Veelbesproken logeerpartijtje in Witte Huis is balanceeract voor koningspaar: 'Ze slapen op dezelfde gang'

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn begonnen aan hun driedaagse werkbezoek in de Verenigde Staten. Wat de gemoederen het meest bezighoudt is een logeerpartij in het Witte Huis, op uitnodiging van Donald Trump. Het koningspaar slaapt zelfs op dezelfde gang als de Amerikaanse president, zegt een verbaasde koningshuisdeskundige Justine Marcella. Ze vindt dat "wel heel close".

Willem-Alexander en Máxima landden gisterenmiddag (lokale tijd) in Philadelphia in de Amerikaanse staat Pennsylvania, waar hun werkbezoek officieel begon. Verder bezoeken ze ook de staat Florida. De koning zette het toestel overigens zelf aan de grond in Philadelphia.

Het bezoek past in een reeks die al een aantal jaren geleden is begonnen, vertelt Marcella in Goedemorgen Nederland. "In 2022 en 2024 hebben ze twee staten bezocht, een Republikeinse en een Democratische, en dit jaar is het extra bijzonder omdat we stilstaan bij 250 jaar onafhankelijkheid van Amerika."

Willem-Alexander en Máxima na aankomst in Philadelphia. Willem-Alexander landde het toestel zelf.

'Trump is een protocolploert'

Het koningspaar was al enkele dagen in de VS, om precies te zijn in Washington D.C., voor de Bilderbergconferentie. Naast een bezoek aan deze staten slapen ze maandagavond in het Witte Huis. In 2015 bezochten Willem-Alexander en Maxima de ambtswoning voor het laatst, tijdens een staatsbezoek. Toen gingen ze 'alleen' op de koffie bij de toenmalige president Barack Obama. "Nu is het een werkbezoek, dus protoculair gezien lager in rang, en wordt het koningspaar met alle egards ontvangen, met een diner en logeerpartij."

Marcella noemt de situatie "gek", maar "het geeft ook aan hoe dol president Trump is op alles wat maar met goud en royalty te maken heeft". Dat mensen met veel macht gek zijn op royalty, komt volgens haar omdat "de koningstitel onbereikbaar voor hen is".

"Ze snappen er qua etiketten en protocollen alleen niks van", zegt Marcella. Zeker Trump niet. "Toen hij in Engeland bij de inspectie van de erewacht was, een heel belangrijk ceremonieel onderdeel tijdens een staatsbezoek, liep hij gewoon voor de oude koningin Elizabeth uit. Dat is faux pas, dat doe je niet. Als je zoiets doet, laat je je toch even voorlichten? Trump is een protocolploert."

Bijzonder logeerpartijtje

Willem-Alexander en Máxima overnachten in de Lincoln Bedroom, de slaapplaats van de oud-president Abraham Lincoln. Ook voorgangers van Trump, Theodore Roosevelt en Calvin Coolidge sliepen op dit bed. Het bed wordt ook wel het beroemdste meubelstuk van het Witte Huis genoemd.

Trump slaapt op dezelfde gang. "Dat is wel heel close", zegt een verbaasde Marcella. "De meeste staatshoofden logeren daar niet. Trump laat daar vooral vrienden toe en mensen die het beste met hem voor hebben, niet staatshoofden. Het lijkt me trouwens niet een heel gemakkelijk bed, maar het is een historische ruimte."

Zelfs The New York Times kwam met een groot artikel waarin het logeerpartijtje breed werd uitgemeten. Het geeft volgens Marcella aan hoe uitzonderlijk dit is.

Kritiek op bezoek

Het koningspaar is afgereisd naar de VS om de Nederlandse relatie met de Amerikanen te onderstrepen, maar er klinkt ook veel kritiek op het bezoek. Velen zeggen dat het koningspaar (en premier Rob Jetten, die vandaag ook Trump spreekt in het Witte Huis) niet af had moeten reizen na Trumps uitspraken rond de oorlog in Iran. Hij dreigde "een hele beschaving weg te vagen" als Iran niet voldeed aan zijn eis om de Straat van Hormuz te openen. Inmiddels heeft Trump aangekondigd dat de Amerikanen, na mislukte onderhandelingen met Iran in Pakistan, zelf de zeestraat gaan controleren.

Jetten benadrukt dat de ontmoeting onvoorspelbaar is, maar heeft vertrouwen in het bezoek. Volgens minister van Justitie en Veiligheid David van Weel is het ook een goede zaak dat het koningspaar is afgereisd naar de VS. "Ze blijven onze belangrijkste bondgenoot, wie er ook aan het roer zit. En met diegene moet je zakendoen. Ik zie het juist als een kans voor Nederland om een aantal boodschappen af te geven", zegt hij in Goedemorgen Nederland.

'Balanceren voor het koningspaar'

Marcella noemt het bezoek een groot risico, omdat Trump "bepaalde uitspraken kan doen waar het koningspaar en media bij is". Dan is het de kunst dat Willem-Alexander en Maxima "op een keurige en rustige manier niet laten merken wat ze daarvan vinden". Daar is Jetten ook verantwoordelijk voor. "De koning valt nog altijd onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Het is balanceren voor het koningspaar."

Ze hadden de uitnodiging niet kunnen weigeren, denkt Marcella. "Dan maak je echt een statement, qua omgangsvormen kan dat niet. Als je zo'n uitnodiging krijgt en je wijst het af, dan steek je een hele dikke middelvinger op. Dat ondersteunt de diplomatieke betrekkingen niet", drukt ze zich zacht uit.

Tips voor Jetten

Van Weel is ook verheugd dat Jetten in zijn eerste weken als premier in het Witte Huis mag aanschuiven. Dat is helemaal niet vanzelfsprekend, zegt de VVD-bewindsman. "We staan niet bovenaan het lijstje. Dat Jetten nu deze kans heeft, is goed voor Nederland."

Hij geeft hem nog wat tips mee aan zijn premier. "Je moet stevig zijn naar Trump, hij houdt niet van mensen die zich omver laten blazen. Tegelijkertijd houdt hij ook van het respect voor het ambt dat hij bekleedt. Je moet hem daarom ook paaien en dat kunnen wij heel goed, omdat we een belangrijke partner zijn."