Coalitie wil akkoord met oppositie over begroting, maar gesprekken nog niet gestart

De coalitie wil een integraal akkoord sluiten met een aantal oppositiepartijen over de begroting voor de komende jaren. Dat akkoord moet "richting de zomer" worden gesloten, zei premier Rob Jetten vrijdag na afloop van de ministerraad, "omdat stabiliteit helpt bij voorspelbaar beleid, zodat mensen weten waar ze aan toe zijn". Oppositiepartijen hebben echter nog niets vernomen van de coalitie.

GroenLinks-PvdA-fractievoorzitter Jesse Klaver vindt het vreemd dat Jetten dit vertelde, terwijl er nog geen enkel contact is geweest met de oppositiepartijen over het sluiten van zo'n akkoord. "We hebben aangegeven dat we openstaan om afspraken te maken", reageert hij in Café Kockelmann. "Ik denk dat het heel verstandig is om zo'n akkoord te sluiten, omdat alles met elkaar samenhangt. Maar ze zijn nog niet langs geweest."

JA21-leider Joost Eerdmans heeft ook nog niet "op dat niveau" met de coalitie gepraat, zegt hij. "We hebben alleen een uitnodiging staan om te praten over de miljoenennota en hoe we daar tegenaan kijken."

'Aan alle voorstellen hangt een prijskaartje'

Een mogelijk belangrijk onderdeel van dat integraal akkoord is uitzoeken hoe geld beschikbaar komt om de hoge brandstof- en energieprijzen te drukken, mocht de oorlog in Iran nog even voortduren.

Door de oorlog in Iran is de Straat van Hormuz, een belangrijke doorvoerplek voor olie en gas, afgesloten. Twintig procent van de wereldwijde oliehandel gaat via deze zeestraat. Mocht de oorlog in Iran langer duren, kunnen de brandstof- en energieprijzen in Nederland nog veel verder stijgen.

Volgens CDA-leider Henri Bontenbal hangt aan "alle voorstellen een prijskaartje", zei hij donderdag ook in Goedemorgen Nederland. "Probeer het daarom zo gericht mogelijk te doen voor de mensen die dit het meest nodig hebben. Het gaat over veel geld en dat gaat altijd ten koste van iets anders."

Meerdere scenario's

Het kabinet heeft scenario's besproken die ingezet kunnen worden om de prijzen te drukken en waar dat dan ten koste van gaat. "Helaas liggen er geen snelle en makkelijke oplossingen op de plank", zei Jetten vrijdag. "Maar we kijken naar de mogelijkheden die er wel zijn, op de korte en de lange termijn. De inventarisatie van mogelijke maatregelen wordt nu gemaakt en afgerond. Na het weekend wordt de Kamer per brief geïnformeerd over de verschillende opties."

"We weten totaal nog niet hoe de brandstof- en energieprijs zich de komende tijd ontwikkelt. Wat mij betreft staat de hele gereedschapskist in die brief, zodat we daar op een later moment uit kunnen kiezen", reageert VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans. "Ook moeten we weten hoeveel tijd het kost om het uit te voeren en wat de financiële consequenties daarvan zijn."

Prijsplafond noodzakelijk?

Klaver wil dat het prijsplafond "weer wordt klaargezet", zoals ook het geval was toen de oorlog in Oekraïne voor tekorten zorgde in Nederland. Klaver initieerde destijds het gesprek over het invoeren van het prijsplafond, een door de overheid vastgestelde maximumprijs voor energie (gas, elektra en stadsverwarming) om kosten betaalbaar te houden. In 2023 werd deze maatregel, later dan hij wilde, ingevoerd.

Volgens Klaver gaat het vooral over het principe dat onder het prijsplafond zit. "Voor de middeninkomens wordt namelijk niets geregeld. Het moeten maatregelen zijn die ook deze mensen gaan helpen. Dat prijsplafond helpt ook deze mensen." Een brief met scenario's vindt hij "voor nu" echter voldoende.

'Zijn net een paar weken bezig'

Met een mogelijke brandstof- en gascrisis op de loer, zijn gesprekken over dat integraal akkoord belangrijk. Dat daar nog geen gesprekken over zijn gevoerd, verbaast Bontenbal alleen niets. "We zijn net een paar weken bezig. Bewindspersonen zijn bij iedereen op de koffie aan het gaan, dus ik verwacht dat zij snel deze gesprekken zullen voeren."

Hij benadrukt het belang van rolvastheid. "Ik ben fractievoorzitter van het CDA en de Tweede Kamer, maar het kabinet moet wat mij betreft met de coalitiepartijen en met de oppositie zo'n akkoord sluiten. Ik drink koffie met iedereen, maar de bewindspersonen moeten vakkundig met de oppositie in gesprek."