Van Weel: Nederland wil Oekraïne geen toezegging doen voor EU-lidmaatschap in 2027

Nederland wil Oekraïne op dit moment niet toezeggen dat het in 2027 lid kan worden van de Europese Unie, zegt demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) in het WNL-radioprogramma Sven op 1. "Wij staan vooralsnog op het standpunt dat volwaardig lidmaatschap alleen maar kan op het moment dat je voldoet aan de criteria van Kopenhagen."

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky eist dat elke overeenkomst om de oorlog in Oekraïne te beëindigen een concrete datum voor de toetreding van zijn land tot de EU bevat. "Het is belangrijk dat Oekraïne er alles aan doet om klaar te zijn voor het EU-lidmaatschap in 2027", schreef hij vannacht op sociale media. Daarbij voegde hij toe: "Ik wil een specifieke datum."

Luister Sven op 1 hier terug als podcast:

Eind januari opperde Zelensky dat Oekraïne al in 2027 zou kunnen toetreden tot de EU. Destijds zei hij onder meer: "De toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie is een van de belangrijkste veiligheidsgaranties, niet alleen voor ons, maar voor heel Europa."

Volgens Van Weel, die beoogd minister van Justitie en Veiligheid wordt in het nieuwe kabinet, wil Nederland die toezegging nu niet doen. "Er wordt nu door de Europese Commissie gekeken: welke formuleringen zou je kunnen hebben, wat zou je wel kunnen toezeggen en wat niet?", zegt hij over het verzoek van Zelensky. "Wij staan vooralsnog op het standpunt dat volwaardig lidmaatschap alleen maar kan op het moment dat je voldoet aan de criteria van Kopenhagen."

Tekst gaat verder onder X.

De Kopenhagen-criteria zijn de voorwaarden waaraan een land moet voldoen om lid te worden van de EU: stabiele democratische instellingen, een functionerende markteconomie, en de aanvaarding van het EU-recht en de doelstellingen van de Unie. "Pas als je dat bereikt, kun je toetreden, omdat je anders ontzettend veel risico de EU binnenhaalt", benadrukt Van Weel.

In de komende periode "moet de puzzel worden gelegd" om Oekraïne toch bepaalde garanties te geven. "Ik denk dat we daar uitkomen op een manier die ook voor Oekraïne voldoende perspectief geeft, zonder dat het voorbij gaat aan onze wensen."

Veiligheidsgaranties

Van Weel benadrukt bovendien dat Nederland bereid is een bijdrage te leveren aan veiligheidsgaranties voor Oekraïne zodra er een akkoord ligt tussen Kiev, Moskou, Brussel en Washington, waarover al maanden wordt gesproken. "Wij zijn helder geweest na de bijeenkomst (van Coalition of the willing, red.) in Parijs vier weken geleden: wij zijn bereid onze bijdrage te leveren op het moment dat dat bestand er is."

"Ik weet dat de Amerikanen ook heel helder hebben neergelegd wat zij bereid zijn te geven aan veiligheidsgaranties", aldus de bewindsman. Tegelijkertijd leggen de Verenigde Staten harde eisen op tafel in ruil voor garanties, zoals het uitschrijven van verkiezingen door Zelensky in de komende periode. Volgens Van Weel is dat ingewikkeld zolang er geen veiligheidsmaatregelen zijn.

Hij steunt Zelensky, die bereid is tot verkiezingen zodra de veiligheidsmaatregelen zijn afgesproken. "Uiteindelijk moet er een pakket liggen en dat pakket moet gaan zorgen voor helderheid voor de Oekraïense bevolking, waarmee zij vervolgens ook een keuze hebben in verkiezingen."

"Ze moeten weten wat de toekomst van het land is, hoe de veiligheid van het land eruitziet. Als je nu verkiezingen houdt, zonder perspectief voor de bevolking en zonder helderheid waar ze mee instemmen, dat werkt niet. In die zin snap ik Zelensky", aldus Van Weel, die Amerika oproept om ook druk op Rusland uit te oefenen. "Daar hebben zij ook een rol in te spelen."

Advies aan opvolger

CDA-Europarlementariër Tom Berendsen volgt Van Weel binnenkort op als minister van Buitenlandse Zaken. "Geniet nog even van de rust de komende week", is het advies van Van Weel aan zijn opvolger. "Hij zal terechtkomen in dezelfde heksenketel van de wereld waar ik weer iets vanaf stap. Hij zal daar vol voor moeten gaan voor Nederland."

Van Weel is naar eigen zeggen nu twee tot drie dagen per week in het buitenland. "Er gebeurt ontzettend veel. Je moet zichtbaar zijn op het Europese toneel, maar ook daarbuiten, om voor Nederland op de bres te staan. Ik hoop dat hij (Berendsen, red.) ervan gaat genieten. Uiteindelijk is bewindspersoon zijn een heel mooi, eervol vak."