Strijd tegen illegale orgaanhandel is onbegonnen werk: 'Vluchtelingen verkopen nier voor oversteek'
Strijden tegen illegale orgaanhandel is als vechten tegen de bierkaai. Alle gerapporteerde transplantaties vonden niet plaats op schimmige locaties, maar in ziekenhuizen en klinieken. Moeten het niet legaal worden om te betalen voor bijvoorbeeld een nier? Frederike Ambagtheer, specialist in orgaanhandel, geeft uitleg in WNL op Zondag.
Wereldwijd zou zo'n tien procent van alle orgaantransplantaties illegaal zijn. "Dat is een grove schatting van de Wereldgezondheidsorganisatie. Een paar jaar geleden ging het om zo'n zesduizend per jaar. We weten niets zeker, omdat er zo weinig informatie is om het op een betrouwbare manier te controleren", vertelt Ambagtheer.
Armoede is voor mensen de belangrijkste drijfveer om een orgaan te verkopen. "Vaak gedwongen door de omstandigheden waarin ze wonen. Ze willen hun familie te eten geven en hun kinderen weer naar school brengen. Het is schrijnend."
Luister WNL op Zondag nu terug als podcast:
Ook zijn er vluchtelingen die een orgaan afstaan om hun reis naar het Westen te betalen. "Dit is voor het eerst aan de kaak gesteld in Egypte. Vluchtelingen doen het niet alleen om de oversteek te kunnen maken, maar ook om schulden bij mensensmokkelaars af te betalen, die ze opdoen als ze constant teruggestuurd worden. Het migratiebeleid heeft er een grote rol in."
'Ingebed in medische sector'
Volgens de professor wordt er vooral gehandeld in nieren. Je zou denken dat operaties ver van officiële locaties en in het diepste geheim worden uitgevoerd, maar de werkelijkheid is heel anders. "In de afgelopen 25 jaar zijn er slechts zeventien strafzaken gerapporteerd. Als je deze nauwkeurig bekijkt, zie je dat ze allemaal in ziekenhuis of kliniek plaatsvonden, met medewerking van medisch personeel. Het is ingebed in de medische sector."
De tekst gaat verder onder de X.
Wie een orgaan wil kopen of verkopen, komt met een paar klikken op betrouwbaar ogende websites terecht. Presentator Rick Nieman haalt een Duits voorbeeld aan. "Dat geeft wel aan hoe weinig aandacht er is vanuit politie en justitie. Je hoeft er niet eens het dark web voor op te gaan", reageert Ambagtheer.
Legaliseren?
Moeten we orgaanhandel niet gewoon legaliseren? De professor vertelt dat deze discussie al sinds de jaren zeventig speelt. "Je had altijd twee kampen. De ene groep wil het absoluut niet, omdat de armste mensen hun nieren gaan verkopen. Dit kamp ziet meer in andere oplossingen, zoals preventie van nierfalen. Lijnrecht daartegenover staat een groep die niet zo lang wil wachten, want ieder jaar sterven er wereldwijd patiënten."
Een derde groep roept op tot onderzoek en experimenten. 'In de VS is een wetsvoorstel ingediend voor een tienjarig experiment, waarbij donateurs belastingvoordelen krijgen. In 2007 heeft het Centrum voor Ethiek en Gezondheid een mooi adviesrapport geschreven waarin ze een experiment aanbevelen om levende donoren te belonen met een levenslange ziektekostenverzekering. Je hoeft niet direct aan cashbedragen te denken.
Ambagtheer wil ten eerste weten hoe het Nederlandse volk over het onderwerp denkt. "En of er draagvlak is. Ook ben ik benieuwd hoe transplantatieprofessionals hierin staan."