Griepepidemie met carnaval voor de deur: 'Een vrij vervelend beeld', zegt Ab Osterhaus

Terwijl in Nederland officieel een griepepidemie heerst, bereiden miljoenen Nederlanders zich voor op carnaval. Ziekenhuizen zetten zich schrap. "Op dit moment lijkt het erop dat die epidemie nog aan het begin staat", zegt viroloog Ab Osterhaus.

In de afgelopen week bezochten 59 op de 100.000 mensen met griepklachten de huisarts. Een week eerder waren dat er 51. De grens voor het uitroepen van een epidemie ligt op 46 huisartsbezoeken per 100.000 mensen. Het uitroepen van een epidemie heeft geen directe gevolgen voor de gezondheidszorg.

"We zien meerdere gevallen van griep die zich met name bij de huisarts melden. Er is een heel systeem in Nederland via huisartsen, die ook monsters opsturen, en op die manier weten we vrij goed hoeveel griep er op dit moment is", legt Osterhaus uit in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

'Vrij vervelend beeld'

De epidemie begint dit jaar later dan vorig jaar. Toen was er eind januari al sprake van een epidemie. Ook lag de piek vorig jaar hoger: begin februari werden 118 huisartsbezoeken per 100.000 mensen geregistreerd. De epidemie was eind maart voorbij.

Bij het vaststellen van een epidemie kijken onderzoekers niet alleen naar het aantal huisartsbezoeken, maar ook naar de frequentie waarmee het griepvirus wordt aangetroffen in afgenomen monsters. Griepachtige klachten kunnen namelijk ook door andere virussen worden veroorzaakt. In die monsters is nu ook een toename van het griepvirus te zien.

Het gaat om verschillende virussen, zoals corona, die griepklachten veroorzaken, vertelt Osterhaus. "Het beeld is op dit moment dat het met een aantal virussen te maken heeft, en één virus geeft een wat ernstiger ziektebeeld. We zien dus dat er meer ziekenhuisopnamen zijn, alhoewel we aan het begin staan. Het is wel een vrij vervelend beeld."

Extra druk bij ziekenhuizen

Ziekenhuizen voelen de extra druk door de griepepidemie al. Sommige instellingen stellen niet-urgente operaties uit of reserveren capaciteit voor grieppatiënten. Zo zijn in het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht enkele geplande ingrepen uitgesteld vanwege de drukte. Ook de Gelre-ziekenhuizen waarschuwden voor een mogelijke opnamestop in de komende periode.

Met carnaval voor de deur is het moeilijk te voorspellen hoe de epidemie zich zal ontwikkelen, zegt Osterhaus: "Wat we wel weten is dat het virus dat het meest rondgaat, een beetje afwijkt van het griepvaccin, dus dat het vaccin iets minder beschermt tegen dit virus. Mensen in de risicogroepen die gevaccineerd zijn, moeten goed opletten. Ze zouden het eventueel toch nog - alhoewel in mildere mate - kunnen krijgen."

Mensen moeten alert zijn op griepklachten, benadrukt de viroloog: "De meest voorkomende is het heel snel optreden van koorts, luchtwegklachten en hoofdpijn; het hele beeld dat we kennen van griep." Ook vermoeidheid en spierpijn zijn veelvoorkomende symptomen.

De meeste mensen kunnen zelf uitzieken, maar sommige patiënten lopen risico. Dit zijn bijvoorbeeld mensen van 60 jaar en ouder, mensen met een longziekte of diabetes. Volgens het RIVM overlijden jaarlijks ongeveer 4700 mensen aan de gevolgen van griep. "Als de klachten ernstiger worden, moet je contact opnemen met je huisarts", aldus Osterhaus.