Benzineprijs schiet omhoog door blokkade van Straat van Hormuz: 'Wat als dit een aantal maanden gaat duren?'
De benzineprijzen zijn in korte tijd fors gestegen en bereiken het hoogste niveau in jaren. Door de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz voelen automobilisten de gevolgen direct aan de pomp.
Voor een liter E10-benzine wordt op sommige plekken inmiddels 2,35 euro betaald. Die prijsstijging is het gevolg van de onrust in het Midden-Oosten, waar Iran de Straat van Hormuz heeft geblokkeerd. Deze smalle zee-engte is van wereldbelang voor het transport van olie en vloeibaar gas. Zodra het verkeer daar stokt, reageren de energiemarkten vrijwel direct.
Jean Dohmen van Het Financieele Dagblad benadrukt in Goedemorgen Nederland hoe groot het belang van de Straat van Hormuz is voor de wereldwijde energievoorziening. "Meer dan 20 procent van de olie wereldwijd die geëxporteerd wordt, gaat in olietankers door de Straat van Hormuz en ook ongeveer 20 procent van het vloeibaar gas dat de wereld ingaat. Iran heeft hem nu afgesloten. Het is een zee-engte van enkele tientallen kilometers. In de praktijk is er nog een iets smaller deel waar je kan varen. En daar heb je eigenlijk niet zoveel voor nodig om een soort stop op te zetten. En dat hebben ze gedaan. Dat jaagt dus die prijzen nu omhoog."
Internationaal is de nervositeit groot. Tankers mijden het gebied en verzekeraars trekken zich terug, waardoor de olie- en gasprijzen verder oplopen. Dat werkt vrijwel onmiddellijk door in de prijzen aan de pomp. Volgens Dohmen is het niet uitgesloten dat de benzineprijs verder stijgt en opnieuw richting de niveaus van 2022 gaat, toen de oorlog in Oekraïne de energiemarkt ontwrichtte.
"Toen zag je dat die prijzen ook fors stegen. Toen hebben we geloof ik 2,50 euro aan de pomp betaald. Dus het is best denkbaar dat we zo’n kant op gaan, dat soort bedragen. Het hangt er ook heel erg vanaf hoe lang dit conflict gaat duren."
Daarbij speelt volgens hem vooral de vraag hoe lang Iran de blokkade kan volhouden. "Je ziet in het begin van zo’n strijd — ik hoorde gisteren de Amerikanen al spreken over vier tot vijf weken — maar wat als het een aantal maanden gaat duren? En wat als het Iraanse regime niet plaatsmaakt en voorlopig toch gehavend en wel blijft zitten, en ook die Straat van Hormuz blijft afsluiten? De berekeningen die ik zelf maak duiden erop dat Iran dat best wel eens een aantal maanden ook financieel zelf kan volhouden."
Ook zorgen over gasprijzen
Niet alleen automobilisten merken de gevolgen. Ook de gasmarkt staat onder druk, terwijl de Nederlandse gasvoorraden relatief laag zijn. "Als ik naar buiten kijk, de zon schijnt en de lente komt eraan. Dat is natuurlijk heel goed nieuws op dit moment. Maar het probleem zit meer in het vullen van die gasvoorraden. Op zich hebben we wat meer kou gehad de afgelopen maanden, dus het is begrijpelijk dat er wat minder in zit. Maar je moet ze wel gaan vullen. En op het moment dat je dat moet gaan doen bij die hogere prijzen, dan werkt dat dus langer door. En dat is een groot nadeel", aldus Dohmen.
De stijgende energieprijzen roepen de vraag op of de politiek kan ingrijpen. Politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen ziet mogelijkheden, gebaseerd op eerdere maatregelen. "Ze kunnen bijvoorbeeld de belasting op brandstof en energie verlagen van 21 naar 9 procent. Dat scheelde behoorlijk voor mensen in de portemonnee. En ze hebben toen ook zo’n noodhulpfonds ingeschakeld voor echt de allerlaagste inkomens. Die konden dan voor hun energierekening daar ook aankloppen. Dus toen hebben ze echt wel wat gedaan." Volgens Van Viegen klinkt in de Tweede Kamer inmiddels opnieuw de roep om vergelijkbare maatregelen.
Militair ingrijpen niet uitgesloten
Defensiespecialist Peter Wijninga wijst erop dat Iran de doorgang niet alleen met schepen blokkeert. "Het is niet alleen de Iraanse marine die dit doet, maar dit doen ze ook natuurlijk met allerlei raketsystemen die ze aan de kust van Iran hebben opgesteld. Ja, die kun je vernietigen. En mogelijk dat ze daar ook toe overgaan. Zeker gelet op het feit dat er nu een soort van intensivering is aangekondigd. Zeker ook omdat er economisch belang in zit om die straat weer open te krijgen."
“Ik denk dat als de Amerikanen zich er echt toe zetten om alles wat daar omheen staat te vernietigen, dat die straat gauw weer open is.”
Over de vraag of Iran dit langdurig kan volhouden, sluit Wijninga zich deels aan bij Dohmen. "Hij heeft het over financieel volhouden. Of ze het financieel kunnen volhouden, daar ga ik op Jean zijn woorden af. Maar ik denk dat als de Amerikanen zich er echt toe zetten om alles wat daar omheen staat te vernietigen, dat die straat gauw weer open is."