Gebrek aan respect voor politie in Nederland? 'Sprake van toename huftergedrag'

Minister David van Weel keerde terug op zijn oude vertrouwde plek als minister van Justitie & Veiligheid. Het creëeren van een veilig Nederland staat bovenaan de agenda van Van Weel. Het herstel van het gezag op straat is het eerste wat de minister wil aanpakken. "Een heel grote, maar wel heel belangrijke opdracht."

"Ik kan geen stad of dorp binnenlopen zonder dat ondernemers of burgers over veiligheid beginnen", vertelt Van Weel in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Veertig procent van de Nederlanders voelde zich het afgelopen jaar onveilig op straat of in de eigen buurt. "De criminaliteitscijfers nemen af, maar de onveiligheid op straat en het disrespect naar hulpverleners en politie neemt toe."

Gevoel van onveiligheid

Van Weel noemt het groeiende disrespect "zorgelijk" en hangt volgens hem samen met de ondermijning die we in Nederland hebben. "Je hebt verslaafden die aan de flakka zitten en heel veel onrust veroorzaken. Je hebt jongeren tot wel 12 jaar die explosieven aan deuren hangen. Je hebt drugslabs in de wijken. Dat samenspel zorgt voor een gevoel van onveiligheid."

Bij recente incidenten wordt de rol die de politie inneemt betwist. Van Weel vindt respect voor de politie "ontzettend belangrijk". "Deze mensen gaan elke keer de frontlinie in van onveiligheid voor ons. Je ziet dat er heel vaak een clipje wordt gemaakt van een paar seconden waarin je politiegeweld toegepast ziet worden. Daar begint het nooit mee. Uiteindelijk zet de politie pas geweld in als al het andere is geprobeerd. Uit z'n context gerukt leidt dat tot enorm veel ophef."

Onderduiken

Een incident waarbij een agent geweld gebruikte tegen twee vrouwen leidde op sociale media tot veel reacties. "Die agent in Utrecht heeft moeten onderduiken met zijn familie, daar moeten we echt vanaf. We moeten vertrouwen hebben dat onze politie geweld alleen inzet wanneer ze geen andere mogelijkheid meer zien. Dat mogen ze ook, ze hebben gewoon dat geweldsmonopolie namens de staat. Daar moeten we voor staan. De burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat als de politie iets doet, dat ook onderzocht wordt en leidt tot de juiste gevolgen."

Van Weel, die voorheen ook fungeerde als minister van Buitenlandse Zaken en Asiel en Migratie, weet niet of er sprake is van een gezagscrisis. "Maar gebrek aan respect naar politie en hulpverleners, daar is wel degelijk sprake van. Dat zien we ook met oud en nieuw en bij voetbalwedstrijden. Dat betekent toch dat we harder moeten optreden tegen geweld tegen de politie en steviger moeten staan voor onze politieagenten die dit moeilijke werk doen."

Beschavingsprobleem

"Dit is geen Sovjet-Unie of DDR", reageert rechtsgeleerde Afshin Ellian. "Dat zij op een knop drukken en mensen respectvol met elkaar omgaan. Het is een beschavingsprobleem aan het worden. In Brussel heb ik een toespraak gehouden voor een demonstratie van 20.000 Iraniërs. Er gebeurde niks. Iraniërs gingen bloemetjes uitdelen, selfies maken met de politie en knuffelen."

"Toen dacht ik: wat gebeurt er in mijn land Nederland?", vervolgt Ellian. "Dat er mensen de politie aanvallen of de wegen blokkeren. Er is sprake van een toename van huftergedrag. Daarover moeten wij maatschappelijk gaan praten."

Yoeri Albrecht, directeur van debatcentrum De Balie, kan zich vinden in het verhaal van Ellian. "Het is nog veel gekker als je kijkt naar ambulancepersoneel en brandweer. Bij de politie kan ik me soms nog iets voorstellen, want dan is het hard tegen hard. Wij hebben een vreemde verhouding in ons land met de autoriteiten langzamerhand."