Nederlandse schepen mogelijk doelwit in Straat van Hormuz: 'Er wordt een soort bullseye op geplaatst'

Nederlandse schepen in de Straat van Hormuz lopen risico onder vuur genomen te worden door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Volgens directeur Annet Koster van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders kunnen schepen in het gebied niet alleen vast komen te liggen, maar ook doelwit worden van aanvallen.

De Straat van Hormuz is uitgegroeid tot een van de brandpunten van de huidige wereldpolitiek. De cruciale zeestraat, waar een groot deel van het wereldwijde olietransport doorheen gaat, is door de oorlog in de regio steeds gevaarlijker geworden voor de scheepvaart. In Goedemorgen Nederland schetst Annet Koster, directeur van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders, hoe precair de situatie is voor Nederlandse schepen in het gebied.

"Ze liggen daar eigenlijk vast. Het is een soort binnenzee als je de Straat van Hormuz afsluit. En dat betekent dat zij geraakt kunnen worden door allerlei Iraanse raketten, drones, onderwaterdrones en sinds kort ook mijnen als ze gaan bewegen."

Ongeveer honderd schepen

Volgens Koster gaat het om een aanzienlijk aantal schepen dat met Nederland verbonden is. "Het gaat over zo’n honderd schepen onder Nederlands beheer, waarvan ongeveer de helft ook onder Nederlandse vlag vaart."

Niet al die schepen liggen stil. Veel zijn actief in de offshore-sector, bijvoorbeeld bij werkzaamheden rond olie- en gaswinning of bodemonderzoek. Tegelijkertijd zien bemanningen de spanningen van dichtbij. "Dus dat wil zeggen: die zijn bezig met allerlei werkzaamheden daar in olie en gas en bijvoorbeeld bodemonderzoek. Die zijn gewoon aan het werk. Tegelijkertijd zien ze de drones en de raketten overvliegen en soms ook relatief dichtbij inslaan."

Voor zover bekend zijn Nederlandse schepen nog niet geraakt. "Naar onze berichten is dat tot op heden niet het geval. Maar gevarenvrij zijn ze zeker niet."

Dilemma over internationale missie

Ondertussen wordt internationaal gekeken naar maatregelen om de scheepvaart in het gebied te beschermen. Onder meer Frankrijk wil met bondgenoten een missie voorbereiden om schepen veilig door de zeestraat te begeleiden.

Of Nederland zich daarbij moet aansluiten, vindt Koster lastig te beantwoorden. "Daar ben ik wat ambivalent over en dat heb ik ook eerder aangegeven. Wij vinden het fantastisch dat de Nederlandse overheid het beginsel van Mare Liberum, dus de vrije doorvaart, steunt. Dus in die zin: chapeau."

Maar volgens haar kan deelname aan zo’n missie ook risico’s met zich meebrengen voor Nederlandse schepen. "Tegelijkertijd, zoals ik al aangaf, ze liggen daar vast. En op het moment - en dat hebben we eerder gezien bij missies ook in het Rode Zeegebied - dat Nederland proactief deelneemt aan een missie, wordt daarmee ook een soort bullseye geplaatst op de Nederlandse schepen. Want daarmee worden ze ook als vijanden gezien door Iran."

Cruciale route voor olie

De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste routes voor het wereldwijde transport van olie en gas. Ongeveer een vijfde van de mondiale oliestromen gaat door de zeestraat.

Sinds het begin van de oorlog in de regio is de scheepvaart er vrijwel stilgevallen. Rederijen mijden het gebied en er zijn meldingen geweest van aanvallen op schepen in de regio.

De spanningen zorgen ook voor stijgende olieprijzen en economische onzekerheid wereldwijd. Volgens economen kan een langdurige verstoring van de scheepvaart in de Straat van Hormuz gevolgen hebben voor onder meer transport, industrie en bouw in Nederland.