Onderzoeker Jan van de Beek: 'Asielmigrant kost Nederland 800.000 euro'

Een gemiddelde asielmigrant kost Nederland 800.000 euro, zegt wiskundige en cultureel antropoloog Jan van de Beek in de WNL-podcast Onze Eeuw. In een uitgebreid gesprek legt hij uit wat het verschil is in kosten en opbrengsten tussen verschillende migrantengroepen. "Mensen uit Japan, Noord-Amerika en Scandinavië leveren heel veel geld op."

Van de Beek is vooral bekend van een demografisch en economisch model over migratie in Nederland, waaruit hij concludeert dat grootschalige immigratie en een uitgebreide verzorgingsstaat moeilijk te combineren zijn. Hij werkte mee aan het rapport Gematigde groei en publiceerde in 2021 samen met Hans Roodenburg, Joop Hartog en Gerrit Kreffer het rapport Grenzeloze Verzorgingsstaat: de gevolgen van immigratie voor de overheidsfinanciën.

Nederland migratiemagnaat

In dat rapport schrijft Van de Beek over de migratiemagneet. "Die toont aan: hoe meer je een verzorgingsstaat bent, hoe meer arme of laaggeschoolde migranten je aantrekt", zegt hij tegen politiek journalisten Samuel Vandeputte en Marc Herman de Groot.

Nederland is zo'n migratiemagneet. "En de paradox is: hoe slechter je immigratie gaat, hoe groter de kans dat je in Nederland blijft. Omgekeerd: als migranten beter geschoold zijn en hun kinderen hogere prestaties halen op school, hebben ze een grotere neiging om snel uit Nederland te vertrekken. De kansarme migranten blijven plakken aan de Nederlandse verzorgingsstaat."

Migranten uit landen als India, Zuid-Korea en Japan zijn volgens Van de Beek "supermobiel". "Ze zijn hier een tijdje en gaan dan weer weg. Ze hebben een lage kans op uitkeringen en de criminaliteit is heel laag." Ze kosten Nederland vaak geen geld, maar leveren juist geld op. "Er is een enorme verscheidenheid."

'Asielmigrant kost 800.000 euro'

Samen met zijn medeonderzoekers kreeg Van de Beek in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam toegang tot microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). "We hadden data van alle toen zeventien miljoen Nederlanders: belastingaangiften, uitkeringen en toeslagen, met bedragen tot achter de komma nauwkeurig. In combinatie met rapporten over vergrijzing konden wij overal een prijskaartje aan hangen."

Van de Beek keek met name naar migranten. "Een asielmigrant kost de Nederlandse staat gemiddeld 800.000 euro over zijn hele leven. Als je het terugrekent tot één erkend asielverzoek en je neemt nareizigers mee, kom je op ongeveer 1,3 miljoen euro uit."

Arbeidsmigranten uit landen met een vergelijkbare cultuur leveren juist veel geld op. "Dat kan 600.000 euro per persoon zijn." Maar onderaan de streep kost migratie Nederland geld, zegt Van de Beek. "We zijn een verzorgingsstaat. Er zijn meer netto ontvangers dan netto betalers en dan hapert de machine." Volgens hem ontstaan er nu nog geen grote problemen: "In Nederland wordt het heel erg gemaskeerd omdat we zo rijk zijn."

Migranten die geld kosten, zijn vaak laagopgeleid en het duurt even voordat de verschillen worden rechtgetrokken door latere generaties. "Als de ouders goed zijn opgeleid, zullen de kinderen dat gemiddeld ook zijn. Van de Japanse tweede generatie gaat bijvoorbeeld vijftig procent naar vwo. Ongekend hoog."

"Maar bij sommige groepen gaat 35 procent naar speciaal onderwijs, wat vooral is voor kinderen met een lage intelligentie. Bij andere groepen is dat vijf procent", vervolgt hij. "Er zijn grote verschillen bij tweede generatie migrantengroepen in het schoolsysteem en in de cito-score. Dat verschilt bijna twee schoolniveaus tussen groepen."

Culturele verschillen kosten geld

Naast opleidingsniveau speelt culturele afstand een rol. "Als je kijkt naar de tweede generatie en het opleidingsniveau, zie je overal: hoe hoger, hoe meer ze bijdragen. Maar een tweede belangrijke factor is culturele afstand." Van de Beek gebruikt The World Value Survey en de methode van Geert Hofstede om culturele verschillen aan te tonen. "Nederland ligt in protestants-Europa, net als Zweden, dat cultureel op ons lijkt. Daaromheen zitten Engelstalige landen, Oost-Azië en katholieke Europese landen."

"Onze tegenhangers zijn Afrika en de islamitische wereld. Zij liggen qua normen en waarden het verst van ons vandaan", zegt de cultureel antropoloog. "Dat zie je terug in de kostenanalyse bij de tweede generatie. Mensen uit omringende landen en Oost-Azië leveren dus veel op. Bij mensen uit Oost-Europa, Latijns-Amerika en Zuid-Oost-Azië daalt het gedrag in vergelijking met die mensen met 90.000 tot 100.000 euro tijdens de levensloop."

Bij mensen uit Afrika en het Midden-Oosten daalt dat bedrag 160.000 euro over de levensloop ten opzichte van mensen uit cultureel vergelijkbare landen. "Dat komt door meer uitkeringen, lager inkomen en meer criminaliteit. Hoe groter de culturele afstand, hoe minder goed de immigratie functioneert voor de schatkist", concludeert Van de Beek.

Hij benadrukt dat mensen die geld opleveren niet per se goed geïntegreerd zijn. "De fiscale lens waardoor ik kijk is heel beperkend. Een Indiër die aan de Zuidas werkt en in Amstelveen woont, geen woord Nederlands spreekt, nooit met zijn Nederlandse buren spreekt en in zijn Indiase bubbel zit, maar wel veel geld oplevert voor de schatkist, kun je onmogelijk geïntegreerd noemen."