Yoeri Albrecht stoort zich aan Europese leiders: 'Er wordt ongelooflijk langzaam gereageerd'

De wereld is volgens De Balie-directeur Yoeri Albrecht "levensgevaarlijk aan het worden", maar Europa toont volgens hem te weinig urgentie. In Goedemorgen Nederland uit hij kritiek op de trage reactie van Europese leiders op de oplopende spanningen in het Midden-Oosten.

Raakt Europa verder betroken bij het conflict in Iran? Die vraag dringt zich op nu onder meer het Verenigd Koninkrijk aangeeft dat de Verenigde Staten gebruik mogen maken van Britse bases, nadat Amerikaanse faciliteiten in buurlanden zijn vernield.

Volgens Frans Osinga is militaire betrokkenheid in de regio niet nieuw. Hij wijst op eerdere escalaties. "Vorig jaar juni hebben we natuurlijk ook die barrages gezien vanuit Iran richting Israël. En toen zag je ook dat samen met Jordanië de Britten, de Amerikanen en de Israëli's geholpen hebben met gevechtsvliegtuigen om zich daartegen te verdedigen."

Ook nu ziet hij beweging. "Je ziet nu ook dat Frankrijk overweegt om twee fregatten daar die kant op te brengen. Om met luchtverdedigingsmiddelen die regio te helpen verdedigen. Kijk, de oorlog is begonnen. Misschien ben je daar niet voor, maar aan de andere kant liggen er ook onze economische, maar ook humanitaire belangen. En dat rechtvaardigt vervolgens de inzet van militaire capaciteiten als je die hebt."

Franse nucleaire paraplu?

De discussie raakt direct aan een bredere kwestie: de rol van Frankrijk binnen Europa. President Macron zal een belangrijke toespraak houden over het Franse kernwapenprogramma en de mogelijke Europese dimensie daarvan. Osinga schetst de achtergrond: "We hebben natuurlijk met de nieuwe veiligheidsstrategie van Amerika gezien dat de garantie dat Amerika ons gaat beschermen met de nucleaire paraplu, wat twijfelachtig is geworden. En begin vorig jaar heeft Macron al een keertje gezegd: luister, we kunnen de nucleaire paraplu van Frankrijk ook gaan beschouwen als een Europese nucleaire paraplu. Want alles wat in Europa gebeurt, gaat ons ook aan."

"Natuurlijk, de vraag die vervolgens oprijst is: wanneer komt de nucleaire drempel in beeld voor Frankrijk? Wie besluit daarover? Mogen we meebeslissen in het hele proces? Frankrijk is geen onderdeel van het nucleaire proces van de NAVO, dus eigenlijk hebben we geen idee. Gaan we dan ook zien dat Franse nucleaire wapens onder de F-35 van Duitsland of Nederland gehangen gaan worden? Dus er moet heel veel bekeken worden."

Volgens Osinga was de eerste reactie in Europa terughoudend, maar verschuift het debat. "Nu zeggen we: wacht even, sinds december moeten we daar misschien serieus over gaan praten. En Polen heeft ook al gezegd: 'Luister, als Amerika niet meedoet, moeten wij misschien zelf nucleaire wapens hebben'. Dus vandaar dat dit ook een flankerende beweging is om een aantal Europese landen gerust te stellen: kijk eens even, dit kan ook."

Gebrek aan urgentie

Yoeri Albrecht uit vervolgens zijn zorgen. "De timing is interessant, want de wereld is een gevaarlijke plek geworden. Dus die toespraak was lang gepland. En dat zie je. Je ziet een internationale crisis op hetzelfde moment ontstaan. Dat zal je voortdurend zien de volgende tijd. De wereld is stukken instabieler en gevaarlijker geworden."

Hij wijst erop dat Frankrijk binnen de Europese Unie de enige nucleaire macht is. "De Britten zijn er onder andere door Russische inmenging uit de Unie gestapt met de Brexit. Levensgevaarlijk dat de andere nucleaire macht eruit is. En dan gaan we in Europa bedenkelijk kijken om redenen van: kan die dan gehangen worden onder onze vliegtuigen? Het gebrek aan strategische urgentie voor onze toekomst is natuurlijk hemeltergend."

Zijn conclusie over de Europese reactie is scherp: "Er wordt echt ongelooflijk langzaam gereageerd door de Europese leiders."

Volgens Albrecht moet Europa snel actie ondernemen. "De wereld is levensgevaarlijk aan het worden. Wij hebben geen kernwapens. Willen we extra proliferatie? Willen we dat de Polen het zelf gaan doen? Dan zullen we daar met z'n allen snel en goed over nadenken."

Ook de ontwikkelingen in Iran zelf raken volgens hem direct aan Europese belangen. "En als je in Iran kijkt, in plaats van alleen maar afzijdig te blijven: als dat een democratisch land wordt, zijn we van een van de grootste etterende wonden in het Midden-Oosten af. Dat is ons democratisch en strategisch belang. Dus denk er eens over na met z'n allen. In plaats van te gaan bedenkelijk kijken als de Fransen met een voorstel komen."