Enschede hard op weg naar fatbikeverbod, wie volgt? '30 tot 40 gemeenten zitten te wachten op deze week'

Enschede lijkt de eerste Nederlandse stad te worden waar fatbikes uit een deel van de binnenstad worden geweerd. De gemeenteraad stemt vanavond over een wijziging van de APV. Als die wordt aangenomen, moet het verbod op 11 maart ingaan. De maatregel zorgt voor veel aandacht in het land: tientallen gemeenten kijken mee of zij het voorbeeld van Enschede kunnen volgen.

Volgens wethouder Mobiliteit en Verkeersveiligheid Marc Teutelink is de maatregel hard nodig vanwege de overlast in de stad. De gemeente kreeg vanuit de gemeenteraad de opdracht om er wat aan te doen. "Toen hebben we gekeken wat voor mogelijkheden er zijn. Daar hebben we onderzoek naar gedaan, en we hebben echt heel veel overlast van fatbikes. Onveilige situaties in het verkeer. Het stunten, hard rijden, slalommen. Het is een maatschappelijk probleem. We hebben toen gezegd: we moeten een inrijverbod voor fatbikes instellen."

Het verbod wordt juridisch zo specifiek mogelijk gemaakt. In de aangepaste APV wordt een fatbike omschreven als een elektrische fiets met banden van minimaal zeven centimeter breedte. Het verbod geldt bovendien alleen in het winkelgebied en alleen tijdens winkeltijden.

"We hebben het verbod proportioneel gemaakt. Dat is belangrijk om het juridisch houdbaar te houden. Het geldt dus tijdens winkeltijden in het winkelgebied." Volgens Teutelink kijken andere gemeenten nauwlettend mee naar wat Enschede doet.

"We zijn samen met Amsterdam de eerste in Nederland, al doen ze het daar net iets anders dan wij. Wij hebben veel contact met andere gemeenten; ze kijken nadrukkelijk naar ons. Ik geloof dat wel dertig of veertig andere gemeenten hebben gebeld. Die zitten te wachten op wat er deze week gebeurt. Woensdag worden de borden geplaatst, en vanaf dat moment mag je het gebied niet meer inrijden."

'Winkelen wordt weer gezellig'

Het initiatief voor het verbod kwam vanuit de gemeenteraad. VVD-raadslid Rachel Denneboom diende de motie afgelopen zomer in. "In eerste instantie doen we dit voor de veiligheid van winkelend publiek, winkeliers, maar ook voor de mensen op de fatbike zelf. En in tweede instantie ook om de irritatie weg te halen die het met zich meebrengt in zo'n centrum, waardoor winkelen weer gezellig wordt."

De reacties die zij krijgt zijn volgens haar overwegend positief, zelfs van mensen die zelf op een fatbike rijden. "Ze zeiden: we vinden het misschien niet zo leuk, maar we snappen het wel."

Hoewel sommige critici denken dat mensen zullen uitwijken naar andere fietsen, zoals zogenoemde skinnybikes, ziet Denneboom dat niet als een groot probleem. "Als er skinnybikes komen en die zijn veiliger en zorgen voor minder irritatie bij het winkelend publiek, vind ik dat geen probleem. Aan de andere kant kun je zeggen: ik vraag mij af of mensen dat echt allemaal gaan doen voor een stukje van tweehonderd meter waar je niet mag rijden."

Volgens haar waren regels noodzakelijk. "En ook als je de regels wel hebt, krijg je er nog een grote mond bij als je er iets van zegt. Dus nee, er moest echt wel wat gebeuren."

Voertuig en gedrag versterken elkaar

In de studio van Goedemorgen Nederland reageert vervolgens oud-D66-politicus Boris van der Ham op het plan. Hij denkt dat het voertuig en het gedrag elkaar kunnen versterken. "Als je zo'n apparaat in handen hebt en je bent al een beetje asociaal, dan kun je dat mooi als instrument gebruiken. Dus dat moet je elkaar vooral niet laten versterken."

Volgens Van der Ham kan het voertuig ook voor gevaarlijke situaties zorgen. "Ze zijn groot, elektrisch en kunnen snel rijden. Daardoor kun je er behoorlijk wat ongelukken mee veroorzaken. Ik heb jonge kinderen in Amsterdam wonen. Die hebben daar op het fietspad ook echt last van. Dus je moet het echt inperken."

'Ik ga niet aan de kant'

Oud-atlete Dafne Schippers heeft zelf een fatbike. "Lang geleden heb ik er ooit eentje gekregen en toen was het nog tof. En tegenwoordig is dat toch wel een beetje veranderd." Volgens haar is het oorspronkelijke idee van de fatbike heel anders dan wat er nu soms gebeurt. "Uiteindelijk heb ik gewoon eentje die normaal 25 kilometer per uur gaat, zoals een elektrische fiets. Zo is het natuurlijk ooit begonnen. En daarin hoeft het niet meteen een probleem te zijn. Alleen, er is nogal wat veranderd in de tussentijd."

Dat de fatbike een slechte reputatie heeft, staat volgens haar wel vast. Jeff Mac Mootry, oud-officier bij het Korps Mariniers, is volledig voorstander van een verbod, omdat hij zich flink ergert aan het gedrag van sommige gebruikers.

"Kijk, ik ga sowieso niet aan de kant. En ik heb toevallig het postuur waardoor ik ook niet echt aan de kant hoef als iemand lastig is. Dus ja, ze moeten gewoon netjes om me heen. Maar niet door me heen. Want dat gaat ze niet lukken."

"En dan hoor je allerlei jankverhalen: 'Ja, maar ze zijn afhankelijk van die fiets en die is belangrijk voor hun dagelijks leven.' Dan vind ik: als het zo belangrijk voor je is, ga er dan verantwoordelijk mee om. En anders ben je hem kwijt."