Cyberexpert Dave Maasland waarschuwt voor AI-tool van Elon Musk: 'Het is D-day voor kunstmatige intelligentie in Europa'

De ophef rond AI-tool Grok van Elon Musk groeit met de dag. Nederlandse organisaties stappen zelfs naar de rechter vanwege mogelijk strafbare toepassingen. Cyberexpert Dave Maasland spreekt in Goedemorgen Nederland van een kantelpunt voor kunstmatige intelligentie in Europa.

AI-tool Grok, ontwikkeld door Musks bedrijf achter onder meer Tesla en platform X, ligt internationaal onder vuur. Volgens Nederlandse instanties kan de software misbruikt worden voor het genereren van seksueel misbruikmateriaal en extreem gewelddadige of discriminerende beelden. Daarom hebben Offlimits en Fonds Slachtofferhulp een kort geding aangespannen.

Volgens Maasland schuurt de AI-tool al sinds het begin tegen grenzen aan — en misschien juist omdat die grenzen ontbreken. "Die grenzen die zijn er eigenlijk niet. Ik denk dat Elon Musk heel bewust zegt: ik wil die grens niet, want hij is ervan overtuigd dat vrijheid van meningsuiting een belangrijk goed is en heeft een visie dat eigenlijk alles gezegd moet kunnen worden en dat niet het probleem is dat Grok iets maakt, maar dat de gebruiker iets vraagt."

Laagdrempelig

Onderzoek toont aan dat de app in enkele seconden gemanipuleerde beelden kan maken, zoals politici die een Hitlergroet brengen. Maasland benadrukt dat de techniek niet nieuw is, maar dat de toegankelijkheid en snelheid gevaarlijk zijn. "Met Photoshop konden we dit natuurlijk al. Je kan een Hitlervlag ergens ophangen, dat kon tien jaar geleden ook al, maar het grote verschil nu is de laagdrempeligheid. Elke persoon met een internetverbinding kan binnen tien seconden een geloofwaardig filmpje maken van een Hitlergroet, Mickey Mouse die racistische uitspraken doet, je kan het zo gek niet bedenken of je hebt alleen maar één regel tekst nodig."

De zorgen gaan verder dan misinformatie. De tool kan ook worden misbruikt voor seksueel getinte beelden van minderjarigen, wat strafbaar is. Maasland vindt dat de discussie niet alleen over Musk moet gaan, maar over Europa zelf. "Ik denk dat we niet zozeer bezig moeten zijn met wat Elon Musk nu vindt. Ik vind dit de D-day voor AI in Europa. Wij hebben hier ontzettend goed over nagedacht met allerlei wetgeving et cetera, nu is de vraag wat gaan wij doen en wat wij nu gaan doen bepaalt de toekomst van AI in Europa."

Wat doet Europa?

Europa heeft volgens Maasland de instrumenten om op te treden via de bestaande digitale wetgeving, zoals de Digital Services Act. "Wij kunnen nu zeggen: wij gaan hier niet in mee en weet je wat, dit gaan we misschien wel verbieden of wat dan ook. En ik vind dat Europa nu moet laten zien wat het waard is. Als je dat nu niet doet is het hek echt van de dam."

Tegelijk waarschuwt hij dat technologie een geopolitiek wapen is. Ingrijpen kan internationale gevolgen hebben. "Het is ook de vraag: Europa, durven we nu onze rug te rechten voor waar wij voor staan en waar wij in geloven? Dat gaat nu echt de vraag worden. Want dan zegt J.D. Vance bijvoorbeeld: als jullie Grok aan gaan pakken op vrijheid van meningsuiting, misschien overwegen wij wel om uit de NAVO te stappen."

Of directe druk op Musk effect heeft, betwijfelt Maasland. "Aan Elon Musk ga je niks doen. En of ik het er wel of niet met hem eens ben, hij vindt dit, hij doet dit en hij is macht. Het gaat er nu om wat wij doen."