Jongeren structureel benadeeld door toeslagenaffaire: 'Overheid wilde niet helpen'
De toeslagenaffaire heeft duizenden jongeren structureel benadeeld. Dit blijkt uit het rapport 'Het is niet jouw (studie)schuld', dat is gebaseerd op het landelijke meldpunt van vijf lokale jeugdombudsmannen. Meer dan 1800 jongeren werkten mee aan het rapport en deelden hun ervaringen. Kinderombudsman Stans Goudsmit krijgt dagelijks te maken met gedupeerde jongeren.
"We denken telkens: het probleem is toch opgelost?", zegt Goudsmit in Goedemorgen Nederland op NPO 1 over het toeslagenschandaal. "Maar we zijn eigenlijk de kinderen van de slachtoffers vergeten. Dat is vreemd, want al in 2020 deed een parlementaire enquêtecommissie onderzoek. Die zei: gezinnen is ongekend onrecht aangedaan."
Goudsmit vraagt met het rapport samen met andere ombudsmannen aandacht voor het vergeten kind. "In de hersteloperatie is de focus te komen liggen op de ouders en niet op de kinderen. Die zijn vergeten. Wij zagen in de verhalen die wij hoorden dat het toeslagenschandaal tot op de dag van vandaag doordendert in het leven van deze jongeren."
Overheid
Goudsmit en haar collega's wilden weten hoe groot het probleem is en kreeg nul op het rekest bij de overheid. "Als je een probleem wil oplossen, moet je eerst weten hoe groot het probleem eigenlijk is. We hebben de overheid gevraagd om inzicht te geven in de problemen van de gedupeerde jongeren. De overheid zei toen: dat doen we niet, want we gaan hen daar toch niet mee helpen."
“Deze jongeren hebben echt dingen meegemaakt. Zwarter dan zwart. Daarvoor moeten ze erkend worden.”
De parlementaire enquêtecommissie concludeerde dat de overheid 'ongekend onrecht' had aangedaan. "Het is bizar dat de overheid niet wil weten hoe groot de schade is die ze zelf heeft aangericht. Maar zegt de overheid: deze jongeren hebben DUO-schulden, maar er zijn zoveel jongeren met DUO-schulden. Dan zeggen wij als kinderombudsmannen: die groepen kan je niet met elkaar vergelijken. Deze jongeren hebben echt dingen meegemaakt. Zwarter dan zwart. Daarvoor moeten ze erkend worden."
Serieuze cijfers
55 procent van de gedupeerde jongeren deed langer over de studie. 41 procent kon die studie zelfs niet afmaken. 30 procent moest noodgedwongen een lager niveau gaan doen. "Dat zijn enorm serieuze cijfers", stelt Goudsmit. "Zeker als je kijkt naar wat de cijfers landelijk zijn. Daar breekt minder dan 20 procent z'n studie af. Hetzelfde geldt voor de DUO-schulden."
“Deze jongeren hebben noodgedwongen geleend. Niet om te feesten, maar omdat het hoogstnoodzakelijk was dat er überhaupt brood op de plank kwam.”
"Deze jongeren hebben DUO gebruikt om thuis te overleven", verklaart de Rotterdamse ombudsman. "Dit was een gemakkelijke manier om aan geld te komen. Deze jongeren hebben noodgedwongen geleend. Niet om te feesten, maar omdat het hoogstnoodzakelijk was dat er überhaupt brood op de plank kwam."
Wantrouwen in overheid
Volgens Goudsmit hebben deze jongeren een enorm wantrouwen richting de overheid. "Dat betekent dat ze bijvoorbeeld ook geen toeslagen aanvragen waar ze wel recht op hebben. Ze denken: dadelijk moet ik het terugbetalen. Dat geldt niet alleen voor deze jongeren. Er zijn ook jongeren die geen slachtoffer zijn, maar deze verhalen horen en denken: dat ga ik ook niet doen. Die olievlek is veel groter dan alleen deze gedupeerde jongeren."
“Er zijn ook jongeren die geen slachtoffer zijn, maar deze verhalen horen en denken: dat ga ik ook niet doen. Die olievlek is veel groter dan alleen deze gedupeerde jongeren.”
De jongeren moeten net als hun ouders erkend worden als slachtoffer, is de duidelijke boodschap aan Den Haag. "Scheld die DUO-schulden kwijt waarvan aannemelijk is dat ze door het toeslagenschandaal zijn ontstaan", voegt Goudsmit daaraantoe. "En help deze jongeren opnieuw de studie af te maken. Voor hun toekomstperspectief is het belangrijk dat ze een diploma halen."