Brekelmans (VVD): Europese reactie op aanval VS in Iran had steviger gekund

De Europese reactie op de Amerikaanse aanval in Iran had steviger gekund, zegt VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans in het radioprogramma Sven op 1. Volgens hem was de eerste reactie "niet het toonbeeld van een hele stevige reactie". "Ik vind dat wij ook als Europa heel duidelijk moeten maken dat dit Iraanse regime een enorme dreiging vormt."

Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen riep na de aanval van Israël en de VS namens Europa op tot "maximale terughoudendheid" en "het voorkomen van acties die de spanningen verder zouden kunnen doen escaleren". Canada en Australië spraken op hun beurt steun uit voor de actie van Israël en de VS tegen het dictatoriale Iraanse regime.

"Dit is niet het toonbeeld van een hele stevige reactie", oordeelt Brekelmans, die minister van Buitenlandse Zaken was in het vorige kabinet, over de Europese reactie. "Ik vind dat wij ook als Europa heel duidelijk moeten maken dat dit Iraanse regime een enorme dreiging vormt. Niet alleen voor burgers in Iran en het Midden-Oosten, maar zeker ook voor Europa."

Tekst gaat verder onder X.

Brekelmans begrijpt dat de VS en Israël afgelopen weekend militair ingrepen, waarbij de Iraanse dictator Ali Khamenei werd gedood. "De diplomatieke route is de afgelopen jaren geprobeerd en heeft te weinig opgeleverd. Dat de Amerikanen en Israël nu hebben besloten om militair in te grijpen, ja, daar moeten we ook enig begrip voor hebben."

Volgens de VVD-voorman staat Europa echter niet neutraal in het conflict. "Als je oproept tot de-escalatie of terughoudendheid in algemene zin, dan lijkt het net alsof je iedere partij op dezelfde manier bekijkt. Ik weet dat dat niet zo is. Kijk bijvoorbeeld naar het statement van Friedrich Merz, de bondskanselier van Duitsland, en ook de Franse president Emmanuel Macron: zij hebben veel stevigere woorden gebruikt."

'Het had steviger gekund'

Brekelmans benadrukt dat Europa "heel duidelijk" moet laten zien waar het staat: "Namelijk aan de kant van het Iraanse volk en aan de kant van onze bondgenoot de Verenigde Staten, en niet aan de kant van het terreurregime in Teheran." Over de woorden van Von der Leyen zegt hij: "Het is een kwestie van woordkeuze en het had steviger gekund."

De VVD-voorman wil niet zeggen dat hij de Amerikaanse en Israëlische aanvallen steunt. "Ik heb er begrip voor dat zij dat hebben gedaan. Ik kies mijn woorden zorgvuldig." Maar hij voegt eraan toe: "Het Iraanse regime is een vreselijk terreurregime en een grote dreiging voor ons. Het is van belang dat die toenemende dreiging stopt. Ik begrijp dat de Amerikanen en Israël hebben gezegd: we gaan militair ingrijpen."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Ook minister-president Rob Jetten en minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen riepen op tot "maximale terughoudendheid". Brekelmans: "Wat beter is, is om heel scherp aan te geven wat je daar precies mee bedoelt. Volgens mij heeft het kabinet niet willen zeggen tegen de Verenigde Staten: stop hier nu mee", zegt Brekelmans.

Hij begrijpt dat dit de eerste reactie was. "In je eerste reactie, binnen één of twee uur - dat heb ik als minister ook meegemaakt - moet je een scherp beeld krijgen van hoe de situatie echt is." Inmiddels heeft Berendsen gezegd dat Nederland "begrip" heeft voor de aanval van de VS en Israël.

Op de vraag wat Nederland kan doen, zegt Brekelmans: "Wij moeten als Nederland en Europa met de middelen die wij hebben, diplomatiek en met economische druk, ervoor zorgen dat die dreiging die het regime nu met name op andere landen in de regio heeft, afneemt."