Aantal bedreigingen in Nederland neemt in rap tempo toe: 'Drempel wordt steeds lager'
Ooit was het uitzonderlijk, maar nu lijkt het normaal in Nederland: honderden mensen leven onder strenge beveiliging. Burgemeesters, politici, maar ook mensen buiten de schijnwerpers worden anno 2026 met de dood bedreigd. Stand van Nederland: Wereld op Scherp zoekt uit wat de impact hiervan is op de samenleving.
Het aantal dreigementen in Nederland neemt in rap tempo toe. Het is inmiddels eerder regel dan uitzondering dat mensen met een prominente functie dreigementen naar zich toegeslingerd krijgen. Dat komt volgens onderzoeker bewaken en beveiligen Roy Hofkamp vooral omdat mensen slechts een muisklik verwijderd zijn van het plaatsen of sturen van dreigende taal. "De drempel is veel lager geworden. Vroeger moest je echt je best doen om een dreigbrief naar iemand te schrijven."
Door de mogelijkheid om online dreigementen te uiten wanen veel mensen zich anoniem, waardoor de drempel nog lager is geworden. "Tegelijkertijd zie je dat wat online gebeurt, offline gigantische impact heeft op mensen. Niet alleen op de bedreigde zelf, maar ook op diens omgeving. Denk aan collega's en gezinsleden."
Drempel steeds lager
Ook psychiater Esther van Fenema ziet dat de drempel om iemand te bedreigen steeds lager wordt. "Dat komt omdat hun toetsenbord en hun anonimiteit ervoor zorgen dat dit gewoon makkelijker gaat. Ook hebben we minder contact met elkaar, waardoor we ons minder kunnen verplaatsen in wat het betekent voor iemand. Die afstanden zijn natuurlijk heel groot geworden. Het is een gebrek aan respect."
“Bedreigingen hebben steeds meer een negatieve invloed op onze democratische rechtsorde. Ik denk dat we daar als land in de volle breedte verantwoordelijk voor zijn.”
Het is volgens Van Fenema makkelijker om iets triggerends de wereld in te slingeren. "Dan kunnen mensen hun boosheid online toch meer de vrije loop laten dan twintig of dertig jaar geleden."
Onthutsend beeld van dreigementen
Ook steeds meer beroepsgroepen krijgen te maken met dreigementen, ziet onderzoeker Hofkamp. "Er zijn veel beroepsgroepen waar je vroeger niet aan begon met het idee dat je later bedreigd zou kunnen worden. Maar tijdens de coronacrisis zagen we dat wetenschappers bedreigd werden, net als journalisten, die daardoor besluiten over bepaalde items niet meer te schrijven. Ook rechters, officieren en advocaten denken twee keer na voordat ze aan een bepaalde zaak gaan werken, gezien de mogelijke consequenties voor hun privéleven."
“Mensen kunnen hun boosheid online toch meer de vrije loop laten dan twintig of dertig jaar geleden.”
Een overzicht van bedreigingen per beroepsgroep levert een onthutsend beeld op. Veertig procent van de docenten in het voortgezet onderwijs zeggen dat bedreiging en intimidatie normaal is geworden. Dertig procent van de wetenschappers zegt er mee te maken te hebben of ermee te maken hebben gehad. Onder advocaten nam het aantal bedreigingen in één jaar in rap tempo toe, met 75 procent. En 73 procent van de hulpverleners in Nederland zegt te worden uitgescholden of bedreigd door patiënten, cliënten of omstanders.
Kortom, "bedreigingen hebben steeds meer een negatieve invloed op onze democratische rechtsorde", zucht Hofkamp. "Ik denk dat we daar als land in de volle breedte verantwoordelijk voor zijn."
Het aantal bedreigingen in Nederland neemt in rap tempo toe. Wat zijn de oorzaken van deze verharding en wat zijn de gevolgen voor onze samenleving? Kijk vanavond naar een nieuwe aflevering van Stand van Nederland: Wereld op Scherp, om 22.35 uur op NPO 2.