Wopke Hoekstra wil dat Nederland energiebeperkende maatregelen neemt: moet een deltaplan komen

De Amerikaanse president Donald Trump heeft gisteren in een toespraak gezegd dat hij van plan is nog een aantal weken door te gaan met de oorlog in Iran. Hierdoor zullen de olieprijzen blijven stijgen, terwijl er in Nederland een energiecrisis dreigt. Eurocommissaris Wopke Hoekstra roept op tot actie: "We moeten snel over op een ander energiesysteem", zegt hij in Sven op 1 op NPO Radio 1.

"Ik vind dat je serieus moet kijken naar energiebeperkende maatregelen in Nederland." Volgens Hoekstra moet er rekening mee worden gehouden dat de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, zoals de prijsstijgingen aan de pomp, voorlopig nog aanhouden. "Zo'n bombardement dat de VS uitvoert, duurt maar een paar minuten, maar het heropbouwen van de infrastructuur in het Midden-Oosten kan jaren duren. Dat heeft ook voor ons gevolgen."

Luister de uitzending van Sven op 1 hier terug:

Naast de prijzen aan de pomp doelt de eurocommissaris ook op stijgingen van de energierekening en later op hogere prijzen in de boodschappenmand door inflatie. Oliegigant Shell heeft vorige week gewaarschuwd voor olietekorten in Europa. "Die tekorten zullen verschillen per land", reageert Hoekstra. "Ik weet niet welk land het meest kwetsbaar is in dat opzicht, maar het advies vanuit Brussel is: doe zuinig en leg voorraden aan. Dat vind ik verstandig advies."

Deltaplan

Hoekstra wil dat Nederland deze adviezen serieus neemt. "Als we af willen van deze afhankelijkheid van andere landen, dan zul je versneld door moeten met de energietransitie. Ik denk dat Europa, en zeker ook Nederland, een deltaplan voor energie nodig heeft." Hoekstra geeft toe dat dit niet in een paar maanden gerealiseerd kan worden, "maar als je de komende vier jaar massaal investeert in elektrificatie, zonne-energie, windenergie en nucleaire energie, dan kun je echt grote stappen maken."

Hoekstra gaat verder: "Dit is nu de tweede keer dat we de sigaar zijn in een periode van een jaar of vijf." Hij refereert hiermee aan de energiecrisis van 2022, toen Nederland in hoog tempo over moest stappen van Russisch gas naar andere leveranciers, nadat Rusland Oekraïne binnenviel. "Met alle tumult dat in de wereld gaande is, kunnen we er niet vanuit gaan dat het hierna weer rozengeur en maneschijn is." Volgens Hoekstra moeten we erop rekenen dat er nog veel meer "politieke ellende" aankomt.

Het kabinet heeft momenteel een pot geld die mogelijk bestemd is voor energiecompensatiemaatregelen, zoals het verlagen van de brandstofaccijns, het instellen van een prijsplafond of het oprichten van een noodfonds. Kan dit geld dan niet beter worden ingezet om de energietransitie te versnellen? "Dat gaat over verschillende snelheden waarop gehandeld kan worden voor de mensen die hier last van hebben. Ook hebben we het dan over heel verschillende bedragen", meent de voormalig minister van Financiën.

'Europa heeft een serieuze inschattingsfout gemaakt'

Volgens Ursula von der Leyen, president van de Europese Commissie, had Europa achteraf gezien, harder moeten inzetten op kernenergie. "Daar heeft ze volstrekt gelijk in", stelt Hoekstra. "Dat is een fundamentele inschattingsfout die we gemaakt hebben. We zijn een energieschaars continent. Wij hebben bijna geen gas, geen olie en elke keer moeten we dat importeren. We zijn daarbij overgeleverd aan de schaarste van een product dat wij zelf niet in handen hebben."

Sinds 2022 is de import van gas een stuk diverser geworden, volgens Hoekstra. "De import vanuit Amerika is met zo'n 50% toegenomen. Daarnaast krijgen we nu ook meer vloeibaar gas uit Qatar en nog een aantal andere landen." Over de toename in diversiteit van energieleveranciers is het Europese Commissielid positief. "Maar desondanks blijf je wel overgeleverd aan deze geopolitieke omstandigheden."

Worden de kolencentrales heropend?

Naast eurocommissaris is Hoekstra ook nog steeds lid van het CDA, de partij onder leiding van Henri Bontenbal. Onlangs suggereerde Bontenbal in de Tweede Kamer dat de kolencentrales misschien langer open moeten blijven. In 2018 nam het kabinet destijds het besluit om de kolencentrales geleidelijk te sluiten, omdat deze een grote CO₂-uitstoot hebben, wat slecht is voor het klimaat. Met het oog op de energiecrisis zou het later sluiten van de centrales een optie kunnen zijn om Nederland minder afhankelijk te maken van buitenlandse energieleveranciers. Wat vindt Hoekstra daarvan?

"Dat is de korte klap", reageert hij. "We moeten met deze prijzen uit het kortetermijnmoeras. Ik snap dat mensen dan zeggen: 'nood breekt wet.' Op de lange termijn is het echter onverstandig. Niet alleen vanuit klimaatoogpunt, maar ook vanuit het perspectief van strategische onafhankelijkheid."

Toch lijkt de voormalig CDA-Kamerlid niet helemaal tegen het idee. Hij besluit: "Nogmaals, nood breekt wet. Dat je in sommige gevallen kijkt wat je kunt doen om zo lang mogelijk het hoofd boven water te houden, daar heb ik nog wel begrip voor. Maar ik denk dat je je geld veel beter kunt inzetten op het versnellen van de transitie."