Is de nieuwe leider van Iran bekend? 'De meeste mensen die we in gedachten hadden, zijn dood'

Mojtaba Khamenei, de zoon van de overleden Iraanse leider Ali Khamenei, is volgens buitenlandse media gekozen als de nieuwe opperste leider van Iran. Volgens defensiedeskundige Peter Wijninga is het nog gissen naar zijn bedoelingen voor het land en is het überhaupt onzeker of de Verenigde Staten en Israël hem in leven zullen laten.

Mojtaba Khamenei werd naar verluidt gekozen na een bijeenkomst van de Iraanse Assemblee van Experts, een groep belangrijke adviseurs van het regime. De beslissing zou onder druk van de invloedrijke Islamitische Revolutionaire Garde zijn genomen. Het is de eerste keer dat de hoogste positie binnen het regime binnen één familie wordt doorgegeven.

Mojtaba Khamenei staat bekend als een invloedrijke figuur achter de schermen en zou sterke banden hebben met de Revolutionaire Garde en de veiligheidsdiensten. Over zijn politieke koers bestaan verschillende verhalen: sommige bronnen noemen hem iets progressiever dan zijn vader, maar hij wordt vooral gezien als loyaal aan het bestaande systeem. Hij zou actief betrokken zijn bij het handhaven van de conservatieve en religieuze macht in het land.

Volgens defensiedeskundige Wijninga, verbonden aan denktank HCSS, is het nog niet zeker dat Mojtaba Khamenei de nieuwe leider wordt. Iraanse staatsmedia hebben dit nog niet bevestigd. "Zo ver is het nog niet. Er zijn nog drie kandidaten, maar de zoon van Khamenei is wel de belangrijkste kandidaat en hij gaat het waarschijnlijk worden."

Trump reageert

De Amerikaanse president Donald Trump kon nog niet zeggen of Mojtaba Khamenei daadwerkelijk de opvolger wordt. "De meeste mensen die we in gedachten hadden, zijn dood", zei hij op de vraag wie het Witte Huis denkt dat vanuit het regime naar voren wordt geschoven.

De VS heeft inmiddels zeker 2000 doelen in Iran bestookt met raketten. Volgens Trump zou Amerika ook de bijeenkomst van de Assemblee van Experts hebben geraakt. "We hadden een aantal mensen in gedachten uit die groep die dood zijn. En nu hebben we een andere groep die mogelijk ook dood is, gebaseerd op berichten", aldus Trump. "Ik denk dat er een derde golf aankomt (met potentiële leiders, red.) en binnenkort zullen we niemand meer kennen."

Iran spreekt de berichten tegen dat de Assemblee van Experts is aangevallen, zegt Wijninga. "Het schijnt dat de vergadering virtueel is belegd, dus via telefoons of videocalls."

'Kan goed zijn dat VS proces verstoort'

Wel is de boodschap uit Amerika duidelijk: ook nieuwe leiders van het regime zijn hun leven niet zeker. "Het kan heel goed zo zijn dat de VS en de Israëli’s het proces nog proberen te verstoren", zegt Wijninga over de opvolging. "Het blijft nog steeds een beetje tegenstrijdig allemaal wat we uit Washington horen, maar als je kijkt naar de doelen die ze aanvallen, dan kun je wel stellen dat ze het op het regime hebben gemunt."

"Het is te hopen dat ze dat zo kunnen voortzetten dat het regime uiteindelijk ten val komt, waardoor andere groepen, mogelijke oppositiegroepen, in staat zijn om de macht over te nemen", voegt hij toe. Na de aanvallen van de VS en Israël riep Trump de Iraanse bevolking op om het regime omver te werpen en de macht in het land te grijpen.

Progressiever?

Als Mojtaba Khamenei daadwerkelijk de nieuwe leider wordt, is het nog maar de vraag met wat voor persoon Iran te maken krijgt. "Je hoort er twee geluiden over hem. Het eerste is: hij is een voortzetting van de harde lijn van zijn vader. Het andere is: nee, hij is veel progressiever. Wie weet zou hij ook wel hervormingen willen toestaan. Nou ja, dat weten we niet op dit moment. Het blijft voorlopig gissen."