Honderden datingsite met nepprofielen en gestolen foto’s belazeren gebruikers: 'Is een enorme business'
Een groot netwerk van nepdatingsites houdt gebruikers voor de gek met verzonnen profielen, gestolen foto’s en betaalde chats. Uit onderzoek van Pointer blijkt dat gebruikers soms duizenden euro’s kwijt zijn, terwijl ze denken een echte relatie op te bouwen.
Journalist Jos de Groot heeft een omvangrijk netwerk van misleidende datingsites blootgelegd. Op deze platforms betalen gebruikers per bericht om te chatten met vrouwen die in werkelijkheid vaak niet bestaan. Achter de profielen zitten zogenoemde chatoperators, die gesprekken gaande houden om inkomsten te genereren.
"Dit zijn websites waarop je als man gaat chatten. Je denkt daar misschien liefde of aandacht of misschien wel seks te vinden. Maar al die profielen worden aangestuurd door chatoperators. Er zitten andere mensen achter", legt De Groot uit in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Die profielen zijn wel opgebouwd uit foto's van vrouwen die daadwerkelijk bestaan. Dat hebben we allemaal terug kunnen traceren."
Volgens De Groot worden die foto’s vaak zonder toestemming gebruikt. "Dat zijn soms foto's van actrices of pornoactrices die ze ergens vandaan hebben gehaald. Maar we komen ook hele obscure fora tegen waar bijvoorbeeld wraakporno wordt gedeeld. Dat zijn privéfoto's van vrouwen die nooit verspreid hadden mogen worden. En die zien we vervolgens terugkomen op dit soort datingsites."
1623 websites
Uit aanvullend onderzoek blijkt dat het gaat om een internationaal netwerk van maar liefst 1623 websites, actief in 32 landen. Een Nederlands bedrijf, Four Fingers Management, zou hierachter zitten. In totaal zijn er zo’n 150 Nederlandstalige sites.
Gebruikers worden misleid door de suggestie dat een echte ontmoeting mogelijk is. In werkelijkheid betalen zij per bericht – vaak tussen de 1 en 1,50 euro – terwijl chatoperators hen zo lang mogelijk aan het lijntje houden.
"Als je foto's gebruikt en zegt: 'dit is Lisa uit Veenendaal', terwijl het een andere vrouw is, dan mag dat natuurlijk niet", zegt De Groot. "Aan de andere kant wordt op die sites de suggestie gewekt dat een fysieke afspraak en een echte date mogelijk is. Je betaalt per bericht. Dus als je lekker zit te chatten, loopt dat flink op."
“Op die sites wordt de suggestie gewekt dat een fysieke afspraak en een echte date mogelijk is. Je betaalt per bericht. Dus als je lekker zit te chatten, loopt dat flink op.”
Sommige slachtoffers geven duizenden euro’s uit. De Groot en zijn team gingen undercover en kregen toegang tot de systemen van zo’n site. "We hebben zelf ook gesolliciteerd als chatoperator. We hebben het werk niet echt gedaan, maar zijn wel aangenomen, zodat we in de systemen konden kijken", vertelt hij. "Daar zie je dat één persoon meerdere profielen aanstuurt. Je ziet ook de berichten die binnenkomen: mannen die vragen om een afspraak, om contactgegevens. Dat laat zien dat ze niet doorhebben dat ze met fictieve profielen praten."
Informatie delen
Wat extra zorgwekkend is: persoonlijke informatie van gebruikers wordt actief bijgehouden en gedeeld tussen medewerkers. "Als chatoperator moet je alle persoonlijke informatie opslaan. Want als jij uitklokt, neemt iemand anders het gesprek over. Dan moet diegene weten: dit is Peter uit Amersfoort, hij werkt hier, hij heeft schulden of misschien een verstandelijke beperking. Dat soort informatie wordt gedeeld en opgeslagen, zodat het gesprek door kan blijven gaan en de illusie in stand blijft."
Hoewel het niet altijd direct strafbaar is, overschrijden de praktijken volgens toezichthouders en experts duidelijke grenzen. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) noemt de bevindingen een "zeer zorgelijk signaal". De regels zijn helder: sites moeten duidelijk maken dat het om fictieve profielen gaat en eerlijk antwoorden als gebruikers daarnaar vragen. Uit het onderzoek blijkt dat dit structureel niet gebeurt.
“Op die sites staat vaak een disclaimer. Alleen moet je die goed zoeken. Meestal staat het verstopt in kleine lettertjes.”
De Groot: "Op die sites staat vaak een disclaimer. Alleen moet je die goed zoeken. Meestal staat het verstopt in kleine lettertjes: 'deze website maakt gebruik van fictieve profielen'. Maar wat deze websites bijvoorbeeld moeten doen: als je in een chat vraagt of iemand echt is, moeten ze eigenlijk 'nee' zeggen. Dat gebeurt niet." Chatoperators krijgen zelfs instructies om vragen te ontwijken. "Bijvoorbeeld: 'als ik in de spiegel kijk, dan ben ik echt.'"
Volgens De Groot doen veel slachtoffers geen aangifte, vaak uit schaamte. Toch is de impact groot, zowel financieel als emotioneel. "Ze voelen zich in ieder geval misleid. Ik sprak een man die maandenlang heeft gechat. Hij wist ergens wel dat het misschien niet echt was, maar dat hij toch bleef hopen."
Miljoenenbusiness
Achter de schermen gaat veel geld om in deze industrie. De gezamenlijke balansen van de betrokken bedrijven lopen op tot miljoenen euro’s. Tegelijkertijd is er een wirwar van bv’s en internationale constructies, waardoor het lastig is om verantwoordelijkheid vast te stellen.
De Groot hoopt vooral dat mensen alerter worden. "Mensen denken misschien: 'hoe trap je hierin?' Maar het is een enorme business. We hebben achttien uur lang bijgehouden hoeveel berichten er binnenkomen." Zijn doel met deze uitzending is helder: "We hopen dat mensen zich hiervan bewust worden. En als je echt op zoek bent naar liefde, kun je misschien beter gewoon naar de kroeg gaan."