Toezichtsraad Meta noemt alternatief voor feitenchecks risicovol
Een onafhankelijke toezichtsraad van socialemediaconcern Meta heeft grote zorgen over de vervanging van factchecks in andere landen dan de Verenigde Staten. Topman Mark Zuckerberg kondigde vorig jaar aan dat hij feitenchecks door experts op de Amerikaanse markt wil vervangen door een systeem waarbij gebruikers van Facebook en Instagram zelf commentaar kunnen leveren op posts met valse informatie. Een uitbreiding naar andere delen van de wereld kan mensen in gevaar brengen, waarschuwt de Oversight Board.
Paolo Carozza, medevoorzitter van de raad, vindt het risicovol om het systeem uit te breiden naar landen met repressieve regimes. Deelnemers die daar kritische 'community notes' plaatsen bij desinformatie kunnen het doelwit worden van het regime. Ook kunnen groepen het systeem misbruiken voor gecoördineerde desinformatiecampagnes.
In bepaalde gevallen ontstaat dan het risico dat community notes "dominante politieke, etnische of taalkundige groepen voortrekken en minderheden marginaliseren". In conflictgebieden kan dat volgens de Oversight Board extra gevaarlijk zijn. Community notes kunnen dan snel een propagandamiddel zijn voor gewapende groepen of medestanders van een regime. Als niet iedereen even gemakkelijk toegang heeft tot internet, is het bovendien lastiger weerwoord te bieden. "Notes die tegen een specifieke groep zijn gericht, kunnen gemakkelijker leiden tot leed offline".
De toezichtsraad roept Meta onder andere op om het systeem met feitenchecks door socialemediagebruikers niet in te voeren in landen met gewapende conflicten of gebieden met grote risico's op misleidingscampagnes. Ook moeten deelnemers garanties krijgen dat hun privacy beschermd wordt, zodat ze geen last krijgen van represailles. Tijdens verkiezingen in landen zonder sterke instituties, zoals onafhankelijke media, moet Meta wat de Oversight Board betreft erg voorzichtig zijn met het invoeren van community notes.
De Oversight Board ziet ook mogelijke voordelen van community notes. Ze kunnen, met de juiste voorzorgsmaatregelen, de vrijheid van meningsuiting en het onlinedebat bevorderen.
Meta maakt sinds 2016 gebruik van onafhankelijke feitencheckers, na forse kritiek op de verspreiding van nepnieuws via sociale media. Zuckerberg wilde er in de VS weer van af, omdat onbewuste vooringenomenheid van experts tot censuur zou leiden. De factcheckers noemden dat verwijt onterecht en wezen op strikte eisen van onpartijdigheid. Bovendien beslist Meta zelf of accounts offline moesten.