State of the Union komt voor Trump op precies het goede moment: 'Ga er maar vanuit dat hij doorgaat met de heffingen'

De Amerikaanse president Donald Trump spreekt vanavond de State of the Union uit, de jaarlijkse toespraak over de staat van het land. Met tegenvallende peilingen en tussentijdse verkiezingen in aantocht is het volgens Amerikadeskundige Raymond Mens een cruciaal moment.

"Deze State of the Union komt voor Trump op het best denkbare moment", zegt Mens in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Volgens hem heeft de president deze toespraak hard nodig om de Amerikanen rechtstreeks toe te spreken.

"Als je teruggaat naar de verkiezingen, is hij eigenlijk op twee punten gekozen: het aanpakken van met name illegale immigratie en het verlagen van de prijzen. Het aanpakken van illegale migratie is gelukt, maar er is ook kritiek op. Gaat hij niet te ver met het uitzetten van mensen? Daarnaast zijn de prijzen nog steeds heel hoog en dan geven mensen ook nog eens zijn heffingen de schuld, waarvan een deel van tafel is geveegd door het Hooggerechtshof."

Daarmee stapelen de politieke uitdagingen zich volgens Mens op. "Maar Trump zegt: nee, nee, nee, ik ga er weer voor zorgen dat ze terugkomen. Nou, dan komen ook nog eens die tussentijdse verkiezingen eraan met hele slechte peilingen voor hem. Dus dit is voor hem het allerlaatste moment om een uur lang rechtstreeks de Amerikanen uit te kunnen leggen waarom de dingen die hij doet toch echt verstandig zijn."

Oog in oog met het Hooggerechtshof

Tijdens de toespraak staat Trump traditiegetrouw oog in oog met de rechters van het Hooggerechtshof, dat onlangs een deel van zijn importheffingen terugdraaide. Dat kan volgens Mens voor ongemakkelijke momenten zorgen.

"Heel veel toespraken van Trump zijn ongemakkelijk. Dus we gaan er maar vanuit dat deze dat ook is. Want hij gaat al die rechters aanwijzen die hiertegen hebben gestemd, wat dus een meerderheid was van het Hooggerechtshof."

Toch verwacht de Amerikakenner niet dat Trump afstand zal nemen van zijn plannen. "Ik denk dat Trump een manier gaat zoeken om hier toch mee door te gaan. Omdat dit niet zomaar een onderwerp is van zijn presidentschap. Dit is, zou ik willen zeggen, de belangrijkste pilaar van zijn hele politieke carrière."

Volgens Mens is Trumps overtuiging over importheffingen al decennialang onveranderd. "We kunnen teruggaan naar de jaren 80, toen hij op het bankje zat in de Oprah Winfrey Show en dan al zegt dat die heffingen er moeten komen. En toen zei ook iedereen al: dat moet je niet doen. Maar veertig jaar lang zegt hij al van wel. Dus ga er maar vanuit dat hij daarmee doorgaat."

Via decreet of via het Congres?

De vraag is vooral hoe Trump zijn plannen juridisch overeind kan houden. Het Hooggerechtshof maakte duidelijk dat een presidentieel decreet kwetsbaar is. "De meest verstandige manier om ervoor te zorgen dat die heffingen er komen en er ook blijven, en dat heeft het Hooggerechtshof ook gezegd, is niet om dat met een presidentieel decreet te doen. Want dat is niet alleen ongrondwettelijk, jouw opvolger kan het ook zomaar weer met een presidentieel decreet van tafel vegen."

De juiste route loopt volgens Mens via het Congres. "En het Hooggerechtshof heeft daarvan gezegd: dat is moeilijk, dat kost tijd."