Cyberexpert over Amerikaanse toegang tot DigiD-gegevens: 'Moeten we niet willen'

De mogelijke overname van IT-bedrijf Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl zorgt voor onrust over de veiligheid van DigiD. In Goedemorgen Nederland waarschuwt cybersecurity-expert Inge Bryan dat de zorgen over privacy "zeker terecht" zijn.

Het Amerikaanse IT-bedrijf Kyndryl wil het Nederlandse Solvinity overnemen. Dat bedrijf beheert de infrastructuur waarop DigiD draait - de digitale toegangspoort tot tal van overheidsdiensten, zoals toeslagen, paspoortaanvragen en pensioeninformatie.

Volgens Bryan zijn de zorgen die leven onder burgers begrijpelijk. "Er is angst dat er een stekker uit zou worden getrokken. Er is een tweede zorg en echt een legitieme reden tot zorg. Dat is namelijk dat de VS kennisneemt van alles wat wij delen via DigiD. En dat is ook een reden om dit niet te moeten willen. Dat is zeker terecht een reden tot zorg."

'Persoonlijke levenssfeer'

De kern van haar waarschuwing ligt bij privacy en controle over persoonsgegevens. "Omdat het onze gegevens zijn en uiteindelijk weten we dat als je heel veel gegevens van iemand hebt, dan kan je ook diens gedrag beïnvloeden. En dat willen we niet," aldus Bryan. "Dit is onze persoonlijke levenssfeer en dat is dus van onszelf."

Volgens haar moeten burgers zelf kunnen bepalen met wie hun gegevens worden gedeeld. "De eigenaar van de data is de burger zelf. Het is aan de burger om te kiezen met wie hij die data deelt. Als je ervoor kiest om het te delen met jouw overheid, dan is dat een keuze. En daarmee kies je er niet voor om het ook te delen met een andere overheid."

Rol van ACM

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet geen probleem voor de concurrentie en gaf groen licht voor de overname, maar Bryan plaatst daar vraagtekens bij. "ACM is de autoriteit consument en markt. En ik mis hier het element consument. Want de consument, de burger, is wel degelijk een consument die diensten van de overheid afneemt. Dus ik vraag me af wat ze met dat deel van hun kerntaak doen."

De definitieve beslissing ligt ook bij het Bureau Toetsing Investeringen van Economische Zaken, dat nationale veiligheid moet meewegen. Bryan hoopt dat daar kritisch naar wordt gekeken. "Daar worden ze geacht wel de volledige afweging te maken, ook nationale veiligheid in ogenschouw te nemen. Dus ik hoop dat daar een wat dapperdere beslissing wordt genomen."

Wantrouwen bij Amerikanen zelf

Amerikakenner Charles Groenhuijsen wijst op een opvallend cultureel verschil. In de Verenigde Staten bestaat juist grote terughoudendheid tegenover één centraal overheidssysteem met persoonlijke gegevens.

"Dit systeem is voor Amerikanen ondenkbaar. Dat je al je gegevens in één overheidssysteem stopt - zo zien ze dat - ondenkbaar dat de Amerikanen dat allemaal aan de overheid zouden geven," zegt hij. "Die zouden zeggen: je bent knettergek dat je de overheid zo vertrouwt. Dus de Amerikanen gaan er straks over. Maar zelf zouden ze het never, nooit, niet doen."

Tegelijkertijd hoort hij ook bewondering voor het Nederlandse systeem. "Ik heb ook wel Amerikanen gehoord die zijn jaloers. Gewoon: wat handig. Net zoals ze onze OV-kaart handig vinden. Maar dit systeem is voor de meeste Amerikanen no go. Ik zou ook zeggen, net als de Amerikanen: better safe than sorry. Niet doen."