UMC Utrecht gebruikt game om operaties beter voor te bereiden: 'Je moet blind weten wat je met je handen doet'

Gamen is allang niet meer alleen entertainment. In het UMC Utrecht wordt een speciaal spel ingezet om medische handelingen te oefenen vóórdat artsen en operatieassistenten aan een echte patiënt werken.

In Nederland gamen ruim 10 miljoen mensen, meer dan de helft van de bevolking, en die vaardigheden blijken ook buiten de woonkamer van waarde. In het UMC Utrecht wordt een game gebruikt om de behendigheid te oefenen die nodig is bij het vrijleggen van bloedvaten.

Trainer Rianne Rijsdijk laat in Stand van Nederland zien hoe zo’n virtuele ingreep verloopt. "De ader is vrijgelegd en de bedoeling is dat we nu zijtakjes gaan doornemen. Dus dan schuif ik de c-ring uit het instrument naar voren, dan kantel ik het. Dan hou ik hem vast en dan kan ik het zijtakje doorbranden."

Konijntjes vangen

Presentatrice Menen Seijkens grapt dat ze zich bij Rijsdijk zal melden als haar aderen ooit moeten worden doorgeknipt. Rijsdijk reageert lachend: "Met alle plezier." Vervolgens is het aan Seijkens om het spel te proberen. "Dus de bedoeling is dat je, je ziet daar een konijntje, dat je die gaat volgen met het instrument en dat je ze steeds gaat vangen," legt Rijsdijk uit.

Het spel lijkt simpel, maar heeft een duidelijk doel. "Het zorgt ervoor dat je je coördinatie tussen je handen en wat je op het scherm ziet traint," zegt Rijsdijk. Seijkens maakte 6700 bewegingen. "Maar het is juist het doel om te oefenen dat je rustige bewegingen maakt en zo min mogelijk bewegingen. Want dat is ook beter als je met een patiënt bezig bent, dan maak je minder schade."

Daarna volgen de oefeningen bij een echte patiënt. Operatieassistent Chiara Krebs legt uit: "Ik ben op dit moment scopisch aderen uit het been aan het halen. Vroeger gebeurde dat altijd met een open snede. Dus als je 30 centimeter ader nodig had, dan had je ook gewoon een 30 centimeter incisie. En tegenwoordig doen we dat gewoon met twee kleine gaatjes."

Oefenen zonder risico

Volgens Krebs helpt de game vooral omdat je tijdens de ingreep niet naar je handen kijkt, maar naar het scherm. "Je moet blind weten wat je met je handen moet doen. Het is heel fijn dat je een spel hebt en dat je daarmee kan oefenen. Dat je dat niet op een patiënt hoeft te oefenen, maar dat je dat gewoon droog kan oefenen."

De ader die wordt verwijderd, wordt later gebruikt voor een bypass en moet van hoge kwaliteit zijn. "Dus daar kunnen we niet teveel aan verprutsen. Maar het spel draagt er dus heel erg aan bij dat mensen met name de handeling van het instrument veel makkelijker onder de knie krijgen," legt Rijsdijk uit.

Vrijwel iedereen begint met een lage score. "In het begin is het echt heel onwennig. Dus de meeste mensen moeten echt een beetje zoeken van: hé, hoe werkt dit? Dus je hoeft je nog nergens voor te schamen."

Opvallend is dat ervaring met gamen helpt. "Mensen die dat weinig hebben gedaan, dus meer de wat oudere generatie die niet met gamen is opgegroeid, vindt het lastiger. Maar als je een jong iemand neerzet en je legt even uit hoe dit spel werkt, dan hebben ze dat zo in de gaten," zegt Rijsdijk.

Blind vertrouwen op je handen

Na de succesvolle ingreep bij een echte patiënt zegt Krebs over de rol van de game: "Het zijn heel veel bewegingen met je hand die je moet doen. Ondertussen moet je op een scherm kijken. En dat is heel erg lastig om dat alleen op een mens te oefenen. Dus het is heel fijn dat je gewoon die bewegingen al met dat spel kan oefenen. En tuurlijk, het is anders, want je hebt geen weerstand van weefsel. Je hebt rookontwikkeling als je inderdaad in een mens gaat branden. Dat heb je met dat spel niet, dus dat maakt het wel moeilijker. Maar die bewegingen, die leer je daar wel echt mee."

Het verschil met een echt lichaam blijft groot. "Het verschil is met name ook de weerstand en de rookontwikkeling wat je hebt. Maar er ligt ook een mens, dus het is ook echt wel die verantwoordelijkheid. Die voel je ook echt wel."

Zelf is Krebs geen fanatieke gamer. "Totaal niet, maar mijn zoontje wel. Dus daar doe ik dat af en toe een beetje mee, maar ik heb dat nooit echt gedaan."

Gamen wordt niet meer gezien als iets voor ambitieloze mensen. Organisaties zien er inmiddels juist de voordelen van in: gamen spreekt verschillende skillsets aan die van pas kunnen komen in het werkveld. Defensie maakt er gebruik van, evenals ziekenhuizen en Luchtverkeersleiding Nederland. Hoe ziet zo'n spel er precies uit en wat leer je precies? Kijk deze aflevering van Stand van Nederland nu terug op NPO Start.