Tom Staal wil niet spreken van 'coalitieakkoord': 'Het zijn plannen en intenties!'

Volgens journalist Tom Staal wordt het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord te snel een ‘akkoord’ genoemd. In Goedemorgen Nederland benadrukt hij dat het vooral gaat om plannen en intenties, waar nog echte afspraken over moeten worden gemaakt.

"Eigenlijk zien we gewoon wat er standaard altijd gebeurt", begint Staal, gevraagd naar wat er voor hem uitspringt in het akkoord. "De oppositie gaat helemaal los. Daar wordt fel op gereageerd, dat zien we altijd. En de coalitiepartijen komen allemaal naar buiten met: het is allemaal jolijt en geweldig en kijk ons eens geweldig zijn."

Ook de felle woorden van de oppositie verrassen hem niet. "Jullie hadden het net over Jimmy Dijk, dat hij het een aanval op de beschaving vindt. Dat zijn heftige woorden, maar dat is wel een beetje wat we gewend zijn."

'Er ligt helemaal geen akkoord'

Wat Staal vooral stoort, is de manier waarop over de plannen wordt gesproken. "Waar ik me meer zorgen om maak, is dat we dit allemaal een akkoord noemen, terwijl er nog helemaal geen akkoord ligt. Het zijn plannen. Het zijn intenties. Daar moet je nog akkoorden voor gaan smeden. Er is een akkoord over dat we intenties hebben, dat is wat er ligt."

Ook de slogan ‘Aan de slag’ kan Staal weinig bekoren. "Natuurlijk ga je aan de slag. Dat doe jij toch ook elke ochtend als je naar je werk gaat?" Verder spreekt hij van loze termen als 'schouders eronder', 'blik vooruit' en 'niet achteruit kijken'.

Op de vraag welke titel hij liever had gezien voor het document, is hij duidelijk: "Er hoeft helemaal geen titel op. Dit zijn de plannen voor de komende vier jaar."

Economie wordt serieus genomen

Ondernemer en MKB-voorzitter Jacco Vonhof herkent in de plannen wel een duidelijke actielijn. "Twee kabinetten geleden hadden we iets als 'vooruitzien na morgen'. Toen hebben wij gezegd: je moet niet vooruitkijken naar morgen, maar aan de slag met morgen. Als ze naar ons geluisterd hebben, zeg ik: prima. Ik denk dat er actie in zit."

Volgens Vonhof straalt het document uit dat de economie weer serieus wordt genomen. "En om de investeringen te doen die nodig zijn om alle grote uitdagingen aan te pakken waar de afgelopen jaren weinig aan is gedaan." Hij noemt daarbij een aantal vastgelopen dossiers. "Dit kabinet heeft in ieder geval door: we moeten iets met stikstof, de woningmarkt moet los, we moeten iets met netcongestie en de arbeidsmarkt. We moeten echt aan de slag."

Tegelijkertijd blijft Vonhof voorzichtig. "Dat is een grondhouding na de afgelopen jaren van stilstand. Zonder Nederland van het stikstofslot te halen, komt de woningbouw niet op orde en kunnen we niet nadenken over welke industrie we hier willen behouden."

'Tijd voor politieke spelletjes is voorbij'

Ook oud-viceadmiraal Ben Bekkering benadrukt het belang van duidelijke plannen, zeker als het gaat om veiligheid en Defensie. "Het zijn inderdaad nog plannen, maar je moet een plan hebben, anders weet je niet waar je naartoe stuurt. De verantwoordelijkheid ligt straks niet alleen bij de regering, maar bij de hele Tweede Kamer."

Volgens Bekkering staan grote waarden op het spel. "Het gaat over welzijn, welvaart, stabiliteit en veiligheid. Dat zijn mega-uitdagingen. De tijd voor politieke spelletjes is voorbij. We moeten aan de slag."

Keyvan Shahbazi, bestuurslid van Comité Iran Vrij, mist juist internationale scherpte in de plannen. "Waar is de aandacht voor de ontwikkelingen in het Midden-Oosten? Wat daar gebeurt, vooral rond Iran, kun je vergelijken met de val van de Berlijnse Muur. Dat kan de rest van de 21e eeuw beïnvloeden."

Politiek spel

Oppositieleider Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA reageerde ook al fel op de plannen van de coalitie. "Het zijn onverantwoorde bezuinigingen die zij aankondigen. Die kunnen wij absoluut niet steunen. Wij gaan onze positie in de Eerste en Tweede Kamer inzetten om te zorgen dat er een fundamentele koerswijziging komt."

Waarom geen keiharde nee? Klaver zegt: "Dit land moet vooruit. Politiek moet samenwerken. Daar zijn wij toe bereid, maar de inhoud moet veranderen."

Volgens Staal is dit onderdeel van een politiek spel dat de komende jaren bepalend zal zijn. "Dit is het spel, het gevaarlijke spel, waar we de komende jaren in terechtkomen. Je zoekt continu naar meerderheden. De kans dat dit er zo doorheen komt is klein. Er moet eerst nog een kaasrasp overheen."

Minderheidskabinet als uitweg?

Vonhof ziet wel een mogelijke route vooruit. "Ik lees veel zinnen in het akkoord als een uitdaging aan de politiek en vooral aan de samenleving om weer mee te denken. Wat nu nodig is, is een minderheidskabinet dat politieke afspraken maakt met de Kamer en die vervolgens neerlegt in het maatschappelijk middenveld."

Bekkering plaatst dat in een bredere context. "We hebben niet alleen twee jaar stilgestaan, maar dertig jaar lang dingen uitbesteed als Westerse maatschappij: veiligheid aan Amerika, productie aan China. Dat moeten we repareren."