Meerdere landen bereid om in te grijpen bij Straat van Hormuz: 'Het is een soort kip-ei-situatie'
Nog altijd is de Straat van Hormuz geblokkeerd, waardoor de energieprijzen door het dak gaan. Er is nu een gezamenlijke verklaring gekomen van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Canada en Nederland. In deze verklaring laten deze landen weten dat zij, wanneer mogelijk, bereid zijn om in te grijpen bij de Straat van Hormuz.
De Straat van Hormuz is een waterweg die grenst aan Iran. Deze flessenhals is altijd erg belangrijk geweest voor het transport van olie, maar door de oorlog die momenteel in Iran woedt, ligt het vaarverkeer daar vrijwel stil, met torenhoge energieprijzen in Europa als gevolg.
Anna van Zoest, directeur van de Atlantische Commissie, is te gast bij Goedemorgen Nederland en reageert: "Europa baalt enorm: energieprijzen gaan door het plafond en Rusland verdient grof geld aan deze situatie in het Midden-Oosten. Ondertussen leidt dit ook af van wat echt belangrijk is voor Europa, namelijk de oorlog in Oekraïne."
Ingrijpen wordt lastig
De Straat van Hormuz is momenteel een uiterst gevaarlijke plek. "Daar opereren is heel gevaarlijk. Toch laat deze verklaring zien dat deze samenwerking van landen, indien mogelijk, wel degelijk bereid is om de doorvaart en de maritieme veiligheid te herstellen."
Wat bedoelen ze dan precies met "indien mogelijk"? "Dat is grijs gebied", zegt Van Zoest. "Want je moet natuurlijk ook actie ondernemen om het daar überhaupt veiliger te maken, zodat ingrijpen makkelijker wordt. Het is eigenlijk een soort kip-ei-situatie."
Toch heeft de directeur al wel een idee van wat de "passende inspanningen", zoals de verklaring het noemt, ongeveer kunnen inhouden. "In feite gaat het om het hele palet: van Iran onder druk zetten zodat het zijn gedrag verandert, tot zelf daar gaan varen." Dat er, ondanks al het gevaar, toch bereidheid is om die kant op te gaan, heeft volgens Van Zoest alles te maken met Amerika: "Er is ongetwijfeld geluisterd naar de druk die de Amerikanen op ons uitoefenen."
"Europa krijgt op de kop van president Trump"
De Amerikaanse president Donald Trump heeft eerder laten weten dat de NAVO een "zware toekomst" te wachten staat als zij de VS niet willen helpen bij het veiligstellen van de Straat van Hormuz. "Europa krijgt op de kop van president Trump", zegt Van Zoest. "Hij vraagt wanneer wij gaan bijdragen aan een oorlog waar wij zelf nooit deelgenoot van zijn geweest." Volgens haar zijn de belangen nu zo groot dat Europese landen moeten nadenken over hoe zij kunnen bijdragen aan de stabilisatie van deze flessenhals.
Ook zegt de directeur van de Atlantische Commissie dat Trump nationaalpolitieke belangen heeft bij Europese hulp in deze kwestie. "De VS heeft Iran aangevallen, terwijl Trump de Amerikaanse kiezer beloofde niet verzeild te raken in een oorlog. Nu dreigt dat toch te gebeuren, dus daarom is hij op zoek naar andere landen die deze operatie met hem kunnen dragen."
Toch ziet Van Zoest ook kansen in ingrijpen door Europa in de Straat van Hormuz: "In de Verenigde Staten bestaat het narratief dat Europa zich de Amerikaanse steun maar laat aanleunen. Dat Europa te bang is om te vechten en echt iets te doen. Het ingrijpen van deze groep landen zou daar iets tegenover kunnen zetten."
Wat zou dat dan kunnen zijn? "Als je die verantwoordelijkheid neemt en kijkt naar wat wij zelf kunnen doen, dan kun je in de toekomst misschien beter onderhandelen met Trump, die altijd erg transactioneel is ingesteld. Bijvoorbeeld als het gaat om Oekraïne, Groenland of betere handelsdeals in het algemeen."
Ze sluit af met een advies over hoe Europa om moet gaan met de dreigementen vanuit het Witte Huis: "Ik denk dat Europa echt zijn eigen afweging moet maken over wat wel en niet mogelijk is. En dat we volgens onze eigen regels, wetten en principes goed kunnen kijken naar wat we kunnen doen. Het is wel heel belangrijk dat de doorvaart daar weer mogelijk wordt."