Waarom Nederland geen Zwitserland is op het spoor: 'Moet je dat willen voor die paar dagen?'

5 januari 2026 is de boeken ingegaan als een zwarte dag voor de Nederlandse Spoorwegen en regionale vervoerders. Door hevige sneeuwval en temperaturen onder het vriespunt werd de dienstregeling enorm ontregeld. In landen als Zwitserland, waar ze te maken krijgen met zwaardere weersomstandigheden, rijden de treinen vaak wel op tijd. Hoe komt dat? Menen Seijkens zoekt het uit in een nieuwe aflevering van Stand van Nederland: Generatie Next op NPO 2.

In Nederland viel begin januari tien centimeter sneeuw en lokaal zelfs een dik pak van twintig centimeter. "Als er een week lang elke dag sneeuwbuien komen, komt dat slechts eens in de tien tot vijftien jaar voor", legt Donny de Koning uit, meteoroloog van Weeronline. "Ga je daarvoor zoveel geld investeren?", vraagt hij zich af.

Lacht Zwitserland ons uit, of denken we dat?

Er overheerst een tendens dat ze ons in Zwitserland 'uitlachen', omdat bij één sneeuwvlokje het land bij wijze van spreken platligt. Woordvoerder van ProRail Lotte Kaatee verwerpt dat sterk. "Nederland ligt grotendeels op of onder zeeniveau, terwijl Zwitserland een Alpenland is. Ze hebben 180 dagen per jaar kans op dit extreme weer dat wij begin januari hebben gehad. Dat is een totaal andere situatie. Zij maken hele andere keuzes."

"Zwitserland heeft 400 mensen in dienst die klaarstaan op het moment dat de wissels vrijgemaakt moeten worden", noemt ze een voorbeeld. "Ze hebben ook treinen die speciaal voor sneeuw zijn ontworpen." Zo hebben in de wintermaanden veel Zwitserse treinen een sneeuwschuiver aan de voorkant bevestigd.

Ook maakt het land gebruik van een ander soort wisselverwarming. "De vraag is of je dat hier in Nederland nodig hebt. De laatste keer dat wij dit extreme winterweer hadden, was in 2021." Hierin investeren zou een radicale wijziging voor onze infrastructuur betekenen. "Moet je dat willen voor die paar dagen in het jaar?"

Overstappen naar Zwitsers model?

Daarom ligt het spoornet ombouwen naar het Zwitserse model in Nederland niet voor de hand. "Maandag 5 januari viel er gewoon ontzettend veel sneeuw. Veel meer dan we samen met het weerstation hadden voorspeld. Daardoor ontstonden veel wisselstoringen. De sneeuw moest met de hand weggesmolten worden."

Voor elke vastgevroren wissel worden drie man op pad gestuurd. Geen eenvoudige opgave als het wegennet ook platligt. "Twee personen smelten met een gasbrander de sneeuw weg. Op 5 januari waren er alleen rond de tweehonderd wisselstoringen."

Bij elkaar opgeteld kost zo'n winterweek ProRail enkele miljoenen, beaamt Kaatee. "Als je een hele grove schatting maakt, dan heeft 5 januari ons een miljoen gekost. En dat is dan nog alleen ProRail."

Begin januari lag Nederland volledig plat door hevig winterweer. Kunnen wij hier iets aan doen, of moeten we het maar gewoon over ons heen laten komen, omdat het niet vaak voorkomt? Experts geven het antwoord in een nieuwe aflevering van Stand van Nederland: Generatie Next, vanavond om 22.35 uur op NPO 2.