'Snelle formatie is een voorbode voor een succesvolle coalitie'

Dat de formerende partijen D66, VVD en CDA er binnen drie maanden zijn uitgekomen, is een voorbode voor succes. Dat zegt parlementair historicus Bert van den Braak in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Dit betekent dat er de wil is om eruit te komen."

Het bereiken van het coalitieakkoord mag dan snel genoemd worden, toch is het niet het snelste akkoord ooit in de Nederlandse parlementaire geschiedenis. De formatie bij kabinet Rutte-II duurde slechts 47 dagen, "maar wel is deze formatie veel sneller dan de afgelopen drie keren", voegt Van den Braak toe. "Bij Rutte-IV ging het om bijna 300 dagen."

Formaties bestaan volgens de parlementair historicus uit vier onderdelen. Hij noemt het de 4 p's. "Het begint met de partijen die moeten samenwerken. Dan moet er een programma komen, dan portefeuilles en dan personen. In al die fases kan het lang duren."

Dat was tijdens deze formatie dus niet het geval. "Nu ging de partijfase redelijk snel, omdat ze direct besloten om met zijn drieën door te gaan. Ze gingen niet verder kijken of er toch een vierde partij bij kon. Nu is er het programma, ook best vlot. De verwachting is dat de volgende fases ook vlot gaan verlopen. Dat geeft aan dat er de wil is om samen te werken. Dat is de basis voor succes."

Investeren in 'hernieuwde economie'

D66-leider Rob Jetten reageerde dinsdagavond verheugd op het bereiken van het akkoord. Hij benadrukte dat veel investeringen in Defensie nodig zijn om de veiligheid van Nederland en Europa te garanderen, maar dat de beoogde coalitie tegelijkertijd ook wil investeren in Nederland zelf. "In betaalbare huizen, de economie vernieuwen, maar ook qua onderwijs en goede zorg."

Jetten vertelde dat hij, Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) eerst duidelijkheid wilden hebben over "de totale financiële puzzel", zodat de coalitie "netjes voor de schatkist zorgt en geen schulden worden doorgeschoven naar toekomstige generaties".

"Als we dachten dat het niet zou werken, zouden we er ook niet aan beginnen", voegde CDA-leider Henri Bontenbal toe. Hij is opgelucht dat ze na een "paar weken hard werken" tot een onderhandelingsakkoord zijn gekomen. Yeşilgöz gaf aan dat er "duidelijke keuzes zijn gemaakt" en dat het "geen kleurloos akkoord is", ondanks het minderheidskabinet.

Opvallende uitspraak

Politiek verslaggever bij WNL Tessa van Viegen noemt de uitspraak van Yeşilgöz over dat het akkoord 'niet kleurloos' is opvallend. "Het is een minderheidskabinet en de oppositie was bang dat er een akkoord zou komen waarin geen keuzes werden gemaakt. Omdat je zowel via links of rechts kan."

Daar hebben Jetten, Bontenbal en Yeşilgöz "expliciet niet voor gekozen", ziet Van Viegen. "Ze hebben juist wel keuzes gemaakt, die ze eventueel kunnen bijschaven om een meerderheid te behalen via de linkerkant of rechterkant."

Toch moeten er nog een aantal punten gladgestreken worden. "Er komen een aantal procesmatige zaken. Ze moeten bijvoorbeeld langs de fracties, waar ze het onderhandelaarsakkoord voorleggen, waarna zij een aantal punten en komma's kunnen veranderen. In theorie ook hele paragrafen, maar daar zitten ze meestal niet op te wachten, omdat ze met de fracties op voorhand contact hebben gehad."

Tijdens de onderhandelingsfase hoorde Van Viegen "bijna niets", wat ze als iets positiefs beschouwt. "De verhoudingen liggen onderling goed en er is fijn onderhandeld", zegt ze. "Af en toe ging het hard tegen hard, maar dat mag ook, want het gaat wel degelijk om iets."