Demograaf wil AOW-stelsel op drie punten hervormen: 'Het is hartstikke oneerlijk!'

Als het aan Jan Latten ligt, wordt het huidige AOW-stelsel over een andere boeg gegooid. In het radioprogramma Stand van Nederland pleit de demograaf onder meer voor een deeltijd-AOW voor mensen die parttime gewerkt hebben. Ook vindt hij het niet eerlijk dat iedereen - ook mensen die niet gewerkt hebben - op dit moment recht heeft op AOW.

Het plan van het kabinet-Jetten om de AOW mee te laten groeien met de leeftijdsverwachting, riep weerstand op bij Latten. "Dat is totaal oneerlijk, omdat het gaat over een uniforme leeftijd voor iedereen, en die wordt dan verhoogd. Dat klopt helemaal niet meer met de feiten die we kennen over de grote verschillen in levensverwachting, gemiddeld genomen na je 65ste."

Stand van Nederland gemist? Luister de radiouitzending van vrijdag 17 april hier terug:

Gestudeerde vrouwen

Als voorbeeld pikt Latten gestudeerde vrouwen eruit. "Als ik de extremen neem, wat hebben die dan als levensverwachting na hun 65ste ten opzichte van mannen die niet hebben doorgeleerd? Dan is dat een verschil van vijf jaar langer AOW voor de gestudeerde vrouwen. Als je uitgaat van een eerlijke samenleving is daar helemaal niks eerlijks meer aan. Het is ook volstrekt onredelijk. Het klopt niet meer met de realiteit van de grote verschillen die we in de cijfers kunnen zien."

"Daar moet Jetten het over hebben met z'n mensen", zegt de 73-jarige Limburger. "Hoe gaan we het eerlijker maken? Ik verwacht eigenlijk van die gestudeerde vrouwen zelf het initiatief dat ze zeggen: weet je wat, we krijgen zoveel AOW waar die arme mannen voor hebben gewerkt... Wij gaan een jaartje langer werken, dan kunnen die fysiek zwaar werk uitoefende mannen een jaartje eerder."

Parttime werkende vrouwen

De oproep van Latten is om maatwerk te leveren voor verschillende lagen in de bevolking. "Ga niet meer uit van dat iedereen dezelfde levensverwachting heeft. Het is gewoon niet waar en hartstikke oneerlijk. Die gestudeerde vrouwen hebben minder bijgedragen aan de AOW-premie. Driekwart van de vrouwen werkt parttime. Maar aan het einde van hun leven krijgen ze heel veel AOW die die mannen niet krijgen. Daar zit ergens een fout in een eerlijkheidssysteem."

Dat iedereen - ook mensen die niet gewerkt hebben - recht heeft op AOW, vindt Latten ook oneerlijk. "Het past niet meer bij de nieuwe samenleving die we krijgen, waarbij we steeds meer handen nodig hebben. Ga uit van parttime werken en voltijd werken, net als bij de pensioenen. Combineer dat. Twee à drie dagen per week werken, dat mag je kiezen, maar zeg dan ook tegen die mensen: als je parttime bijdraagt aan de AOW van anderen, dan mag je niet verwachten dat we straks dit aan jou fulltime gaan geven."

Alleen wonen niet genoeg

Wonen alleen vindt Latten als criterium onvoldoende. "Er komen steeds meer mensen naar Nederland die misschien niet voldoende op de arbeidsmarkt mee willen doen. Bijvoorbeeld omdat ze vinden dat vrouwen thuis moeten blijven. Dan heb je ook geen recht op een AOW. Het moet weer bij de mensen tussen de oren komen dat iedereen zijn steentje gaat bijdragen aan deze samenleving. Dat is gewoon nodig. Bij dat bijdragen krijg je er ook iets voor terug. Het is geen oud pinautomaat waar de AOW uitkomt. Iedereen moet nu bijdragen om de boel draaiende te houden."