Journalist zet vraagtekens bij schadevergoedingen Groningen: 'In Haren heeft nog geen kopje koffie gerinkeld'

Journalist bij De Correspondent Jesse Frederik ontdekte dat veel mensen in Groningen onterecht en te veel compensatie voor aardbevingsschade hebben ontvangen. Alles bij elkaar is er volgens hem 3,85 miljard euro uitgekeerd, maar een groot deel van dat geld is niet bij de juiste mensen terechtgekomen. "Mensen hoefden niet te bewijzen dat ze schade hebben geleden", zegt hij in WNL Op Zondag op NPO 1.

Door de gaswinning in Groningen raakte de bodem instabiel, wat leidde tot aardbevingen en schade aan woningen. Inmiddels is de gaswinning sterk afgebouwd en zijn de grootste velden gesloten. De overheid heeft regelingen en fondsen opgezet om bewoners te compenseren en schade te herstellen.

Het grootste deel van dat miljardenbedrag is gericht op het verhelpen van aardbevingsschade, maar er wordt ook uitgekeerd voor immaterieel leed. Ook is er een waardevermeerderingsregeling, dat gratis verduurzaming inhoudt voor huizen die scheuren vertonen. Dat gaat bijvoorbeeld om isolatie of zonnepanelen op het dak.

Daarnaast is er ook een waardedalingsregeling. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) concludeerde alleen dat er van waardedaling die kan worden gekoppeld aan de aardbevingen geen sprake is, maar dat er daarvoor wel een half miljard euro is uitgekeerd, zegt Frederik.

Waanzin

Het klinken misschien als een goede regelingen, maar er zitten volgens Frederik behoorlijk wat haken en ogen aan. Zeker aan het subsidiepotje dat in het leven werd geroepen om aardbevingsschade te verhelpen. 30.000 Groningers en gedupeerden konden namelijk aanvraag doen voor tienduizend euro aan schadevergoeding, maar het is nog maar de vraag of mensen die aanvraag waarheidsgetrouw hebben gedaan. Binnen een dag was de subsidiepot leeg door de massale aanvragen.

Mensen hoefden niet te bewijzen dat ze schade hebben geleden. Sterker nog, ook op plekken waar de kracht van aardbevingen minder sterk was (met dus minder kans op schade), bleek het aantal aanvragen enorm. Frederik noemt het een idiote regeling. "Dan krijg je dit soort waanzin."

Luister deze uitzending van WNL Op Zondag hier terug als podcast:

Een groot gebied werd uitgeroepen tot aardbevingsgebied, dat van het noordelijkste puntje van de provincie Groningen tot aan Noord-Assen loopt. Tot aan Assen is veel geld uitgekeerd. "Als je schade meldt, komt er iemand naar je huis met een iPad. Die kijkt naar scheuren, wat veel huizen natuurlijk hebben. Vervolgens wordt er niet meer nagegaan of het aan een aardbeving ligt, maar krijgt diegene standaard tienduizend euro."

'In Haren heeft geen kopje koffie gerinkeld'

Het meeste geld gaat niet naar de dorpen waar de grond het hardst getrild heeft, zoals Loppersum en Huizinge. "Het gaat juist naar plaatsen zoals Haren. Daar is 63,5 miljoen euro naartoe gegaan, terwijl daar nog geen kopje koffie gerinkeld heeft", zegt Frederik.

Dat is volgens hem geen uitzondering, want tachtig procent van het geld is uitgekeerd in plekken waar de maximale grondbeweging drie millimeter per seconde was. "Dat is hetzelfde als een voorbijrijdende goederentrein. En dat is dan ook nog eens een trilling die vijftien jaar geleden heeft plaatsgevonden."

Daarnaast is het aantal meldingen van schade de laatste jaren gestegen, terwijl het aantal bevingen zakt. Frederik: "Het jaar met de zwaarste bevingen was 2012. De aardbeving bij Huizinge is tot de dag van vandaag de grootste geweest in Groningen. Tien weken na die aardbeving kwamen tweeduizend schademeldingen binnen. In heel 2025 zijn er 96.000 binnengekomen en in 2024, het jaar met de laagste bevingsactiviteit in twee decennia, kwamen er 44.000 binnen. Dat is natuurlijk vreemd."