Meer verkeersdoden, vooral onder oudere mannen op e-bikes: 'Toch weinig draagvlak voor helmplicht'

Na jaren van daling is het aantal verkeersdoden in Nederland weer gestegen. Vooral oudere mannen op de fiets – en vaak op een e-bike – blijken kwetsbaar. In Goedemorgen Nederland reageren minister Vincent Karremans en journalist Yoeri Albrecht op de zorgwekkende cijfers.

Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat in 2025 in totaal 759 mensen om het leven kwamen in het verkeer, 84 meer dan een jaar eerder. Daarmee is de dalende trend doorbroken. Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans benadrukt dat achter die cijfers menselijk leed schuilgaat.

"Dat zijn meer dan twee mensen per dag die van huis weggaan en niet meer thuiskomen. Jonge mensen, oude mensen."

Volgens Karremans zit de stijging vooral bij ouderen. "Vooral in combinatie met e-bikes. Meer mensen gaan op e-bikes fietsen. Zeker als ze ouder zijn, zijn ze kwetsbaarder in het verkeer. Als ze een ongeluk krijgen, dan herstellen ze daar vaak minder goed van. Dan hebben ze grotere verwondingen. Daar maken we ons grote zorgen over."

Oudere mannen

De cijfers laten zien dat de toename volledig toe te schrijven is aan mannen. Het aantal mannelijke verkeersdoden steeg met 21 procent, terwijl het aantal vrouwelijke slachtoffers juist daalde. Vooral onder fietsers – met 281 doden – is de stijging zichtbaar, en dan met name onder mannen van 70 jaar en ouder.

Karremans vindt dat een opvallend patroon. "Die mannen, dat vind ik ook een hele interessante. Om daarachter te komen wat daar nou achter zit. Gelukkig hebben we in Nederland de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. Die gaan het ook allemaal onderzoeken. Vandaag zijn die cijfers bekendgemaakt. En je ziet daar wel echt een trend die de verkeerde kant op gaat."

Journalist Yoeri Albrecht herkent het beeld deels. "Ik geloof wel dat ik onveiliger fiets dan bijvoorbeeld mijn vrouw. Meer risico nemen, harder fietsen, dat soort dingen. Als ik erover nadenk, dan is niet eens zo'n heel gek resultaat."

Uit aanvullende gegevens blijkt dat oudere mannen ook simpelweg meer fietsen dan vrouwen van dezelfde leeftijd. Daardoor lopen ze meer risico. Tegelijkertijd speelt lichamelijke kwetsbaarheid een grote rol: ouderen raken sneller ernstig gewond, zelfs bij relatief lichte valpartijen zonder botsing.

Hoofdletsel als belangrijke oorzaak

Een belangrijk punt van zorg is het lage gebruik van fietshelmen in Nederland. Bij bijna twee derde van de dodelijke fietsongevallen is hoofdletsel de belangrijkste oorzaak. Toch dragen weinig mensen een helm.

Karremans: "Terwijl we weten dat 60 tot 70 procent van het letsel kan worden voorkomen. Veel van het letsel wat die mensen hebben is hersenletsel. Ja, dat is vaak ook dodelijk. En dat kan je voorkomen met een helm. Toch zie je dat heel veel mensen geen helm dragen. Dus daar valt nog echt wel heel veel te winnen."

De minister besloot zelf het goede voorbeeld te geven. "Ik heb gisteren zelf ook een helm aangeschaft. Ik ben nu ongeveer een maand minister van I en W en ik zie van de binnenkant wat het letsel is en de schade die er gebeurt en het leed dat daarmee gepaard gaat. En als ik wil dat mijn kinderen een helm dragen, dan vind ik ook dat ik zelf het goede voorbeeld moet geven."

Hij merkt daarbij ook zijn eigen weerstand. "Dus ik heb het ook heel lang niet gedaan. En dat is denk ik bij heel veel Nederlanders zo. Mij overkomt het niet en ik pas wel op in het verkeer. En het is ook vervelend om het mee te nemen. En het ziet er misschien niet uit. Ik denk dat heel veel Nederlanders dat hebben."

Geen helmplicht

Een algemene helmplicht komt er voorlopig niet. "Dat is natuurlijk ook een vraag die mij vaak gesteld wordt. Alleen wat je ziet is dat er heel weinig draagvlak is in Nederland voor een helmplicht. Eigenlijk zie je internationaal dat dat helemaal niet werkt. Als je bijvoorbeeld een regel maakt waar geen draagvlak voor is, dan gaan mensen zich er niet aan houden. Dan heb je een dode letter en ben je eigenlijk nog veel verder van huis."

Wel kiest het kabinet voor gerichte maatregelen. Zo wordt vanaf september 2027 een helmplicht ingevoerd voor jongeren tot 18 jaar op e-bikes. Daarnaast komt er meer aandacht voor bewustwording bij ouderen.

"We zijn ook bezig met veel meer cursussen voor ouderen. Dus het is ook om veel meer bewust te maken van wat je kwetsbaarheid is in het verkeer. Heel veel mensen zijn zich daar niet bewust van. Dus daar zetten we enorm op in."

Middelengebruik

Ook de inrichting van wegen moet veiliger. "We hebben nu een half miljard beschikbaar, waarvan we nog een flink deel beschikbaar hebben om wegen op te knappen, bijvoorbeeld fietspaden los te leggen van rijbanen." Volgens experts is dat cruciaal, omdat ongelukken vaak gebeuren op plekken waar verschillende verkeersstromen elkaar kruisen.

Karremans benadrukt dat het probleem niet alleen bij fietsers ligt. "Het zijn ook nog steeds mensen in personenauto’s. Overigens ook fietsers die slachtoffer worden door botsingen met personenauto’s."

Middelengebruik blijft daarbij een belangrijke factor. "Dat is ook vaak door alcohol- of drugsgebruik achter het stuur. Mensen denken: ik heb de avond ervoor gedronken, ik kan prima de auto pakken. Terwijl we weten dat dat echt serieus iets doet met je rijvaardigheid en weer leidt tot ongelukken."

De conclusie van de minister is helder: ingrijpen is noodzakelijk. "Er moet wel wat gebeuren. Achter die statistieken schuilt ontzettend veel leed. En dat is vaak ook onnodig leed. Dus dat is te voorkomen. Dus daar zullen we ook mee aan de slag moeten gaan."