Webshops laten consument verplicht account aanmaken, ook al mag dit niet: 'Dit is toch schandalig?'

Wie snel iets online wil bestellen, loopt er vaak tegenaan: eerst een account aanmaken. Volgens privacyregels mag dat lang niet altijd, maar veel grote webshops doen het toch. In Goedemorgen Nederland uit techexpert Ben van der Burg stevige kritiek.

Het is een herkenbare frustratie: je wil snel iets bestellen, maar wordt tegengehouden door een verplichte registratie. In Goedemorgen Nederland noemt Van der Burg het fenomeen bij naam: accountsdwang. "Die websites kennen we allemaal: Bol, Amazon, Zalando, enzovoorts."

Volgens Van der Burg is het probleem wijdverspreid. "Dat is toch schandalig? Want daardoor laat je continu je naam, je adresgegevens en je betaalgegevens achter. Vaak vragen ze ook je leeftijd. Ik ben altijd geboren op 1 januari 1970. Of 1 januari 2000."

Data verzamelen

Dat webshops zo aandringen op accounts, is volgens Van der Burg geen toeval. Hij sluit daarmee aan bij berichtgeving van De Telegraaf, waarin staat dat grote platforms zoals Bol.com, Zalando en Amazon zich niet altijd houden aan privacyrichtlijnen om meer data over klanten te verzamelen.

"Ja, dat zit erachter. Want als je dan terugkomt, weten ze: wanneer haak je af? Waar ga je naartoe? Dit heb je eerder gekocht. Dan krijg je een aanbieding. Dus ja, een beetje dataverzameling, zodat ze meer van je weten. Zodat ze beter aanbiedingen kunnen doen, meer kunnen verkopen en jij meer geld kwijt bent. En dat je weer met allemaal troep thuis zit."

Volgens Europese privacytoezichthouders moeten webshops altijd een keuze bieden: een account aanmaken óf als gast afrekenen. In de praktijk gebeurt dat lang niet altijd, weet Van der Burg. "Het mag niet. Zowel volgens privacyregels als de European Data Protection. Maar ze doen het toch. Dan krijg je boetes, maar ze doen het gewoon. Want ze weten dat de handhaving beperkt is. Dat zie je vaker in de samenleving: er is een wet, daar moet je aan voldoen, maar als er niet wordt gehandhaafd, doen bedrijven het toch."

Wat kun je als consument doen? Volgens Van der Burg is het belangrijk bewust met je gegevens om te gaan. "Als je iets bestelt, moet je wel je adres en naam invullen. Vul niet je vaste e-mailadres in, maar eentje die je normaal niet gebruikt."

Hij benadrukt dat je altijd moet nadenken voordat je gegevens deelt: "Je moet iedere keer als je data van jezelf ergens plaatst nadenken: Wil ik dat wel? Is het goed? Wat gaat ermee gebeuren? Als ze ooit worden gehackt... Je zag het bij Odido."

Ook zangeres en presentatrice Angela Groothuizen herkent het probleem en kiest haar eigen aanpak. "Ik vul het wel in. Ik woon midden in de stad, daar zijn geen winkels meer. Het liefst ga ik naar een winkel om iets uit te zoeken, maar die zijn er gewoon niet meer. Je moet weleens wat bestellen. Maar zodra de eerste mailtjes komen, begin ik 's ochtends meteen met unsubscriben. Wegwezen!" Toch plaatst ze ook een relativerende kanttekening: "Als dit nou onze ergste problemen zijn..."