Stroomnet vol, energiedeskundige verbaasd over koers D66: 'We zijn het net vergeten, maar willen de transitie nog volop...'

De overheid moet vaart minderen in de energietransitie, zegt energiedeskundige Remco de Boer. Het stroomnet kan de groei van zonnepanelen en elektrische auto’s simpelweg niet aan, waarschuwt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "We zijn het stroomnet vergeten, zo moet je het zeggen, maar we willen de transitie nog volop. Het is dweilen met de kraan open."

Hoe groot de problemen zijn, blijkt uit een kort geding van de Australische datacenterontwikkelaar Goodman tegen netbeheerder TenneT, waar vandaag een uitspraak in wordt verwacht. Goodman stapte naar de rechter nadat een eerder toegezegde aansluiting op het stroomnet in Noord-Holland werd ingetrokken.

Het bedrijf eist dat de stroom alsnog wordt geleverd, op straffe van een dwangsom van 500.000 euro per dag. Maar TenneT stelt dat het elektriciteitsnet rond Schiphol overbelast is. "Dit is echt weer een volgende stap in wat we al jaren zien", zegt De Boer over de zaak. "Eerst was het volle stroomnet een klein probleem, het werd steeds erger en dit is inmiddels de overtreffende trap."

Volgens De Boer verkeerde Goodman lange tijd in de veronderstelling dat de aansluiting geen probleem zou zijn. "Goodman was al bezig om grond te kopen en hoorde toen plots: de aansluiting komt er toch niet." De uitspraak vandaag is volgens hem niet alleen belangrijk voor dat bedrijf. "Dit zet de zekerheid die je als bedrijf hebt bij afspraken met TenneT op losse schroeven."

De Boer sluit niet uit dat Goodman juridisch gelijk krijgt, terwijl aansluiting alsnog niet mogelijk blijkt. "TenneT zegt: 'We hebben inderdaad een toezegging gedaan, maar het kan gewoon niet. Als we Goodman aansluiten, komt het net in gevaar'. Kun je als bedrijf nog zekerheid ontlenen aan de afspraken die je met TenneT maakt?"

Niet alleen bedrijven merken de gevolgen van het overvolle stroomnet. In Utrecht is het netwerk inmiddels zo belast dat nieuwe of zwaardere aansluitingen worden beperkt. Aanvragen komen op een wachtlijst te staan totdat er weer ruimte is. Volgens De Boer is het daardoor de vraag of het voor consumenten nog vanzelfsprekend is om zonnepanelen of een warmtepomp aan te schaffen.

"Tot een aantal jaar geleden zou je zeggen: 'Ja, doen', maar dit probleem is door de politiek, door vorige kabinetten, vooruitgeschoven. We zagen dit al jaren aankomen. We zijn het stroomnet vergeten, zo moet je het zeggen, maar we willen de transitie nog volop. Het is dweilen met de kraan open. We willen meer zon, meer wind, elektrificeren, warmtepompen, elektrische auto's, zonnepanelen, noem maar op. Maar het net kan het in de huidige vorm niet aan."

Debat gepolariseerd

Al in 2019 waarschuwde De Boer in een column voor Het Financieele Dagblad voor de problemen op het stroomnet. Daarin verwees hij naar signalen uit 2013. "Al in 2019 zagen we dit al een aantal jaar aankomen."

"Ik heb destijds veel kritiek gekregen. De column werd gezien als stemmingmakerij, dat was de teneur de afgelopen jaren", gaat hij verder. "We waren volop in de transitie. Als je zei: 'Maar kijk nou even, hier en hier gaat het mis', dan werd je weggezet als tegenstander van de transitie. Nu hobbelen we achter de problemen aan. We staan op achterstand en het is moeilijk om die in te halen. Al zijn netbeheerders wel druk bezig met het aanleggen van kabels en het uitbreiden van stations."

Tekst gaat verder onder X.

Volgens hem is het energiedebat sterk gepolariseerd. "Absoluut. Energie is gepolariseerd in Nederland en in een groot deel van West-Europa. Het is of het één, je bent een klimaatdrammer, of het ander, je bent tegen vergroening. Daardoor vinden we de gulden middenweg niet, terwijl die juist nodig is. Dit gaat over energie, niet over links of rechts. Je moet genoeg hebben, het moet enigszins betaalbaar zijn en het liefst ook groen en schoon."

D66 wil door

Door de oorlog in het Midden-Oosten staan de energieprijzen opnieuw onder druk. Tegelijk wil coalitiepartij D66 de verduurzaming versnellen, tot verbazing van De Boer. "De SGP zei in het Kamerdebat: we rijden met een blinddoek om steeds harder op een muur af. Ik moet zeggen, ik heb vandaag mijn column in De Telegraaf hierover en daarin haal ik deze zin ook aan; het is echt wel een hele goede omschrijving van wat er gebeurt."

Volgens de energiedeskundige vragen de problemen op het stroomnet om een pas op de plaats. "Wie is er tegen schone energie? Maar soms moet je iets afremmen, even niet de kraan open laten staan terwijl je aan het dweilen bent. Het is logisch dat je zegt: even pas op de plaats maken, om vervolgens door te kunnen. Daar ben ik absoluut voor. Je kunt niet blijven versnellen en tegelijkertijd zeggen: we lossen de problemen op én we stimuleren elektrische auto's en warmtepompen. Dat gaat niet samen."