Iraanse regime wel degelijk verzwakt, zegt journalist Sinan Can: 'Die Straat van Hormuz is voor hen ook belangrijk'
Iraniërs in Nederland die kritisch zijn op de voorbestemde leider van het land in het Midden Oosten, Reza Pahlavi, worden belaagd, zo bleek zondag uit onderzoek van Nieuwsuur. Journalist Sinan Can merkt dat de emotie heel hoog zit bij de Iraanse bevolking en stelt vast dat het regime ondertussen wel degelijk verzwakt is.
Mensen die kritisch zijn op de kroonprins worden er van beticht aanhanger te zijn van het Iraanse regime. Can hoort dat soort verhalen vaker. "Maar de Iraanse gemeenschap is natuurlijk niet één grote homogene gemeenschap", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Zelf ook bedreigd
Can heeft zelf een aantal Pahlavi-aanhangers op zijn dak gehad. "Wat je ziet, is dat de emotie heel hoog zit bij heel veel mensen. Ik heb geen aangifte gedaan, maar ik heb wel gewaarschuwd naar een persoon toe dat ik aangifte doe als hij nog één stap verdergaat. Discussiëren mag best scherp, dat is helemaal niet erg. Behalve als we gaan zeggen dat we elkaars kinderen gaan ontvoeren."
“Discussiëren mag best scherp, dat is helemaal niet erg. Behalve als we gaan zeggen dat we elkaars kinderen gaan ontvoeren.”
Het wordt heel lastig om een geheel van Iran te maken, voorziet Can. "Je hebt dan een deel wat het regime aanhangt, een deel dat de kleinzoon van de sjah wil, een deel dat dat niet wil en de militaire garde. Je moet straks toch proberen daar een land van te smeden. Ik ken bijvoorbeeld ook mensen die niet voor de kleinzoon van de sjah zijn, maar zeggen dat er geen alternatief is. Er moet één figuur zijn waaraan ze kunnen vasthouden. Maar die bedreigingen zijn natuurlijk ontzettend lelijk. Ik zie in mijn omgeving ook dat mensen echt clashen met elkaar."
Een tijdelijke komst van Pahlavi alvorens er verkiezingen worden uitgeschreven, zou soelaas kunnen bieden. "Maar het gevaar is altijd dat mensen die zeggen: ik kom even, dat die dan toch wat langer blijven. Dat zagen we bij Khamenei, die zou een jaar blijven en uiteindelijk werd het 37 jaar. Wat je natuurlijk wel hoopt, is dat ze uiteindelijk zelf kunnen kiezen, dat is het allerbelangrijkste."
Verward
Via via onderhoudt de documentairemaker contact met mensen uit de regio. "Ik denk dat zij ook een beetje verward zijn. Aan de ene kant zijn de demonstraties hard neergeslagen. Duizenden mensen zijn omgekomen. De mensen zijn nu niet opeens pro-regime geworden. Ze denken: waar komen de mogelijkheden om dit regime omver te werpen? Die komen er."
"Het is niet zo dat dit regime niet is verzwakt", zegt Can. "Ik hoor analisten zeggen: ze zijn sterker dan ooit. Dat zou ik niet zeggen. Militair-economisch gaat het ook slecht. Te veel in de glazen bol kijken heeft geen zin. Dan is astrologie straks ook een soort wetenschap. Laten we maar rustig kijken. Het gaat om een ideologisch regime wat al bijna vijftig jaar geworteld is. Dat duw je niet binnen een dag omver. Ze zijn wel verzwakt. Je kan niet zeggen: er is niks aan de hand en ze zijn nog sterker dan ooit."
“De Straat van Hormuz is voor ons belangrijk, maar voor Iran ook belangrijk. En militair hebben ze ook wel wat klappen gehad natuurlijk.”
Economisch is Iran sowieso verzwakt, ziet Can, die verwacht dat de onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran in Islamabad wel gewoon doorgaan deze week. "Omdat ze niet heel veel handel kunnen drijven. Ook is een deel van de olieproductie stil komen te liggen. De Straat van Hormuz is voor ons belangrijk, maar voor hen ook belangrijk. En militair hebben ze ook wel wat klappen gehad natuurlijk."
Belofte Trump
President Donald Trump zei in februari tegen de Iraanse bevolking dat vrijheid nabij zou zijn. Can gelooft dat er nog steeds Iraniërs zijn die in die woorden geloven. "Het is niet voor niets dat honderdduizenden mensen de straat op zijn gegaan en een offer hebben gebracht: tussen de 30.000 en 40.000 doden. Er zitten heel veel mensen vast. Wat we ook vergeten, is dat heel veel mensen nu ook geëxecuteerd worden."