Dick Schoof dacht twee keer aan opstappen: 'Ontslagbrief lag virtueel op tafel'

Demissionair premier Dick Schoof blikt in een speciale uitzending van Café Kockelmann openhartig terug op zijn turbulente premierschap. Na ruim anderhalf jaar, vlak voordat D66-leider Rob Jetten het stokje overneemt, vertelt hij over kabinetscrises, nachtelijk overleg en twee momenten waarop hij serieus overwoog op te stappen.

Volgens Schoof hing een kabinetsval al kort na de start in de lucht. Tijdens de eerste begrotingsonderhandelingen voor Prinsjesdag, slechts twee maanden na zijn aantreden, liep de spanning hoog op. "Het hing er af en toe wel tegenaan. Al zijn nachtelijke vergaderingen rond een begroting heel normaal op Financiën."

Toch voelde het in deze vroege fase anders dan normale vergaderingen. Emoties liepen hoog op: geschreeuw, gehuil en deuren die werden geslagen. Schoof zag dat dit een kritiek moment voor het kabinet was.

"Ik vond het absoluut noodzakelijk dat die vier partijen echt de begroting zouden ondersteunen. En ik heb toen ook in dat overleg enig moment gezegd: als jullie met zijn vieren dit niet kunnen steunen, dan kunnen we gewoon niet verder. 

Nacht op de gang

Een van de meest besproken momenten uit het premierschap van Schoof, was het nachtelijke overleg voor de voorjaarsnota. Schoof moest naar een staatsbanket met de sultan van Oman en arriveerde diep in de nacht op het ministerie van Financiën, waar de vier fractievoorzitters van de coalitiepartijen onderhandelden zonder hem.

"Het is niet het mooiste moment van mijn leven. We hadden als kabinet die begroting gewoon gemaakt zoals de kabinetten dat doen.”

Schoof zat samen met minister van Financiën, de staatssecretaris van Financiën en een aantal topambtenaren op een bank in de gang. "Ik had af en toe contact met de fractievoorzitters, maar ze waren heel erg van: wij gaan kijken of wij er met z'n vieren uit kunnen komen.”

Schoof hield geen fijn gevoel over aan dat moment. "Ik voelde mij daar buitengewoon ongemakkelijk, ook wel een stukje buitengesloten. Die nacht mag wat mij betreft snel vergeten worden.” Gerespecteerd voelde hij zich in die situatie niet. "Als je op die manier uiteindelijk met resultaten wordt geconfronteerd, kan je niet zeggen dat je gerespecteerd bent."

Dreigen met opstappen

Schoof legt uit dat hij tijdens zijn premierschap twee keer overwoog op te stappen en dat zijn ontslagbrief ‘virtueel op tafel heeft gelegen’. "Ik heb er nooit letterlijk mee gedreigd. Maar mijn ontslagbrief heeft één of twee keer echt op tafel gelegen."

Het eerste moment betrof de lintjesaffaire, toen toenmalig asielminister Marjolein Faber (PVV) weigerde een handtekening te zetten voor onderscheidingen voor vrijwilligers in de asielopvang. "Deze mensen verdienen gewoon een lintje. Maar tegelijkertijd wil je ook het kabinet niet laten vallen. Dat klinkt misschien gek, dat je ermee dreigt, maar dat doe je juist om te zorgen dat je wel door kan."

Het tweede moment had betrekking op de steun aan Oekraïne, de 3,5 miljard euro. "Het was mijn volle overtuiging dat we, op basis van de teksten in het hoofdlijnenakkoord, de steun aan Oekraïne zouden continueren." "Het was mijn eigen beslissing."