Conflict tussen ombudsman en burgemeester Nissewaard escaleert: 'Pas in gesprek als hij zijn certificaat heeft gehaald'

Het slepende conflict tussen Ombudsman Rotterdam-Rijnmond Marianne van den Anker en interim-burgemeester van Nissewaard Cor Lamers lijkt voorlopig geen oplossing te krijgen. Van den Anker wil pas met Lamers in gesprek als hij "zijn certificaat heeft gehaald over hoe de Algemene wet bestuursrecht werkt", zei ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Dinsdag beslist de gemeenteraad of Van den Anker uit haar functie wordt gezet.

Het college van burgemeester en wethouders heeft eerder het vertrouwen in Van den Anker opgezegd en gekozen voor samenwerking met de Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen. Volgens de gemeente Nissewaard opereert Van den Anker te activistisch, zoekt zij te vaak de publiciteit en zou ze de bestuurlijke verhoudingen onder druk zetten.

Daarnaast zou Van den Anker zich nadrukkelijk mengen in dossiers en politieke discussies, wat volgens het bestuur niet past bij een onafhankelijke ombudsfunctie. Van den Anker wijst die kritiek van de hand. Zij stelt dat het bestuur moeite heeft met kritische controle en tegenspraak.

'Het is een principestrijd'

Op de vraag of ze bemoeizuchtig is, antwoordt Van den Anker: "Zeker. Het leuke is dat niet alleen de Nationale Ombudsman, maar ook al mijn collega‑lokale ombudsmannen mij steunen. Het is een principestrijd. We horen bemoeizuchtig te zijn, voor de goede zaak. Om de belangen van inwoners te beschermen als ze worden benadeeld door de gemeente."

Van den Anker vindt dat Lamers (CDA) "een ouderwetse opvatting" heeft over het werk van de ombudsman. "Hij zegt: je mag als ombudsman alleen tweedelijns klachten behandelen en verder moet je terug in je hok." Volgens haar slaat Lamers de plank mis: "Het werk van ombudsman is de afgelopen jaren intensief veranderd. We worden rechtsgeldig geacht om ons te bemoeien vóórdat problemen ontstaan. Ik doe precies wat ik moet doen. Dat vindt iedereen, alleen hij niet."

Ze voegt toe: "Lamers vindt dat ik mij buiten de wet gedraag en hij denkt dat de Nationale Ombudsman dat ook vindt." Van Zutphen heeft volgens Van den Anker echter duidelijk steun uitgesproken: "Hij heeft gelukkig gezegd: ik werk op dezelfde manier als Van den Anker. Dat is hartstikke fijn. Bemoeizucht hoort erbij. Wij hebben liever dat mensen niet in de problemen komen. We willen problemen voorkomen, liever dan dat iedereen juridische processen ingaat."

'Lamers moet op cursus'

Op de vraag of dit conflict niet binnenskamers moet worden besproken, zegt Van den Anker: "Dat is gebeurd. Nou, niet dat we uitgebreid hebben gebeld en koffie hebben gedronken, maar we zijn al wel een halfjaar bezig met de gemeente Nissewaard om de platstelling op te lossen."

Tekst gaat verder onder X.

Dat is tot nu toe niet gelukt. Volgens Van den Anker moet Lamers eerst "op cursus". "Hij heeft mij in eerste instantie bij zich geroepen, wat eigenlijk helemaal niet kan, en gezegd: 'Ik stop met jou', zonder dat wij als team ombudsmannen dat wisten." Ze benadrukt dat de burgemeester haar onafhankelijkheid niet respecteert: "Het is nogal wat dat je als burgemeester zegt: ik ondermijn de onafhankelijke positie die de ombudsman heeft."

"Hij gaat er niet over", benadrukt Van den Anker. "Het is een onbehoorlijke manier waarop dit proces verloopt. Wij zijn hulptroepen van de gemeenteraad. Het is voor ons, de Nationale Ombudsman en lokale ombudsmannen, een principiële zaak. We laten ons niet ondermijnen door burgemeesters die zeggen: je moet terug je hok in."

Ombudsmannen in verzet

Volgende week stemt de gemeenteraad over het voorstel van het college om Van den Anker te vervangen door de Nationale Ombudsman Van Zutphen. Volgens Van den Anker lost dat voor het bestuur niets op: "Hij werkt op dezelfde manier als ik", benadrukt ze.

Ze verwacht dat de raad het voorstel niet zal aannemen. Gebeurt dat wel, dan vreest Van den Anker dat het bestuur het verkoopt als een bezuinigingsmaatregel. "Dan zijn ze af van de principiële kwestie." Mocht het zover komen, zullen de ombudsmannen in verzet gaan: "Dan gaan wij een discussie voeren over dat elke gemeente recht heeft op een goede financiering van een ombudsman. Op dit moment zijn die gelden nog versnipperd. Maar goed, het mag niet zo zijn dat het om de kosten gaat."

Van den Anker houdt voorlopig de deur dicht voor Lamers: "Misschien als hij zijn certificaat heeft gehaald over hoe de Algemene wet bestuursrecht werkt, kunnen we in gesprek."