Wereldleiders laten zich graag zien bij Olympische Spelen, maar achter de schermen gebeurt het: 'Poetin heeft toen met Xi gesproken'
Van J.D. Vance die werd uitgeloften bij de openingsceremonie, tot koning Willem‑Alexander en koningin Máxima die juichen voor Jutta Leerdam: wie de Olympische Winterspelen in Milaan‑Cortina volgt, kan niet om de aanwezigheid van wereldleiders heen. "Ze weten dat ze in beeld komen", vertelt oud-topdiplomaat Ron Keller. De Spelen zijn volgens hem dan ook een goede plek voor politici om elkaar te ontmoeten.
De wereldleiders en prominente politici laten zich vooral zien bij de openingsceremonie en gala’s. Zo waren onder anderen de Italiaanse premier Georgia Meloni, de Italiaanse president Sergio Mattarella, president Karol Nawrocki van Polen, de Duitse president Frank‑Walter Steinmeier, het Chinese staatsraadslid Shen Yiqin en voorzitter van het Europees Parlement Roberta Metsola zichtbaar op de tribune.
Ook koning Willem‑Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia woonden wedstrijden en ceremonies bij. Daarnaast namen bijvoorbeeld prinses Anne van het Verenigd Koninkrijk, António Guterres, secretaris‑generaal van de Verenigde Naties, en de Amerikaanse vice‑president J.D. Vance deel aan officiële evenementen.
Volgens Keller gaat het niet alleen om gezien worden. "Ze weten dat ze in beeld komen en hun land kunnen promoten. America first of hup Holland! Maar ze weten ook dat ze andere wereldleiders kunnen ontmoeten. Kortom, alles komt samen: publiciteit en contacten", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1 over de aanwezigheid van prominenten tijdens de Olympische Winterspelen.
Poetin en Xi
Ze gaan niet op de bonnefooi naar Milaan. "Ik denk dat er ook voor de koning en zeker voor J.D. Vance, die veel politiek actiever is dan onze koning, wel degelijk een programma is gemaakt voor wie hij allemaal moet en kan ontmoeten daar", zegt Keller. "Het kan ook dat mensen elkaar spontaan tegenkomen in een wandelgang: 'Hey, wat doe jij hier? Zullen we even een biertje drinken?' Dat gebeurt echt, maar het wordt ook gepland."
Bekend is dat premier Meloni en vice‑president Vance voorafgaand aan de openingsceremonie met elkaar spraken. Meloni en de Trump-regering onderhouden warme banden. Keller: "Je ziet dat de Amerikanen een aantal landen in Europa eruit halen waar ze het liefst mee netwerken. Ze zijn heel gek op Polen en Italië."
"Dat zijn landen die ze expliciet noemen, omdat er leiders zitten die president Trump steunen. Ze hebben het idee: dat zijn landen waar we zaken mee kunnen doen. Andere landen noemen ze niet in hun strategieën. Het is geen toeval dat Vance naar Meloni gaat." De Olympische Spelen zijn daarvoor een perfect podium, aldus Keller. "Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, is er ook."
Sport verbroedert, ook aan de zijlijn. Toch roept de aanwezigheid van wereldleiders op sportevenementen vaak vragen op, weet Keller. "Tijdens de Olympische Spelen in Beijing in 2022 waren er veel landen die zeiden: kijk naar de Oeigoeren, er is van alles mis in China, we gaan er niet naartoe." De Russische president Vladimir Poetin ging wél. "Hij heeft daar met Xi Jinping, president van China, gesproken."
“Waarschijnlijk heeft Xi toen gezegd tegen Poetin: 'Oké, doe het als je denkt dat dit nodig is, maar wacht tot mijn spelen afgelopen zijn'.”
Het was daar dat Poetin Xi informeerde over een op handen zijnde "speciale militaire operatie" in Oekraïne, denkt Keller. "Waarschijnlijk heeft Xi toen gezegd: 'Oké, doe het als je denkt dat dit nodig is, maar wacht tot mijn spelen afgelopen zijn'. Zo gaat dat." Kort na die Spelen viel Rusland Oekraïne binnen.
Willem-Alexander op de foto met Poetin
Keller was zelf ambassadeur in Rusland toen daar in 2014 de voorbereidingen werden getroffen voor de Winterspelen in Sotsji. "Ik was betrokken bij de voorbereidingen voor Nederland, maar ik ben niet bij de Spelen zelf geweest." Sportjournalist Frits Barend, ook te gast in Goedemorgen Nederland, was er wel. "Ik was door KPN uitgenodigd om mee te gaan."
Ook toen waren koning Willem‑Alexander en koningin Máxima aanwezig om de Nederlandse sporters aan te moedigen. Waar het achteraf vooral over ging, was het moment waarop zij samen met Poetin een biertje dronken in het Holland Heineken House in Sotsji. Barend zag het van dichtbij: "Ik was op pad met Derk Sauer, die helaas is overleden, en toen in Moskou woonde. We kwamen op een gegeven moment bij een ontvangst en wie staan daar? Poetin met Willem‑Alexander."
Niet veel later viel Rusland de Krim binnen, waardoor de ontmoeting een bittere nasmaak kreeg. Barend neemt het op voor de koning: "Willem‑Alexander moest Poetin een hand geven. Derk en ik stonden er vlak achter. Volgens mij heb ik Poetin ook nog een hand gegeven daar, je ontkwam er niet aan."
Een Russische tv-zender deelde het fragment en zei daarbij: 'De Nederlandse koning en koningin waren onder de indruk van de organisatie van de Spelen. Ze dankten de vrijwilligers voor hun gastvrijheid'. "Met de kennis van nu is het bizar. Maar op dat moment...", reageert Keller bij het zien van de beelden.
"We hadden in Oekraïne al gezien dat er een tweede opstand was geweest, de Maidan-revolutie. Oekraïne wilde toen definitief Westers en modern worden. Daar waren de Russen tegen, maar ze waren Oekraïne toen nog niet binnengevallen", zegt Keller. "Een paar weken na de Olympische Spelen gingen die groene mannetjes naar de Krim en begon de burgeroorlog, tussen aanhalingstekens, in de Donbas. Maar op dat moment wist de koning dat nog niet. Niemand wist het."
Barend knikt instemmend: "Nee, ik wist het ook niet." Keller: "En je moet niet onderschatten: Poetin was gastheer en Nederland won waanzinnig veel medailles, een recordaantal. Hij kwam ook zijn respect voor de Nederlandse sporters uiten. Daar was niks mis mee", aldus de oud-topdiplomaat, die denkt dat het koningshuis nu wel voorzichtiger is.