Woede in Kamer om AOW-leeftijd: 'We hadden verdorie een afspraak!'

De oppositie legde de coalitie meteen het vuur aan de schenen tijdens het debat over het coalitieakkoord. Vooral het plan van D66, CDA en VVD om de AOW-leeftijd sneller te laten stijgen, stuitte op felle kritiek. "De oppositie was heel hard", zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

De coalitie wil vanaf 2033 de AOW één op één laten meegroeien met de levensverwachting, in plaats van de huidige regeling van acht maanden per jaar. Tegenstanders zeggen dat dit de afspraken van het pensioenakkoord uit 2019 ondermijnt.

Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) uitte tijdens het debat felle kritiek op D66-leider Rob Jetten. Volgens Klaver worden eerdere afspraken over de AOW-leeftijd eenzijdig terzijde geschoven. "We hadden verdorie een afspraak!" zei hij, waarmee hij benadrukte dat het vertrouwen in politieke akkoorden op het spel staat. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker noemde de plannen van de coalitie zelfs "een granaat in de polder".

Jetten verdedigde zijn voorstel en benadrukte dat hij eerst de steun van de Kamer en de samenleving wil zoeken voordat er definitieve besluiten worden genomen. Meerdere oppositiepartijen uitten scherpe kritiek, omdat zij vinden dat de plannen het draagvlak voor samenwerking in de Kamer onder druk zetten.

'Veel kritiek uit de Kamer'

De coalitie, die geen meerderheid heeft in de Kamer, hoopte aanvankelijk op een constructieve houding van de oppositie in het kader van "nieuwe politiek", zegt Van Viegen. "We zouden het allemaal samen gaan doen, was vooraf de gedachte. Daar kwam weinig van terecht. Er was heel veel kritiek vanuit de Kamer. Het was duidelijk dat ze op deze manier zeker niet voor alle plannen een meerderheid gaan halen."

Forse investeringen in Defensie konden over het algemeen op goedkeuring van de oppositie rekenen. "Maar vrijwel de hele oppositie was tegen het sneller laten stijgen van de AOW."

Klaver diende zelfs een motie in waarin de Tweede Kamer werd opgeroepen zich uit te spreken tegen het plan om de AOW‑leeftijd versneld te laten stijgen. "Die motie kreeg geen meerderheid, maar alleen maar omdat één van de oppositiepartijen zei: we zijn wel voor de motie, maar we vinden het te vroeg. Als zij overstag gaan, is een meerderheid van de Kamer tegen dit plan van de coalitie."

Het pensioenakkoord van 2019, breed gedragen van links tot rechts, legde vast dat de AOW-leeftijd niet volledig mee zou stijgen met de levensverwachting, maar geleidelijker. Over de woede in de Kamer zegt Van Viegen: "Het wordt in Den Haag gezien als iets waar van links tot rechts iedereen zich verenigd heeft en achter het akkoord is gaan staan. Die afspraak uit het pensioenakkoord wordt niet door de coalitie veranderd."

Tekst gaat verder onder X.

"Daar is de oppositie dus heel boos over. 'We hebben dit met z'n allen afgesproken en nu zeggen jullie opeens dat jullie het niet meer willen doen'. Dat vinden ze geen manier om met elkaar samen te werken, in die nieuwe politiek. De coalitie zegt: we worden met z'n allen ouder, we moeten wel iets, anders is het niet meer houdbaar qua kosten. Dat is natuurlijk een verantwoordelijkheid die het nieuwe kabinet straks draagt."

Voorstel waarschijnlijk aangepast

Van Viegen verwacht dat het voorstel van de coalitie in de huidige vorm van tafel gaat. "Ik denk dat je de komende tijd gaat zien – dit is een plan dat echt nog verder uitgekristalliseerd moet worden, wat niet morgen in de Tweede Kamer ligt – dat er heel veel kopjes koffie gedronken gaan worden met de oppositieleiders, die nu boos zijn, om te kijken of er wellicht een middenweg is."

Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden, aldus Van Viegen. "De coalitie kan de AOW-leeftijd bijvoorbeeld minder hard laten stijgen of er wat later mee beginnen. Het coalitieakkoord dat er nu ligt, is een akkoord in potlood. Er kan nog flink gegumd en bijgeschreven worden. Ze hebben geen meerderheid, dus ze moeten wel."

Ze denkt dat uiteindelijk ook de oppositie de hand zal reiken. "Ik denk dat de soep niet zo heet wordt gegeten als die nu wordt opgediend. Iedereen weet: het volk wil geen nieuwe verkiezingen en wil vooruit. De oppositie zal zich dat gaan realiseren en water bij de wijn doen, ook bij de plannen waar ze het niet mee eens zijn. Dit was ook slechts een eerste bod. Dat is van tafel geveegd. Nu komt er een onderhandeling op gang."

Jesse Klaver

Angela de Jong, ook te gast in de studio, zag dat Klaver genoot van zijn rol als oppositieleider. Van Viegen: "Dat deed hij zeker. Er werd af en toe met veel armgebaar een punt gemaakt, zoals hij dat kan. Veel theater. Hij is zich heel bewust van zijn rol en weet dat als hij iets op een bepaalde manier zegt, het hier in de uitzending wordt getoond."