Energiecrisis kan vijf tot tien jaar duren, zegt hoogleraar: 'Deze crisis is veel groter dan 1973'

Volgens Donald Trump mogen vandaag twintig olietankers door de Straat van Hormuz varen. Volgens hem is het een eerbetoon van Iran na goede onderhandelingen. In perspectief helpen twintig tankers totaal niet om de oliecrisis te verlichten, zegt hoogleraar energie en transitie Jan Rotmans in Goedemorgen Nederland. "Ik denk zelfs dat het bluf is."

"We hebben veel dingen gekregen die ze ons al lang geleden hadden moeten geven", zei Trump aan boord van Air Force One. "Ze doen het erg goed, het verloopt voorspoedig. Nu hebben ze ons, ik denk uit respect, twintig schepen met olie gestuurd die door de Straat van Hormuz zullen varen."

Iran heeft de uitspraken van Trump niet bevestigd. "Iran noemt dit ook geen eerbetoon. Ze hebben zelfs aangekondigd dat ze het in de Straat van Hormuz anders willen gaan organiseren", zegt Rotmans. "Zij gaan bepalen wie er wel en niet doorheen mogen varen. Niet alleen nu, maar de komende jaren. Dat wil ik geen eerbetoon aan Amerika noemen."

Effect op prijs is miniem

Mochten de twintig schepen wel door de zeestraat varen, is het effect op de oliemarkt miniem. "Normaal varen er 120 olietankers per dag door de Straat van Hormuz. Je krijgt hooguit een paar dagen een effect. Dit helpt ook niet."

Het belang dat Trump bij dit mogelijke 'eerbetoon' heeft, is om de wereldwijde olieprijs omlaag te krijgen. "Hij heeft hier veel last van richting de verkiezingen (midterms, red.) in november. Als de prijzen niet dalen, gaan de Amerikanen zich massaal tegen Trump keren."

Trump dreigt intussen het Iraanse eiland Kharg in te nemen, een strategisch belangrijk eiland voor de olie-export dat voor de Iraanse kust ligt. De Verenigde Staten kunnen zo meer invloed krijgen op de oliestromen in de regio.

'Crisis kan vijf tot tien jaar duren'

Rotmans verwacht dat deze energiecrisis de grootste kan worden sinds 1973. Op 4 november van dat jaar was er een autoloze zondag. "Ik mocht toen fietsen op de snelweg, dat was geweldig. Joop den Uyl (de toenmalige premier van Nederland, red.) zei toen al dat die tijden nooit meer terug zouden komen. Maar deze crisis is veel groter."

Autoloze zondag in 1973 door de oliecrisis.

Hij legt uit: "Het gaat niet alleen om olie, maar ook gas. Er zijn veel meer landen bij betrokken en er zijn enorm veel olie- en gasinstallaties beschadigd, ongeveer veertig, waardoor het vijf tot tien jaar kan duren voordat we dat allemaal weer hebben opgebouwd."

Pleisters plakken

Den Haag overweegt daarom een maximum brandstofprijs of het verlagen van de accijnzen. "We hebben de hoogste accijnzen van Europa, maar bijna alle experts zijn tegen een verlaging. Het is niet goed voor de economie. Wat helpt, is dat we minder afhankelijk worden van olie en gas. We moeten duurzamer worden, juist daarmee help je de gewone man of vrouw."

Met onder meer windmolens op zee is deze verduurzaming en onafhankelijkheidsroute al ingezet, reageert VVD-Kamerlid Bente Becker. "En wat ons betreft ook met kernenergie."

De VVD heeft intussen aan het kabinet gevraagd om duidelijk in kaart te brengen hoe de energiekosten omlaag te krijgen zijn. "Dat wordt nu bekeken, binnenkort komen er maatregelen. Maar dat moeten we doen op een manier die op dat moment zin heeft."

Mocht het kabinet besluiten om de accijnzen te verlagen, dan is dat volgens Rotmans nog geen jaar vol te houden. "Als je het tien cent goedkoper maakt, kost het al een miljard. Laat staan als je het met vijftig cent goedkoper maakt. Op dit moment kunnen we dat gewoon niet betalen. Bovendien profiteren de mensen ervan die wel veel geld hebben." Als je een elektrische auto rijdt, "sta je lachend aan de pomp".

Een maximumprijs invoeren kan volgens hem alleen "als je overeenstemming krijgt met de Shells van deze wereld, maar zij willen dat natuurlijk niet". Ook dat is geen structurele oplossing, benadrukt Rotmans. "Het is pleisters plakken."