Journalist Edwin Koopman: 'Handel in Venezolaanse olie ligt totaal in handen van de Amerikanen'

De rechtszaak tegen de Venezolaanse oud-president Nicolás Maduro staat dinsdag opnieuw centraal in New York. Latijns-Amerika-journalist Edwin Koopman schetst in Goedemorgen Nederland een complex beeld van de zaak én de situatie in Venezuela. Volgens hem draait het niet alleen om rechtspraak, maar spelen er ook grote geopolitieke en economische belangen.

De zaak tegen Nicolás Maduro sleept zich voort en zit nog altijd in een voorbereidende fase. "We zitten nog in een pretrial. De rechter moet bepalen of de Verenigde Staten hem überhaupt mogen vervolgen en of hij nog immuniteit heeft als voormalig staatshoofd. De verdediging kan ook eisen indienen en mogelijk proberen de zaak te laten seponeren", legt Koopman uit.

Lange lijst aan beschuldigingen

De aantijgingen tegen Maduro zijn omvangrijk. "Verschillende aanklachten, in totaal vier. Het gaat om samenwerking met terroristische groepen, guerrilla’s uit Colombia en narco-kartels in zowel Colombia als Mexico. Het gebruik en importeren van wapens om drugshandel mogelijk te maken. Het toestaan van drugshandel door kartels. Hij wordt ook beschuldigd van paspoortfraude om witwassers in en uit Venezuela te kunnen laten reizen en dat geld te kunnen witwassen. Een hele lijst die allemaal te maken hebben met de drugshandel."

Toch is het nog maar de vraag hoeveel daarvan hard te maken is. "Ja, ik denk dat die rechter, overigens een rechter van 92 jaar oud, een senior man met veel ervaring, nog een flinke kluif krijgt. Maduro was president en er wordt veel drugs verhandeld vanuit Venezuela, maar dat hij daar persoonlijk bij betrokken zou zijn is nog niet zo makkelijk te bewijzen."

Volgens Koopman zijn er andere aanklachten die mogelijk sterker staan. "Veel Venezolanen zeggen: hadden wij hem hier maar voor de rechter, dan konden we hem aanklagen voor mensenrechtenschendingen."

Weinig aandacht in Venezuela zelf

Opvallend is dat de zaak in Venezuela zelf nauwelijks leeft. "Het is geen non-issue, maar mensen zijn er niet echt mee bezig. De meerderheid denkt: laat hem daar blijven. De oppositie wil vooral dat hij niet terugkomt."

Dat heeft alles te maken met de zware economische situatie in het land. "Mensen hebben andere zorgen: hoe kom ik aan eten, hoe betaal ik basisproducten als brood? De inflatie is enorm, zo’n 200 procent, en lonen zijn al vijf jaar niet gestegen. Het minimumloon is minder dan een dollar waard."

Ondertussen is de macht in handen van vicepresident Delcy Rodríguez. "Het regime en het repressieapparaat bestaat nog steeds. Er is wel iets meer ruimte voor protesten; afgelopen donderdag waren er demonstraties zonder dat er werd geschoten, wat vrij bijzonder is. Normaal gaan protesten gepaard met doden en gewonden."

Amerikaanse rol cruciaal

Volgens Koopman is de toekomst van Venezuela sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. "Dat hangt echt totaal af van de agenda van de Amerikanen."

Hij wijst daarbij vooral op de economische belangen rond olie. "Die is wel zo goed als overgenomen. Ik zeg niet de productie, maar de handel in olie. De productie lag al relatief laag. Het staatsoliebedrijf heeft alles eigenlijk in het honderd laten lopen."

De invloed van de VS is volgens hem inmiddels dominant. "Trump zit heel erg achter de oliemaatschappijen aan, de internationale oliemaatschappijen, Chevron, BP, Repsol enzovoort, om daar te gaan investeren. En die zijn nu ook in gesprek om dat te doen. De olieproductie loopt gestaag op en de handel ligt totaal in handen van de Amerikanen. De inkomsten gaan naar een rekening in Qatar, of all places, en wordt voor een deel terug uitgekeerd aan het regime in Venezuela. De Venezolanen hebben er niks aan en het regime verdient hier nu geld mee."

Twijfels over focus Verenigde Staten

Ook Jesse Klaver plaatst kanttekeningen bij de Amerikaanse betrokkenheid op meerdere fronten tegelijk. "En de vraag is hoeveel fronten tegelijk de Amerikaanse administraties, zowel Trump als Rubio, aankunnen. Ze zitten nu in Venezuela, Iran. Er wordt gesproken over Cuba. En de ambitie die ze hadden met Venezuela. De aandacht is zo verlegd."

Koopman benadrukt dat juist die veranderende focus bepalend kan zijn voor de toekomst van Venezuela. "Hij heeft beloofd dat het om drie fases gaat: stabilisatie, wederopbouw en dan krijgt de democratie transitie. Dat heeft hij beloofd, al meerdere keren. We zien er nog niks van, of bijna niks."