Annemarie Jorritsma: 'We moeten af van die nationale gemeenteraadsverkiezingen'

VVD-coryfee Annemarie Jorritsma pleit voor een andere invulling van de gemeenteraadsverkiezingen. In Goedemorgen Nederland stelt ze dat de verkiezingen te veel zijn gaan lijken op landelijke politiek. Volgens haar zou het beter zijn om lokale verkiezingen te houden wanneer een gemeentebestuur valt, zodat lokale thema's weer centraal komen te staan.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat ruim 14,2 miljoen Nederlanders volgende week mogen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. De vraag is hoeveel van hen daadwerkelijk naar de stembus gaan. Bij de vorige verkiezingen mochten ruim 13,5 miljoen mensen stemmen, maar kwamen slechts 6,9 miljoen opdagen.

Volgens Jorritsma is de kans groot dat de opkomst dit keer nog lager ligt. "Dat vrees ik. Het loopt elk jaar achteruit. En ik vind zelf het ingewikkeldste: hoe bereik je de mensen nog in de gemeente? Want bijna niemand, zeker niet jonge mensen, kijken naar de televisie. Bij de gemeenteraad komen ze ook niet kijken. Er zijn nauwelijks lokale reportages of nieuws. Dus dat is heel ingewikkeld."

Volgens de oud-senator en voormalig burgemeester moeten lokale politici daarom dichter bij de inwoners staan. "Je moet de straat op. Ik zag toevallig bij ons dat ze heel actief zijn. We hebben allemaal borden langs de weg. Je kan er niet omheen dat de gemeenteraadsverkiezingen eraan komen. Mijn eigen partij rijdt met een bus rond. Die hebben we beplakt, hartstikke leuk. Ze gaan echt de wijken in. Dat doen ze overigens niet alleen tijdens verkiezingen."

Toch herkennen veel kiezers het gevoel dat politici vooral rond verkiezingstijd zichtbaar zijn. Jorritsma begrijpt dat dat soms zo wordt ervaren. "Soms wel, soms niet. Ik ben zelf heel erg voor dat ze ook buiten verkiezingstijd — ik noem dat allemaal ombudspolitiek — meer naar mensen toe gaan waar iets speelt. En dat ze dat ook gebruiken."

Opvallen door persoonlijkheid

Cabaretier Martijn Koning, die in Goedemorgen Nederland campagnefilmpjes beoordeelt, ziet dat lokale kandidaten juist door hun persoonlijkheid kunnen opvallen. Over een campagnevideo van kandidaat Anja Keurhorst zegt hij: "Nou, dit lijkt me wel een dame die zich heel erg gaat inzetten voor de gemeente. Zo probeer ik een beetje te kijken, probeer een beetje de internetgekkies en de TikTok-flappies een beetje aan de kant te duwen. En toch een beetje meer te kijken naar mensen die toch op een leuke manier opvallen. Maar waarvan ik ook het idee heb dat ze ook echt iets gaan betekenen voor de gemeente. En dat heb ik bij Anja heel erg."

Volgens Koning zit de kracht van zulke kandidaten juist in hun eenvoud. "Omdat ze zo zegt: ik heb een eigen mening en ik vind overal wat van. En de gemeente kan wel wat positiviteit gebruiken. En ze ziet er ook gezellig uit. Ze is niet heel flamboyant. En ik denk dat dat mooi past bij iemand die zich voor de gemeente inzet. Ik word hier vrolijk van."

Weinig vertrouwen in (lokale) politiek

Toch is er volgens Jorritsma nog een ander probleem: het vertrouwen in de politiek. Sommige kiezers hebben het gevoel dat lokale politici hen niet meer vertegenwoordigen.

"Nou ja, dat is een gevoel. Het is vaak heel erg gekoppeld aan wat er niet in de gemeente gebeurt, maar op andere plekken. En dat vind ik het enge ervan." Volgens Jorritsma worden gemeenteraadsverkiezingen daardoor te vaak beïnvloed door landelijke politieke discussies. Daarom pleit ze voor een andere opzet van het systeem.

"Mijn stelling is ook: we moeten af van die nationale gemeenteraadsverkiezingen. Doe maar gewoon nadat een college gevallen is verkiezingen uitschrijven. Net als we dat voor de Tweede Kamer ook doen. En niet één keer in de vier jaar allemaal."

Volgens Jorritsma zou dat ervoor zorgen dat verkiezingen weer echt over lokale kwesties gaan. "Je ziet het ook in de programma's op de televisie. We krijgen nog lijsttrekkers van landelijke partijen die dan nog een debat gaan voeren. Ik vind het belachelijk. Ja, daar moeten we echt van af. Dat het echt lokaal is."

Juist een politieke crisis kan volgens haar helpen om kiezers te mobiliseren. "Wat ik interessant vind: als er een college valt, dan is er een crisis over een onderwerp. Dan wordt dat ook een onderwerp van de verkiezingen. Prima, toch? Laten we dat nou toch maar gewoon doen."