijn dat als je een bepaalde naam noemt in je filmpje of onder je post, dat je ook gewoon geld krijgt ervoor, afhankelijk van het aantal volgers wat je hebt."

Ouders aanpakken

Journalist Sjuul Paradijs vindt dat daar harder tegen moet worden opgetreden. "Moet de arbeidsinspectie niet ook gewoon de ouders aanspreken die hun kinderen inzetten voor dit soort dingen?" Hij is kritisch op de rol van ouders. "Die irritante influencers die een verdienmodel maken van hun kinderen, stop dat gewoon. Je moet het verdienmodel aanpakken door gewoon te juridiseren en ouders aan te pakken."

Ondanks de zorgen is het volgens Fongers lastig om de trend te keren. Ze wijst erop dat waarschuwingen niet altijd effectief zijn en heeft dan ook geen duidelijke oplossing. "Als je als arts heel hard gaat roepen dat het schadelijk is, krijg je altijd mensen die zeggen: 'Het is maar een dokter die in in de zak van de farmaceutische industrie zit, daar gaan we niet naar luisteren'."

Afschrikken werkt volgens haar ook vaak niet. "Op sigaretten staan al de meest vreselijke plaatjes, maar mensen gaan niet minder roken. Dus ik weet niet zo goed hoe je dit moet aanpakken."