Artsen slaan alarm: minderjarigen komen nog te makkelijk aan vapes

Minderjarigen kunnen nog steeds eenvoudig aan vapes komen, terwijl de verkoop aan jongeren verboden is. Dat blijkt uit nieuw onderzoek. In Goedemorgen Nederland waarschuwt huisarts Pim Keurlings voor de gevolgen.

Bijna 40 procent van de minderjarigen koopt vapes nog altijd in een winkel, terwijl de verkoop aan jongeren wettelijk verboden is. Artsen zien ondertussen steeds meer jonge patiënten met klachten door nicotinegebruik.

Keurlings ziet dat de gevolgen in de spreekkamer steeds zichtbaarder worden. "Met klachten en ziekten door roken en door vapen. En helaas zijn ze ook steeds jonger. Dus kinderen van 10, 11, 12 jaar met klachten van de longen, luchtwegen. Klachten van de hersenen, mentale klachten. En wij zijn bang dat dit het topje van de ijsberg is van wat wij in de spreekkamers zien."

Volgens Keurlings voelt het voor artsen soms alsof ze achter de feiten aanlopen. "Het voelt een beetje als dweilen met de kraan open. Want overal staan dus kranen in het land open. En er komen ook steeds meer kranen bij. Die winkels dus."

Verkoop ondanks verbod

De verkoop van nicotineproducten aan minderjarigen is in Nederland verboden, maar in de praktijk gaat het volgens Keurlings nog vaak mis. "Het tegenovergestelde gebeurt. Eén op de vier gecontroleerde winkels verkoopt toch gewoon aan minderjarigen hun producten. Dus blijkbaar zijn de regels er wel, maar wordt daar niet naar geluisterd."

Daarnaast groeit volgens hem het aantal verkooppunten. "In Nederland is dat niet gereguleerd. Je mag in Nederland, als je dat wil en ook overal waar je wil, zo’n verkooppunt starten. Dus ook in de buurt van jongeren, bijvoorbeeld vlak bij scholen."

Uit onderzoek blijkt zelfs dat bij acht op de tien middelbare scholen op vijf minuten fietsen een verkooppunt zit. "Wij denken dus dat als je echt je kinderen wilt beschermen, je niet alleen een product moet verbieden, maar dan moet je ook echt iets doen aan de toegang."

Oproep aan de politiek

Daarom doen artsen in een brandbrief een oproep aan de politiek om strengere regels in te voeren. "Wij hopen dat die brandbrief ook door zoveel mogelijk mensen mee wordt getekend."

Volgens Keurlings zou een vergunningensysteem voor de verkoop van nicotine kunnen helpen. "Zoals dat eigenlijk al lang ook de normaalste zaak van de wereld is als je een slijterij wil openen. Daarmee kan je reguleren hoeveel van die verkooppunten er daadwerkelijk komen, maar ook waar die mogen komen. Dus bijvoorbeeld niet meer in de buurt van scholen en sportvelden."

Ook handhaving zou daarmee makkelijker worden. "Want je kan ook weer een vergunning intrekken als mensen zich niet aan de regels houden. En dat voelen winkeliers pas echt."

Eerst geld, dan moraal

Acteur Vincent Croiset, te gast in de studio, maakt zich zorgen over de aantrekkingskracht van vapes op jongeren. "In de begintijd van de vapes kon je het gewoon op de markt kopen met smaakjes en dingen. En het was echt gericht op kinderen. En dan zie je: eigenlijk is dat nog helemaal niet zo veranderd."

Acteur Viggo Waas vult hem aan: "Zolang ze er geld aan kunnen verdienen, wordt het gewoon verkocht. Eerst is het geld, dan de moraal."

Journalist Mark Koster vindt ook dat er harder moet worden ingegrepen. "Ik zou wel paal en perk stellen. Wat deze huisarts zegt is verschrikkelijk. Daar moet dus wel echt op worden ingegrepen."

Croiset: "Ik snap ouders eigenlijk ook niet als je het zou weten van je kind. Het is namelijk gewoon echt heel erg slecht voor de gezondheid. We horen zoveel gevallen over echt ernstige longschade die je kan oplopen. Dus ik snap het echt niet."

Politieke discussie

Wat kan Den Haag hiertegen doen? Politiek verslaggever Tessa van Viegen legt uit dat er verschillende maatregelen worden overwogen. "Ze willen sowieso de leeftijd verhogen. Je ziet ook dat het via Snapchat veel verkocht wordt. Het wordt gewoon letterlijk gedeald."

"Het is een onderwerp waar ze echt wel serieus mee om proberen te springen. Maar als dit soort illegale praktijken plaatsvinden, dan kan je de regels nog zo maken, maar daar werken ze dan dus omheen."

Daarom wordt gekeken naar verschillende manieren om de toegang tot vapes te beperken. "Nu dus eerst door die leeftijd te verhogen en de toegang moeilijker te maken. Dat zijn allemaal knoppen waar ze proberen aan te draaien in de hoop dat het minder wordt."

Volgens Croiset blijft handhaving uiteindelijk cruciaal. "Uiteindelijk gaat het ook om die verkooppunten die dan dus gewoon verkopen." Waas voegt daar nog aan toe: "Die rooklobby is gewoon zo sterk."