Aboutaleb wil einde aan wildgroei in jeugdzorg: 'Organisaties halen krenten uit de pap'

Er moet een einde komen aan de wildgroei aan zorgaanbieders in de jeugdzorg, zegt voorzitter van Jeugdzorg Nederland Ahmed Aboutaleb. Naar schatting zijn er tussen de 8000 en 12000 aanbieders die zich vooral richten op geld verdienen, aldus de oud-burgemeester van Rotterdam in WNL Op Zondag op NPO 1.

Volgens Aboutaleb telt zijn branchevereniging 120 leden. "Onze leden zijn gecertificeerd, niet gericht op het maken van winst. Alles daarboven zit in de commercie. U kunt morgen een tehuis beginnen voor kinderen, als u denkt: 'ik heb niets te doen en ik moet mijn hypotheek afbetalen'."

Bij die organisaties gaat het lang niet altijd goed. Deze week meldde EenVandaag nog dat in de afgelopen maanden meerdere ernstige misstanden in Nederlandse gezinshuizen aan het licht zijn gekomen, als gevolg van gebrekkige screening en weinig toezicht. "Dit is heel verdrietig en ook schandalig", verzucht Aboutaleb.

Sinds afgelopen zomer is hij voorzitter van Jeugdzorg Nederland. "Toen ik in augustus vorig jaar aantrad, heb ik tegen mijn leden gezegd: dit moet stoppen", zegt hij over de "wildgroei" aan aanbieders in de jeugdzorg. Die aanbieders profiteren volgens hem van de tekorten in de sector. "Er is een zodanig tekort dat wethouders soms al blij zijn met elke mogelijkheid die wordt aangeboden."

"Dit had nooit op deze manier geprivatiseerd moeten worden. Dit had tegen de boezem van de overheid aan moeten blijven", zegt Aboutaleb over de sector. "Deze organisaties zijn erop uit om de krenten uit de pap te halen. Dat is voor ons een doorn in het oog. De marktwerking moet echt op de helling."

Gesprek met minister

Volgens de branchevoorzitter moet er veel veranderen in het stelsel. "Let wel, het gaat om acht miljard euro en zo'n 30.000 mensen die in deze sector werkzaam zijn. Dat zijn er veel te veel, en het budget wordt waarschijnlijk ook niet effectief ingezet." Onlangs had Aboutaleb "een goed gesprek" met de nieuwe minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, Mirjam Sterk (CDA). "Ze voelt zich bijzonder gecommitteerd om hierover het gesprek aan te gaan."

Volgens Aboutaleb moet er meer worden ingezet op preventie, waarbij het onderwijs een belangrijke rol speelt. "Een op de zeven kinderen heeft te maken met jeugdzorg, drie tot vier kinderen per klas." Dat moet worden teruggebracht naar één kind per klas. "Wat mij betreft worden veel vraagstukken straks binnen het onderwijs zelf opgelost. Het onderwijs moet daarvoor worden uitgerust; een deel van het geld voor de jeugdzorg moet naar het onderwijs gaan." Daarnaast moeten sociale wijkteams worden versterkt en budgetten effectiever worden ingezet.

'Hier moet een einde aan komen'

Onlangs sprak Aboutaleb met een oud-collega, die hij niet bij naam noemt, die met het stelsel in aanraking kwam. "Het liet zien tot wat voor dwaze situaties dit systeem leidt", vertelt hij. "Ze zei: 'Ahmed, ik moet je dit verhaal vertellen. Mijn zus is overleden en ze liet een dochtertje na. Ik heb beloofd voor haar dochter te zullen zorgen'. Het gaat hier om een academica, met een stabiel huwelijk en twee kinderen."

"Maar alles wat we hebben opgetuigd in dit systeem, met rechters en advocaten, heeft ertoe geleid dat het kind niet naar haar tante is gegaan, maar naar pleegouders in Amsterdam", vervolgt hij. "Dat is toch schandalig? Hoeveel kosten zitten er in dat systeem? Waarom zeggen we niet tegen die dame: wat fantastisch dat u dit wil doen. Dit is ons telefoonnummer, we komen twee keer per jaar langs en na een jaar zeggen we: bedankt dat u dit voor de samenleving wil oplossen."

Luister deze uitzending terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Haar nichtje werd ondergebracht bij een echtpaar in Amsterdam dat volgens Aboutaleb goed voor haar zorgt. "Als ze één keer per maand op bezoek mag komen, zit er een jeugdzorgmedewerker bij en vervolgens zegt het kindje: tante, mag ik mee? Dan moet ze huilend naar huis zonder het kind. Ze moet wachten tot het kind zelfstandig mag beslissen waar ze wil wonen. Hier moet een einde aan komen."

'Vertrouw ons'

Volgens Aboutaleb is Den Haag te snel geneigd om wetgeving aan te passen wanneer er misstanden aan het licht komen. "Alles willen oplossen met wetgeving, bijvoorbeeld naar aanleiding van 'het meisje van Vlaardingen', moet de wetgever niet doen. De wetgever moet juist tegen de sector zeggen: u krijgt meer verantwoordelijkheid."

"Daar hoort ook bij dat je meer verantwoording aflegt, maar denken dat je de toekomst van kinderen kunt afschermen en het risico tot nul kunt terugbrengen door wetgeving aan te scherpen, is de meest foute redenering die je kunt maken", aldus Aboutaleb. "Mijn gesprekken met minister Sterk de komende periode zullen hierover gaan."