Marokkaanse ouderen zijn progressiever dan jongeren: 'Ze wonen hier, maar leven in Marokko'
De allereerste Marokkaanse gastarbeiders gaven alles op voor een betere toekomst. Ze kwamen met vrijwel geen bezittingen naar Nederland, integreerden en creëerden een welvarend bestaan voor zichzelf en voor hun kleinkinderen. Toch zijn de Marokkaanse ouderen in de WNL-serie Mocronado's kritisch op hoe de jongere generatie naar Nederland kijkt. Velen geven aan zich er niet thuis te voelen. In een speciale aflevering gaan deze generaties met elkaar in gesprek.
De jonge generatie, geboren in Nederland, erft de kansen die hun voorouders halverwege de twintigste eeuw kregen toen ze in Nederland aankwamen. De vele mogelijkheden die Nederland ze biedt, lijken ze alleen niet in te zien. Daarom heeft Mohamed (76), alias 'De Friese Marokkaan', een aantal ouderen en jongeren uitgenodigd in zijn provincie om met elkaar in gesprek te gaan. De conclusie: Marokkaanse ouderen zijn progressiever dan jongeren.
'Jullie komen niets tekort'
Mohamed vertrok uit Marokko toen hij twintig was. Het enige wat hij bij zich had, was een weekendtas. In die tijd hebben de Marokkanen veel betekend voor het Nederlandse bedrijfsleven. Er ontstond een hechte band tussen de Nederlanders en de gastarbeiders. Anno 2026 is dat een ander verhaal; de spanningen tussen Marokkanen en Nederlanders zijn enorm toegenomen.
"Er is niets voor mij dat op thuis lijkt of dat thuis is. Nederland is voor mij niet thuis, maar Marokko is voor mij ook niet thuis", zegt Nasser (19). "Aan het eind van de dag ben ik in Nederland een Marokkaan en in Marokko een Nederlander. Ik moet mijn best doen om erin te passen."
Mustapha (81) dient hem van repliek. "Wij zijn hier gekomen met niks, maar probeerden ons leven hier een beetje bij beetje op te bouwen en ons plekje te veroveren. Maar jullie zijn hier geboren. Jullie komen niets tekort. Qua onderwijs, qua gezondheidszorg, qua opvang en alle toestanden."
'We worden niet geaccepteerd'
"Ik ben opgegroeid als Marokkaan, op school leer ik Nederlands, thuis spreek ik Berbers. Op de basisschool heb je al een botsing", zegt Bilal (25). Nasser sluit zich daarbij aan. "Nergens komen deze werelden samen. Je moet direct de stap zetten van de ene wereld naar de andere wereld. Er is geen gezamenlijke plek waar alles samenkomt."
Het eerste wat Nasser vervolgens hoort, is 'ga dan terug naar Marokko, wat doe je hier'. "Terwijl ik hier ben geboren. Dat komt hard aan. We willen meedoen aan de samenleving, maar we worden niet geaccepteerd."
Toch is de huidige situatie niet te vergelijken met vroeger, zegt Akil (78). "Nederland had ons nodig in die tijd. Wij hebben Nederland gewoon opgebouwd. Jullie zijn nu een gevaar en concurrentie voor de echte, pure Nederlander." Volgens hem moeten de jongeren daarom omdenken. "Tegenwoordig heb je Marokkaanse burgemeesters, Marokkaanse dokters, Marokkaanse advocaten. Zo moet je gaan denken."
'Vroeger waren er geen racistische partijen'
In de tijd dat Akil, Mohamed en Mustapha naar Nederland kwamen, "waren er geen racistische partijen, je had gewoon normale politiek". De uitspraak van Geert Wilders, 'willen we meer of minder Marokkanen', kwam hard aan. Bilal voelt de angst door de opkomst van extreemrechts. "Mijn moeder is nog steeds bang om teruggestuurd te worden."
“Aan het eind van de dag gaat de voorkeur altijd naar een Pieter in plaats van een Nasser, Bilal of Hamid. Terwijl wij dezelfde input geven. Dat is ons probleem.”
Akil geeft de jongeren advies. "Jullie horen hier niet thuis. Dat is niet makkelijk. Het is net schaatsen, je gaat vallen, opstaan en door." Het laatste wat de jongeren willen, is om in de slachtofferrol te stappen. "Maar aan het eind van de dag gaat de voorkeur altijd naar een Pieter in plaats van een Nasser, Bilal of Hamid. Terwijl wij dezelfde input geven. Dat is ons probleem."
Wat hieruit pijnlijk duidelijk wordt, is dat de senioren zelf kozen voor Nederland en een bestaan opbouwden, terwijl de junioren zich achtergesteld voelen in het land waar hun wieg heeft gestaan.
Dat heeft volgens Akil ook te maken met strenge religieuze opvoeding, waardoor jongeren meer moeite hebben om in Nederland te integreren. "Sommige mensen wonen hier, maar ze leven in Marokko", zegt hij. De ouderen hebben hun kinderen daarom ook niet opgevoed zoals in Marokko, omdat zij niet opgroeien in Marokko, maar in Nederland. Ze hebben hun kinderen opgevoed met de normen en waarden van hier.
'Ze maken zich zorgen over onze toekomst'
Voor Nasser geven de gesprekken met de ouderen veel nieuwe inzichten. "Deze senioren hebben voor ons de basis in Nederland gebouwd en wij mogen daarop voortbouwen, maar ze maken zich zorgen over hoe wij dat invullen. Zorgen we er wel voor dat we alles geven om er wat van te maken?"
“Wij zijn hier gekomen met niks, maar probeerden ons leven hier beetje bij beetje op te bouwen en ons plekje te veroveren. Maar jullie zijn hier geboren. Jullie komen niets tekort.”
Het verbaast Mustapha dat de jongeren die hier zijn geboren hele andere ideeën hebben. "Ze zijn ook met haram, halal een weet ik veel allemaal bezig, terwijl ze eigenlijk hier hun leven moeten opbouwen."
Drie Marokkaanse jongeren en drie Marokkaanse ouderen reizen af naar Friesland om in gesprek te gaan over hun bestaan in Nederland. Samen logeren ze op een bijzondere locatie en praten over het Nederland van vroeger en nu, door de ogen van de Mocronado’s. Wat ontstaat zijn diepe gesprekken en een traan, maar ook gelach en saamhorigheid. Kijk vanavond om 20.25 uur naar deze special van Mocronado's op NPO 2.