Paul Rosenmöller (GL-PvdA) waarschuwt kabinet: voorstel verhogen AOW-leeftijd niet kansrijk in Eerste Kamer

GroenLinks-PvdA (binnenkort Progressief Nederland) gaat vandaag in de Eerste Kamer een motie indienen tegen het kabinetsplan om de AOW-leeftijd versneld te laten oplopen. Fractievoorzitter Paul Rosenmöller waarschuwt het kabinet dat hij verwacht dat een meerderheid van de senaat zich achter de motie schaart. "Je kan maar beter duidelijkheid geven of dit voorstel kansrijk is of niet."

Het kabinet wil de AOW-leeftijd vanaf 2033 versneld laten stijgen om de stijgende kosten van de vergrijzing op te vangen. Volgens het coalitieakkoord moet de AOW‑leeftijd volledig gekoppeld worden aan de levensverwachting: leven mensen een jaar langer, dan stijgt hun pensioenleeftijd ook een jaar. Dat betekent dat veel Nederlanders rond 2054 mogelijk pas met 70 jaar met pensioen gaan, eerder dan volgens het oude systeem.

Het plan stuit op stevige kritiek van de polder en vrijwel de hele oppositie. De versnelling botst namelijk met het pensioenakkoord van 2019, waarin was afgesproken dat de AOW-leeftijd geleidelijk zou stijgen, gebaseerd op de levensverwachting, maar minder snel dan nu wordt voorgesteld.

'Oneerlijk en onbetrouwbaar'

"Dit plan staat haaks op een akkoord dat werkgevers en werknemers een paar jaar geleden gesloten hebben", vat Rosenmöller in Goedemorgen Nederland op NPO 1 de kritiek samen. "Het akkoord uit 2019 kwam moeizaam tot stand. Daar zat al een verhoging van de AOW in, maar een extra verhoging is niet alleen oneerlijk, het is ook onbetrouwbaar."

Hij richt zich tot CDA-leider Henri Bontenbal, te gast in de studio van Goedemorgen Nederland. "Ik zie de man van fatsoen op de bank zitten, Henri Bontenbal. Hij zou toch moeten respecteren dat je niet zomaar een inbreuk maakt als werkgevers en werknemers zo'n afspraak maken."

Bontenbal reageert: "Ik zag meneer Rosenmöller glimlachen, hij bedoelde het als een vriendelijk steekje onder water. Ik zou een steekje onder water terug kunnen geven en iets kunnen zeggen over de rolvastheid die we gewend zijn van de Eerste Kamer. De Eerste Kamer gaat over uitvoerbaarheid en de degelijkheid van wetgeving."

Tekst gaat verder onder X.

"Tegelijkertijd is de Eerste Kamer ook een politiek instituut", vervolgt Bontenbal. Zijn CDA maakt deel uit van de coalitie, die een minderheid heeft in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. "We hebben 66 zetels. Wij beseffen heel goed dat onze plannen door beide Kamers moeten. Als er weerstand is tegen een van die plannen, gaat het kabinet in gesprek."

Debat met Jetten

Vandaag gaat premier Rob Jetten met de Eerste Kamer in debat over de regeringsverklaring. Volgens Bontenbal heeft het kabinet gezien dat er "weerstand is" tegen het plan om de AOW-leeftijd versneld te laten oplopen, zowel in de Tweede Kamer als in de senaat en bij sociale partners. Het kabinet stelde al een versoepeling van de versnelling voor, zodat de stijging iets minder snel gaat dan oorspronkelijk gepland.

Voor GL-PvdA is dat niet voldoende, zegt Rosenmöller. "Nee. Je ziet het ook in de reactie van de vakbonden. Zij zeggen: dit onzalige plan moet van tafel voordat we weer normaal overleg kunnen voeren met de werkgevers, maar vooral ook met het kabinet." Dat terwijl volgens het Eerste Kamerlid de polder nu misschien wel harder nodig is dan ooit. "We staan nationaal voor enorme uitdagingen."

"Het kabinet kan op sociaaleconomisch terrein, maar ook op andere terreinen, niet verder zonder werkgevers en werknemers. Dit is echt een blokkade", waarschuwt Rosenmöller over het AOW-voorstel. "Wij hopen dat we bij voorkeur via een toezegging van de premier die blokkade vandaag van tafel kunnen halen." Zo niet, dan verwacht hij dat een meerderheid van de senaat tegen het voorstel stemt.

Volgens Rosenmöller is dit ook een test voor de samenwerking tussen coalitie en oppositie. "Het is ook voor ons belangrijk of we verder een rol kunnen spelen om het minderheidskabinet op tal van terreinen aan meerderheden te helpen. Wij kunnen daar een rol in spelen, we zijn daartoe bereid. Maar niet tegen elke prijs."

Op de vraag of de Eerste Kamer-fractie van GL-PvdA zich niet te politiek opstelt, antwoordt Rosenmöller: "Ik ben het met Bontenbal eens over de rolvastheid van de Eerste Kamer", bedoeld om wetten te toetsen op uitvoerbaarheid. "Maar ik zeg met opnieuw een glimlach: we zijn het er ook over eens dat de Eerste Kamer een politiek orgaan is."

"Als de Eerste Kamer een wet wordt voorgelegd over een extra AOW-verhoging, dan wordt die gewoon behandeld. Dan kan je beter duidelijkheid geven over de vraag of de wet kansrijk is of niet. Mijn idee en verwachting is dat zo'n extra AOW-verhoging kansloos is in de Eerste Kamer. Dan zou het goed zijn als het kabinet hiervan afstapt en andere dingen bedenkt", aldus de fractievoorzitter.

Gaat het voorstel van tafel?

Is het kabinet bereid om het voorstel van tafel te halen? Bontenbal: "We hebben natuurlijk veel overleg. Het punt is altijd dat je een heel huis maakt met allerlei onderdelen. Ik zou het geen kaartenhuis willen noemen, maar je maakt een bouwwerk en daar zitten verschillende elementen in."

"Er is natuurlijk het besef dat je door beide Kamers moet", gaat hij verder, "maar ik proef bij GL-PvdA, dat zeggen ze ook telkens, verantwoordelijke oppositie. Ik hoop dat daar de bereidheid is om op alle andere onderwerpen mee te denken. Er zijn hervormingen in de zorg nodig, er zijn hervormingen in de sociale zekerheid nodig. Ik wil ook wel graag horen van de andere kant: wat is de bereidheid om mee te werken?"

Of het voorstel van tafel gaat, is aan het kabinet, benadrukt Bontenbal, die voor een rol in de Tweede Kamer koos. Hij weet naar eigen zeggen niet of premier Jetten daar vandaag toe bereid is. "Ik heb hem gisteren en vanochtend niet gesproken."

"Belangrijkste is dat er wel gesprekken gaan plaatsvinden en dat ook de polder aan tafel komt. Dat staat bijna op elke bladzijde van dit coalitieakkoord: we gaan dit samen met sociale partners doen. Die uitgestoken hand zit er wel degelijk ook in", aldus de CDA-voorman.