1461 dagen oorlog in Oekraïne uitgelegd: van blitzkrieg naar patstelling

Het is vandaag precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Wat een 'speciale operatie' van zo'n vier dagen moest zijn, mondde uit in een oorlog die al 1461 dagen duurt. Een oorlog waarin Oekraïne nog altijd standhoudt tegen de agressor.

Brigadegeneraal Han Bouwmeester kan zich het moment dat hij de berichten binnenkreeg nog goed herinneren. "Het zat er al aan te komen. We zagen allerlei ontwikkelingen, zoals Poetin die met zijn veiligheidsraad openlijk sprak, terwijl dat normaal gesproken achter gesloten deuren is in het Kremlin. Je zag dat de troepen in de dagen erna werd opgebouwd. En die donderdag was het zo ver."

De eerste dag van de oorlog was een en al onduidelijkheid. Een veelvoorkomend fenomeen als een oorlog uitbreekt, zegt Bouwmeester. "We noemen dat de 'fog of war', de rook die over het slagveld hangt. Dat verhult nog grotendeels wat eigenlijk alle bedoelingen zijn."

De oorlog in Oekraïne, van 2014 tot nu

De situatie voor de oorlog was als volgt: de Krim was door Rusland geannexeerd in 2014 en in de Donbas, het uiterste oosten van Oekraïne, woedde al sinds april 2014 een oorlog.

Acht jaar later, in maart 2022 en een maand na de start van de Russische invasie, had Rusland een vrij groot gebied veroverd, in het zuidoosten van Oekraïne, evenals het noorden en de regio boven Kyiv.

"Alleen kwam Rusland er al vrij snel achter dat het in de noordelijke gebieden, zowel bij Kyiv als Charkiv, niet houdbaar was", vertelt Bouwmeester. "Men was door allerlei modderwegen gegaan. Pantsers komen daar nog wel doorheen, maar als daar allerlei logistieke wielvoertuigen doorheen moeten..."

Die kwamen allemaal vast te zitten, zegt hij. "Ze konden onvoldoende bescherming bieden aan de eenheden, dus die hebben ze teruggetrokken."

Patstelling

Oekraïne sloeg direct terug en wist vrij snel gebied terug te veroveren. In het najaar van 2022 rukte Oekraïne op en heroverde het de noordelijke bezette gebieden en een deel van de oostelijke gebieden.

"Maar sinds november 2022 tot aan nu zie je een veel statischere oorlog ontstaan." Sterker nog, er is al jarenlang een patstelling, waarin het front weinig beweegt en er weinig terreinwinst wordt geboekt door zowel de Oekraïners als de Russen.

"In de huidige situatie zie je dat er stevig wordt gevochten om de stad Pokrovsk", aldus Bouwmeester. Dat is al meer dan een jaar gaande. Pokrovsk is een belangrijke stad en logistiek knooppunt voor Oekraïne. "Van daaruit voeren zij materieel, munitie en brandstof aan naar het front. Deze stad wil Rusland hebben, omdat in die stad ook een aantal wegen en spoorlijnen bij elkaar komen."

Westen is 'vervallen'

Aan de patstelling lijkt, ondanks onderhandelingen achter de schermen, nog niet snel een einde te komen. Dat heeft volgens Bouwmeester te maken met de starre houding van Vladimir Poetin. "Hij heeft de ambitie om als Russische grootheid de geschiedenisboeken in te gaan."

"Als je het ontleedt, is dat een van de drijfveren die hij heeft. Poetin heeft ooit gezegd dat het een doodzonde is dat het Sovjetrijk uit elkaar is gevallen en dat daar de Russische Federatie nog van over is."

Vorige week is er een "interessant" rapport verschenen van de AIVD en MIVD, zegt Bouwmeester. "Dat rapport is met name gericht op de oorlog in Oekraïne, maar ook op het hele Russische optreden daaromheen. Daaruit blijkt dat Poetin heel duidelijk inzet op de waarden en normen die de Russen hebben ten opzichte van het Westen."

Volgens hem is het Westen 'decadent', 'vervallen' en maken zij zich schuldig aan 'woke-ideologieën'. "Daar moet de Russische maatschappij helemaal niets van hebben."

Ondanks dat Poetin inziet dat de oorlog winnen een stuk moeilijker is dan hij op voorhand dacht, houdt hij vast aan het Russische narratief. "Het Russische verhaal is onder meer dat er fascisten in Oekraïne zitten. Het zijn verhaallijnen die aankomen in Moskou en de rest van de Russische Federatie." Niet alleen het rapport spreekt hierover, "maar dat blijkt ook uit onderzoek dat wij zelf doen aan de Defensie Academie".