Rinnooy Kan (D66) verdedigt partijgenoot Van Berkel: 'Eerder meer dan minder respect voor wat ze heeft bereikt'

Alexander Rinnooy Kan, voormalig topman van tal van overlegtafels in Nederland en auteur van het boek Ooit geleerd, reflecteert in Sven op 1 op leiderschap, samenwerking en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Ook reageert hij op de commotie rond zijn partijgenoot Nathalie van Berkel.

D66'er van Berkel trekt zich terug als kandidaat-staatssecretaris van Financiën, nadat meerdere media berichtten over onjuistheden in haar cv. "Ik vind het ongelofelijk jammer dat zij deze functie niet gaat uitoefenen", zegt Rinnooy Kan. "Volgens mij is ze heel erg goed."

"En in alle eerlijkheid: ik heb eerder meer dan minder respect voor wat ze heeft bereikt. Ze heeft nu haar eigen conclusie getrokken, ik kan alleen maar zeggen dat ik het heel erg jammer vind dat ze haar talenten niet kan inzetten op de beoogde plek. Ik betreur de hele gang van zaken en begrijp dat ze deze conclusie trekt."

Tekst gaat verder onder de X.

Hij reageerde ook op de plannen van de coalitie van D66, CDA en VVD om de AOW-leeftijd automatisch en sterker mee te laten bewegen met de levensverwachting. Nu is die koppeling er al, maar stijgt de AOW-leeftijd minder snel. Rinnooy Kan noemt het automatisme "een detail" in de discussie. "De kern is het leggen van een verband tussen levensverwachting en pensioenleeftijd. Dat idee is goed. Ik vertrouw de nieuwe minister toe binnen het poldermodel een oplossing te vinden die recht doet aan alle irritaties, maar het principe blijft overeind."

Ooit geleerd

Hij was te gast vanwege zijn boek Ooit geleerd, waarin hij ingaat op leiderschap in een veranderende wereld. Met een minderheidskabinet in aantocht, zijn die thema’s volgens hem relevanter dan ooit. "Ik verwacht dat het maatschappelijk middenveld een rol gaat spelen. En ik weet zeker dat er intenties zijn om het serieus te proberen."

"Juist als de politiek het moeilijk heeft, kan het maatschappelijk middenveld, dat in Nederland zo goed georganiseerd is, een hele constructieve bijdrage leveren. Daar horen natuurlijk de SER, werkgevers en werknemers bij. En ik denk dat de politiek er goed aan doet, regelmatig te informeren hoe er in die kringen wordt gedacht over de plannen die voorliggen", zegt Rinnooy Kan over de werking van het poldermodel.

Toespraken van Clinton en Kennedy

Rinnooy Kan laakt het niveau van de publieke retoriek in Nederland: "In Engeland en Amerika moesten kinderen op scholen met grote regelmaat presentaties houden. Je oefent dat. En als je eenmaal een positie hebt waarbij je serieuze toespraken moet houden, zijn er goed geoefende en gereputeerde tekstschrijvers beschikbaar. Die leveren fantastische prestaties. In Nederland vinden we dat diep in ons hart niet belangrijk genoeg."

Volgens hem kan een hoger niveau van spreken en presenteren zorgen voor inspiratie en betrokkenheid. "Als je naar toespraken luistert van Churchill, John Kennedy, Ronald Reagan, Clinton of Obama, gebeurt er iets. Dat kan mensen motiveren en verbinden, los van of je het eens bent met de inhoud."

Tekst gaat verder onder de X.

Hij is kritisch over internationale ontwikkelingen, zoals in de Verenigde Staten. "Ik heb veel moeite en verdriet van wat daar nu afspeelt. De relatie tussen Europa en de VS, die zo breed en diep was, gaat in de toekomst niet meer worden wat die was. Dat is een pijnlijk afscheid. Maar we hebben er ook heel veel aan te danken."

Tegelijk waakt de voormalig topbestuurder voor simplificaties in de discussie over immigratie in Europa. "Ik ben het wel eens met de kritiek dat we de immigratie bijzonder slecht hebben geregeld, want immigratie begint bij controle over je grenzen. Amerika heeft juist zoveel baat gehad bij een traditie van immigratie; daarom is het verwijt vanuit Amerika wonderlijk."

Luister dit gesprek nu terug:

Tegelijkertijd benadrukt Rinnooy Kan het belang van hoop en optimisme in politiek en leiderschap. "Er zit iets tussenin wat ons staande houdt. Dat is vooral hoop. Optimisme is belangrijk, maar het mooie van hoop is dat je het kunt blijven voelen, ook als alles de verkeerde kant op lijkt te gaan. We moeten ook durven erkennen dat veel van de hoge verwachtingen van bijvoorbeeld 1990 niet zijn uitgekomen, en proberen te begrijpen waarom dat zo is."

Naïef over vooruitgang

In zijn boek klinkt hij niet alleen maar positief over de toekomst. We zijn naïef geweest over de vooruitgang, zegt Alexander Rinnooy Kan over zijn generatie. "Een van onze grote misrekeningen en teleurstellingen is dat we de positieve effecten van globalisering ernstig hebben overschat. Het is niet geworden wat we hoopten: liberalisering in politiek denken bleef uit."