VVD-Europarlementariër hekelt Europese reactie: 'Khamenei was een schoft!'

VVD-Europarlementariër Bart Groothuis vindt dat Brussel zich explicieter had moeten uitspreken voor de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran. Volgens hem heeft Europa te slap gereageerd door vooral op te roepen tot terughoudendheid. "Je moet in dit soort situaties ook kijken naar de omstandigheden. Ik laat er geen traan om dat Khamenei dit aardse heeft verlaten. Het was echt een schoft."

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen riep na de aanval op het Iraanse regime op tot "maximale terughoudendheid" om verdere escalatie te voorkomen en het internationale recht te respecteren. Zij benadrukte dat de enige duurzame oplossing diplomatiek is.

Groothuis kan zich niet vinden in die lijn. "De Unie heeft een reflex opgebouwd in de afgelopen tachtig jaar als er iets internationaal rechtelijk problematisch gebeurt, om meteen de les te lezen. Terwijl je hier ook moet kunnen denken in hiërarchieën van internationaal recht", reageert hij in het WNL-radioprogramma Sven op 1.

"Je mag niet zomaar een ander land aanvallen, maar wat Khamenei heeft gedaan - in 48 uur 30.000 tot 40.000 mensen uitmoorden, een nucleair wapen ontwikkelen dat in de handen is van religieuze zeloten, die het einde der tijden willen verspoedigen en Israël willen vernietigen - is international rechtelijk ook niet te houden."

Tekst gaat verder onder X.

Volgens Groothuis sprak NAVO-chef Mark Rutte zich wél daadkrachtig uit. "Ik ben blij dat Irans middelen worden afgebroken", zei hij in een interview met de BBC. Rutte wees erop dat het Iraanse regime een groot gevaar vormt voor NAVO-landen en hun bondgenoten.

"We hebben hier een afweging te maken en dat is wat Mark Rutte heeft gedaan", zegt Groothuis. "Per saldo durven Europeanen het niet uit te spreken, Mark Rutte durft dat wel. Hij neemt hier een belangrijke rol."

Ook premier Rob Jetten koos zijn woorden voorzichtig. Net als Von der Leyen riep hij na de Amerikaanse en Israëlische aanval op tot terughoudendheid om verdere escalatie te voorkomen. Vandaag spreekt Rutte in NAVO-verband met premier Jetten. Groothuis, die als vicevoorzitter van de Irancommissie in het Europees Parlement door de bij de aanval gedode Iraanse leider Ali Khamenei persoonlijk op een zwarte lijst is gezet, denkt dat Rutte tegen de kersverse premier zal zeggen dat zijn eerste reactie slappe hap was.

Kritiek op Von der Leyen

"Wat hier gebeurd, is fact of life", zegt Groothuis over de aanval op Iran. "Europa moet hiermee omgaan en onze belangen in de regio verdedigen. Qatar kan op dit moment moeilijk gas oppompen, zorg dat je Qatar hulp aanbiedt. Probeer gas te diversifiëren door Azerbaijan. Ook over migratiestromen wordt nagedacht. Daar is Europa sterk in. Europa heeft geen toegevoegde waarde om militaire machtsprojectie in de regio uit te oefenen."

Luister deze uitzending terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Hij stoort zich aan de verschillende geluiden uit Brussel. Naast Von der Leyen lieten ook voorzitter van de Europese Raad António Costa en buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas zich uit over de situatie. "Het is dat Europa drie ministers van Buitenlandse Zaken heeft, namelijk voorzitter Ursula der Leyen van de Europese Commissie, voorzitter van de Europese Raad António Costa en de buitenlandvertegenwoordiger, Kaja Kallas. Je ziet dat er een soort richtingenstrijd is en dat is natuurlijk niet goed."

Volgens Groothuis moet Europa één duidelijke stem kiezen, bijvoorbeeld Costa of Kallas. "Von der Leyen heeft hier geen mandaat. Ze moet anderen in hun kracht zetten en zelf niet hoeven te shinen."

Tekst gaat verder onder X.

'Ursula, ga terug in je hok', is de oproep van Groothuis. "In wezen wel. Wat je ziet is dat er een competentiestrijd is die al langer gaande is. Als Europa echt geopolitieke machtsprojectie wil doen, dan zal ze daar echt meer op de mat moeten leggen dan ze nu doet."

"En ik vind ook, als je een statement geeft en je zegt: het internationale recht vindt het heel problematisch, dan zeg ik: oké, maar leg dan uit welk internationaal recht en leg uit hoe je dat afweegt tegen andere schendingen van het internationale recht en hoe je het weegt. Dat is de kern van wat je moet doen, dan wordt je geloofwaardig geacht."

'Khamenei was echt een schoft'

Het internationaal recht is voor Groothuis een groot goed. "Maar je moet in dit soort situaties ook kijken naar de omstandigheden. Wat de minister van Buitenlandse Zaken (Tom Berendsen, red) goed zei: er zijn politiek gezien ook andere kaders waarin je dingen kunt afwegen. Dat is ook wat ik doe. Ik laat er geen traan om dat Khamenei dit aardse heeft verlaten."

"Het was echt een schoft, die 47 jaar lang met zijn regime ellende zaait in de regio, die ook in Nederland twee moorden pleegt, een nucleair wapen wil krijgen, niet alleen Hezbollah opricht, maar ook Hamas steunt, aan 7 oktober actief meewerkte", somt de Europarlementariër op. "Ik vind het van de beesten af als daar niets aan gedaan wordt."

Groothuis denkt dat de Europese reactie moeilijk uit te leggen is. "Mensen thuis zullen zich zo onderhand ook afvragen: wat is internationaal recht dan? Is dat om dictators te beschermen die duizenden mensen vermoorden? Dat kan niet langer. Ik wil daar als politicus toch iets tegenover stellen: er zit een hiërarchie in het internationaal recht. Liever leg ik dat uit dan met bezweringsformules te komen van: zo zit het. Dat doet Europa iets te veel."