Bussemaker waarschuwt voor hoger eigen risico: 'Voor mensen die nu al bang zijn voor de rekening...'

Jet Bussemaker, voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS), maakt zich zorgen over de plannen van de coalitie om het eigen risico te verhogen. "Tien procent van de Nederlanders is zorgmijdend", waarschuwt ze in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Tegelijkertijd noemt ze hervormingen in de zorg "zeer drastisch noodzakelijk".

De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA zegt niet te willen bezuinigen op de zorg, maar wil de sterke groei van de zorguitgaven afremmen door hervormingen. Dat gebeurt onder meer door structurele besparingen in de langdurige zorg en door het verhogen van het eigen risico van 385 naar 460 euro. Volgens de coalitie is dit nodig om de zorg op de lange termijn betaalbaar te houden, mede door vergrijzing en toenemend zorggebruik.

Tegelijkertijd leidt het beleid tot zorgen in de sector. Belangenorganisaties en zorgverleners vrezen dat de maatregelen in de praktijk wel degelijk als bezuinigingen uitpakken, met gevolgen voor de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg, vooral voor kwetsbare groepen. Critici wijzen erop dat kosten deels worden verschoven naar patiënten, terwijl personeelstekorten en wachtlijsten voorlopig niet verdwijnen.

Hervormingen 'drastisch noodzakelijk'

Volgens Bussemaker (PvdA) betekent hervormen niet automatisch bezuinigen. "Nee, helemaal niet. Ik zou zeggen dat hervormingen in de zorg zeer drastisch noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld omdat ze nu heel veel maatschappelijke problemen medicaliseren en onterecht op het bordje van de zorg neerleggen", begint de oud-minister van Onderwijs over de plannen van de coalitie.

"Denk aan lichte gedragsproblemen, maar ook aan mensen die eenzaam zijn of stress hebben omdat ze schulden hebben. We zijn te veel gaan medicaliseren en daarbij ook gaan individualiseren. Als Raad hebben we onlangs gepleit voor groepsbehandelingen, voor collectieve verbanden. Dat zie ik in de tekst van het regeerakkoord terugkomen en daar ben ik best positief over."

Eigen risico

Toch maakt ze zich zorgen over de omvang van de plannen die D66, CDA en VVD willen doorvoeren. "Als je naar de financiële plaat kijkt, is het opeens van dik hout planken zagen. Het gaat om hele forse maatregelen." Over de verhoging van het eigen risico van 385 naar 460 euro zegt Bussemaker: "Ik denk dat het niet heel verstandig is."

Ze noemt de verhoging "fors". "Hoeveel geld je aan de zorg wil uitgeven, is gewoon een politieke keuze. We vinden zorg allemaal superbelangrijk. Ik denk dat er echt dingen anders kunnen en anders moeten in de zorg. Maar verhoging van het eigen risico... Voor mij zal het misschien niet veel uitmaken, maar voor mensen die nu toch al bang zijn dat ze de rekening niet kunnen betalen..."

De oud-bewindsvrouw waarschuwt dat veel Nederlanders nu al niet naar de dokter of tandarts gaan uit angst voor de rekening. "Tien procent van de Nederlanders is zorgmijdend."

De 460 euro is het maximale eigen risico per jaar, volgens de coalitie. Dat bedrag betaal je niet in één keer per behandeling, maar per zorgprestatie geldt een maximum van 150 euro eigen risico. Heb je meerdere behandelingen in een jaar, dan kan het totaal oplopen tot maximaal 460 euro. "Maar 150 euro blijft een enorm bedrag als je weinig geld hebt", zegt Bussemaker. "Je kan betere zorg leveren door bijvoorbeeld meer met preventie te doen. Dat zegt men ook, maar ik zie het in de financiële plaat nog niet zo terug."

Coalitie verdedigt plannen

Vandaag verdedigen de coalitiepartijen, die geen meerderheid hebben en daarom afhankelijk zijn van steun van de oppositie, de plannen in de Tweede Kamer. De kritiek is vooralsnog fel. SP-leider Jimmy Dijk noemde het coalitieakkoord bijvoorbeeld "een aanval op de beschaving", vooral vanwege de ingrepen in de zorg. Volgens politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen "is er veel kritiek, maar dat is natuurlijk ook tactiek".

Tekst gaat verder onder X.

De soep wordt mogelijk niet zo heet gegeten als die wordt opgediend. Van Viegen legt uit: "Je kan je maar beter zo positioneren dat je veel wisselgeld nodig hebt voor steun aan de plannen. Wat dat betreft mag je het ook met een korreltje zout nemen en moet je door je oogharen heen kijken."

"Bij veel partijen zie je toch ook een constructieve houding. Er zijn heel veel partijen die zeggen dat ze wel willen gaan praten en dat is waar dit toekomstige kabinet op hoopt. Alleen de PVV en de SP gooien de deur dicht, de andere partijen houden hem keurig op een kiertje en zien wel waar ze mee komen."

JA21

Een belangrijke vraag is hoe JA21 zich opstelt. De partij van Joost Eerdmans werd genoemd als potentiële coalitiegenoot, maar werd uiteindelijk niet uitgenodigd. Met steun van JA21 komt de coalitie uit op 75 zetels in de Kamer. "Voorstellen kunnen dan niet worden weggestemd", zegt Van Viegen. "Alleen: we weten nog niet hoe Eerdmans er nu in staat."

"Hij zou gisteren bij de talkshow Eva gaan vertellen hoe hij erin stond. Ik had hem al een berichtje gestuurd en toen kreeg ik terug dat hij ziek op bed lag. Iedereen kijkt gespannen naar vandaag", zegt Van Viegen. Ze sluit niet uit dat de rechtse partij een belangrijke bondgenoot wordt van de coalitie. "Veel partijen zijn fel over de zorg, maar als je het programma van JA21 erop naslaat, zie je dat zij ook hervormingen willen en voor bezuinigen zijn. Dat wordt dus interessant."

Ze verwacht uiteindelijk een constructieve houding van veel oppositiepartijen. "Wat duidelijk is, is dat niemand in het land zit te wachten op nieuwe verkiezingen. Ze zullen met elkaar, linksom of rechtsom, een manier moeten vinden om toch samen te werken en bijvoorbeeld een zorgbegroting verder te brengen. Jetten heeft al gezegd dat hij hoopt op een samenwerkingskabinet. Dat is wat hij nodig heeft; de oppositie staat ook aan de lat om te zorgen dat dit land een stap verder komt en dat we niet over een jaar weer verkiezingen hebben."