Fatbike-ondernemer omzeilt verbod met dunnere banden: 'Zodra die er zijn, mogen ze hier fietsen', erkent wethouder

In Enschede was men de overlast van fatbikes zo zat, dat de stad als eerste in Nederland een verbod invoerde. Maar dat verbod is eenvoudig te omzeilen, zegt fatbike-ondernemer Armando Muis in Stand van Nederland: Generatie Next op NPO 2. Door simpelweg dunnere banden te gebruiken, vallen sommige fietsen niet langer onder de regels. "Die zou in Enschede dus wel weer mogen." De ondernemer, een van de grootste fatbikeverkopers van Nederland, pleit daarom voor landelijke regelgeving voor alle elektrische fietsen, inclusief een minimumleeftijd.

Muis was de eerste fatbike-ondernemer in Nederland. "Ik zag de trend wel aankomen toen in Amsterdam de helmplicht op scooters werd doorgevoerd. Toen kwam het nieuws naar buiten dat het ook landelijk doorgevoerd zou worden. Ik zag die fatbike als de nieuwe Tomos of Puch, alleen dan veel makkelijker: je hebt geen rijbewijs en geen leeftijdsgrens. Ik dacht: dat is hem!", vertelt hij.

Inmiddels is de fatbike uitgegroeid tot een van de meest omstreden voertuigen in Nederland. Muis benadrukt dat zijn fietsen volledig legaal zijn. "Als een fiets hier binnenkomt en die is illegaal, omdat die een te zware motor heeft met te veel vermogen, dan begrenzen wij hem. We zorgen er ook voor dat het niet makkelijk aan te passen is door de consument. In die zin maak je van een illegaal product een legaal product, dat noemen we een productieproces."

Het V20-model is momenteel de populairste fatbike in zijn assortiment. "Hij begint bij 850 euro, kaal. Komt er iets bij, ga je al snel naar 950 euro. Dan moet je nog een slotje, een ditje en datje. Ik denk dat we in de buurt van 100.000 stuks komen als we het over Nederland hebben."

Muis is niet blind voor de negatieve correlatie die de fiets heeft. Maar volgens hem ligt het probleem niet bij de fiets zelf, maar bij het gedrag van gebruikers. "Het is gedrag van mensen. Ik zie het niet als een probleem van de fiets zelf. Toen wij begonnen met de fatbikeverkoop was de gemiddelde leeftijd van consumenten dertig jaar. Toen had de fiets zeker nog niet het imago, toen zag je ook dat bekende Nederlanders het product omarmden. Totdat de jeugd erop ging rijden er veel illegale varianten de markt op kwamen. Zij hebben het helaas verpest voor de rest."

Verbod in Enschede

In Enschede was de overlast aanleiding voor ingrijpen. Sinds maart geldt er een fatbikeverbod in het winkelgebied. Tijdens winkeluren mogen fatbikes daar niet rijden, om drukte en onveilige situaties te beperken. "De reacties waren overwegend heel erg positief", zegt verantwoordelijk wethouder Marc Teutelink.

"Voordat we het inrijverbod hadden ingesteld, kregen we heel veel meldingen van mensen met de vraag: doe er wat aan. Toen zijn we gekomen met het inrijverbod, op bepaalde tijden op een bepaalde locatie." Volgens Teutelink houdt het verbod stand bij de rechter. "We denken dat de maatregelen die we nemen, na alle onderzoeken en het voorwerk dat we gedaan hebben, en het feit dat de maatregel proportioneel is, dit juridisch verdedigbaar is."

Volgens de wethouder was het duidelijk dat fatbikes vaker voor overlast en onveilige situaties zorgen dan andere e-bikes. "Datgene wat we zien is stunten, slalommen, hard rijden, intimiderend gedrag. Het zijn echt situaties die we niet willen. Daarom hebben we gezegd: we focussen op de fatbike."

De eerste boetes zijn inmiddels uitgedeeld. "We zitten nog in de waarschuwingsperiode, die zal binnenkort afgelopen zijn, maar als je in de waarschuwingsperiode twee keer een waarschuwing krijgt, dan is het de tweede keer klaar. Dan krijg je een boete van 115 euro, een serieuze bon." Volgens Teutelink heeft het verbod effect: "Sinds het inrijverbod zien we dat mensen met fatbikes lopen en als ze wel fietsen, worden ze aangesproken."

Verbod 'niet uit te leggen'

Ook andere steden, waaronder Amsterdam en Rotterdam, overwegen een vergelijkbaar verbod. Muis vindt de maatregel "niet uit te leggen", omdat de regels gebaseerd zijn op de banddikte. Fietsen met banden van tien centimeter vallen onder het verbod, maar modellen met banden van zeven centimeter niet. "Als we het over de regels in de gemeente Enschede hebben: deze fiets mag daar het plein over."

Volgens de ondernemer is het verbod daardoor eenvoudig te omzeilen. "De fietsen die nu nog banden hebben van tien centimeter dik, mogen er niet komen, maar van die fietsen hebben we ook al een versie waarbij ze met banden van zeven centimeter dik worden geleverd. Die zou in Enschede dus wel weer mogen."

Wethouder Teutelink in Stand van Nederland: Generatie Next.

Wethouder Teutelink erkent dat deze fietsen momenteel wel toegestaan zijn. "Zodra die er zijn, mogen ze hier fietsen. Daar vind ik in principe niks van zolang ze geen overlast veroorzaken. Maar op het moment dat het wel gaat gebeuren, en ze veroorzaken overlast en ze veroorzaken verkeersonveilige situaties, dan gaan wij ook terug naar de tekentafel en gaan wij kijken wat we daaraan kunnen doen. Maar zover is het niet. We focussen ons op dit moment op de fatbike, want daar zien we de grootste problematiek."

Muis pleit daarom voor landelijke regelgeving als structurele oplossing. "Als ze een kentekenplicht zouden doorvoeren voor alle e-bikes, dan weet je zeker dat een RDW-instantie deze voertuigen gaat goedkeuren in plaats dat de slager zijn eigen vlees keurt. Wij zijn ook voor een minimumleeftijd voor alle e-bikes van 12 jaar. Daarnaast vinden wij dat er een helmplicht moet zijn voor de jeugd tot 18 jaar, zodat we de jeugd beschermen als ze een ongeluk krijgen."

Meer weten? Kijk deze aflevering van Stand van Nederland: Generatie Next vanavond om 22.35 uur op NPO 2. Kijk deze en andere uitzendingen (daarna) terug via NPO Start.